Charadrius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Charadrius[1]
Linnaeus, 1758[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – sieweczka krzykliwa (C. vociferus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd siewkowce
Parvordo Charadriida
Nadrodzina Charadrioidea
Rodzina sieweczkowate
Podrodzina sieweczki
Rodzaj Charadrius
Typ nomenklatoryczny

Charadrius hiaticula Linnaeus, 1758

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Charadriusrodzaj ptaka z podrodziny sieweczek (Charadriinae) w rodzinie sieweczkowatych (Charadriidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji, Afryce, Australii i Oceanii oraz w Ameryce[20].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 12–28 cm, rozpiętość skrzydeł 36–63 cm; masa ciała 19–179 g[20].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Charadrius: nowołac. charadrius „żółtawy ptak” wymieniony w Wulgacie (koniec IV wieku), od gr. χαραδριος kharadrios „nieznany, prosto ubarwiony nocny ptak”, który mieszkał w wąwozach i dolinach rzecznych, od χαραδρα kharadra „wąwóz”[21].
  • Pipus: łac. pipare „ćwierkać”[22]. Gatunek typowy: Charadrius heteroclitus A.A.H. Lichtenstein, 1793 (= Charadrius falklandicus Latham, 1790).
  • Aegialitis: gr. αιγιαλιτις aigialitis „mieszkaniec wybrzeża morskiego”, od αιγιαλος aigialos „plaża, wybrzeże”; ιζω izō „siedzieć”[23]. Gatunek typowy: Charadrius hiaticula Linnaeus, 1758.
  • Hiaticula: łac. hiatus „szczelina, otwarcie”, od hiare „otwierać”; -cola „mieszkaniec”, od colere „mieszkać”; zlatynizowana forma gr. χαραδριος kharadrios „ptak skalistych wąwozów”[24]. Gatunek typowy: Hiaticula annulata G.R. Gray, 1840 (= Charadrius hiaticula Linnaeus, 1758).
  • Eupoda: gr. ευπους eupous, ευποδος eupodos „szybkie stopy”, od ευ eu „doskonałość”; πους pous, ποδος podos „stopa”[25]. Gatunek typowy: Charadrius asiaticus Pallas, 1773.
  • Aegialeus (Aegialus): gr. αιγιαλειος aigialeios „bywając przy brzegu”, od αιγιαλος aigialos „plaża, wybrzeże”[26]. Gatunek typowy: Charadrius semipalmatus Bonaparte, 1825.
  • Oxyechus: gr. οξυηχος oxuēkhos „przenikliwie brzmiący, ostro brzmiący”, od οξυς oxus „przenikliwy, przeszywający”; ηχω ēkhō „rozbrzmiewać, wydawać dźwięk dzwonka”[27]. Gatunek typowy: Charadrius vociferus Linnaeus, 1758.
  • Ochthodromus: gr. οχθος okhthos „brzeg”; -δρομος -dromos „biegacz”, od τρεχω trekhō „biegać”[28]. Gatunek typowy: Charadrius wilsonia Ord, 1814.
  • Zonibyx: gr. ζωνη zōnē „opaska, pas”; nowołac. ibyx „czajka”, od gr. ιβυξ ibux, ιβυκος ibukos „nieznany hałaśliwy ptak”[29]. Gatunek typowy: Vanellus cinctus Lesson, 1827 (= Charadrius modestus M.H.C. Lichtenstein, 1823).
  • Cirrepidesmus: epitet gatunkowy Charadrius cirrhepidesmos Wagler, 1827[30]; gr. κιρρος kirrhos „opalony”; επιδεσμος epidesmos „opaska na oczy”[31]. Gatunek typowy: Charadrius pyrrhothorax Temminck, 1840 (= Charadrius cirrhepidesmos Wagler, 1827 (= Charadrius atrifrons Wagler, 1829}}.
  • Leucopolius: epitet gatunkowy Charadrius leucopolius Wagler, 1827; gr. λευκος leukos „biały”; πολιος polios „szary”[32]. Gatunek typowy: Charadrius leucopolius Wagler, 1827 (= Charadrius marginatus Vieillot, 1818).
  • Pluviorhynchus: rodzaj Pluvialis Brisson, 1760 (siewka) (por. fr. Pluvier „siewka”); gr. ῥυγχος rhunkhos „dziób”[33]. Gatunek typowy: Charadrius obscurus J.F. Gmelin, 1789.
  • Aegialophilus: gr. αιγιαλος aigialos „plaża, wybrzęże”; φιλος philos „miłośnik”[34]. Gatunek typowy: Charadrius canitanus Latham, 1801 (= Charadrius alexandrinus Linnaeus, 1758).
  • Podasocys: gr. ποδας οκυς podas okus „o szybkich stopach” (epitet bohatera Achillesa), od πους pous, ποδος podos „stopa”; ωκυς ōkus „szybki”[35]. Gatunek typowy: Charadrius montanus J.K. Townsend, 1837.
  • Hyetoceryx: gr. ὑετος huetos „deszcz”; κηρυξ kērux, κηρυκος kērukos „herald”[36]. Nazwa zastępcza dla Pluviorhynchus Bonaparte, 1856 ze względu puryzm.
  • Eupodella: zdrobnienie nazwy rodzaju Eupoda Brandt, 1845[37]. Gatunek typowy: Charadrius veredus Gould, 1848.
  • Pagoa: autor nie wyjaśnił pochodzenia nazwy rodzajowej[38]. Gatunek typowy: Charadrius geoffroyi Wagler, 1827 (= Charadrius leschenaultii Lesson, 1826).
  • Pagolla: zdrobnienie nazwy rodzaju Pagoa Mathews, 1913[39]. Gatunek typowy: Charadrius wilsonia Ord, 1814.
  • Pernettyva: Antoine-Joseph Pernety (1716-1801), francuski ksiądz, botanik, kronikarz, pionier osadnictwa na Falklandach[40]. Gatunek typowy: Charadrius falklandicus Latham, 1790.
  • Helenaegialus: Wyspa Świętej Heleny; rodzaj Aegialeus Reichenbach, 1853[41]. Gatunek typowy: Aegialitis sanctaehelenae Harting, 1873.
  • Paroxyechus: gr. παρ par „blisko”; rodzaj Oxyechus Reichenbach, 1853[42]. Gatunek typowy: Charadrius placidus J.E. Gray & G.R. Gray, 1863.
  • Afroxyechus: łac. Afer, Afra „Afrykańczyk”, od Africa „Afryka”; rodzaj Oxyechus Reichenbach, 1853[43]. Gatunek typowy: Charadrius tricollaris Vieillot, 1818.
  • Nesoceryx: gr. νησος nēsos „wyspa” (tj. Nowa Zelandia); κηρυξ kērux, κηρυκος kērukos „herold”[44]. Gatunek typowy: Charadrius bicinctus Jardine & Selby, 1827.
  • Afraegialis: łac. Afer, Afra „Afrykańczyk”, od Africa „Afryka”; rodzaj Aegialeus Reichenbach, 1853[45]. Gatunek typowy: Charadrius venustus Fischer & Reichenow, 1884.
  • Neocharadrius: gr. νεος neos „nowy” (tj. „neotropikalny”); rodzaj Charadrius Linnaeus, 1758[46]. Gatunek typowy: Charadrius falklandicus Latham, 1790.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[47]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Charadrius, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. C. Linneaus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 150. (łac.)
  3. A.A.H. Lichtenstein: Catalogus rerum naturalium rarissimarum. Hamburg: Gedruckt bey Gottl. Friedr. Schniebes, 1793, s. 33. (niem. • łac.)
  4. F. Boie. Ueber Classification, infonderheit der europäischen Vögel. „Isis von Oken”. 1822, s. kol. 558, 1822 (niem.). 
  5. G.R. Gray: A list of the genera of birds : with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 65. (ang.)
  6. J.F. von Brandt: Enumeratio animalium vertebratorum Siberie occidentialis. W: P. de Tchihatcheff: Voyage scientifique dans l'Altai oriental et les parties adjacentes de la frontière de Chine, fait par ordre de S. M. l'empereur de Russie: avec Planches, cartes et Plans. I. Paris: Gide et comp., 1845, s. 444. (łac.)
  7. a b c d H.G.L. Reichenbach: Avium systema naturale. Das natürliche system der vögel mit hundert tafeln grösstentheils original-abbildungen der bis jetzt entdecken fast zwölfhundert typischen formen. Vorlaüfer einer iconographie der arten der vögel aller welttheile. Dresden und Leipzig: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. xviii. (niem.)
  8. Ch.L. Bonaparte. Conspectus systematis ornithologiæ. „Annales des Sciences Naturelles, Zoologie”. Quatrième Série. 1, s. 148, 1854 (fr.). 
  9. a b c Ch.L. Bonaparte. Excursions dans les divers musées d’Allemagne, de Hollande et de Belgique, et Tableaux paralléliqnes de l’ordre des Échassiers. „Comptes rendus hebdomadaires des Séances de l’Académie des Sciences”. 43, s. 417, 1856 (fr.). 
  10. J. Gould: Handbook to the birds of Australia. Cz. 2. London: by the author, 1865, s. 234. (ang.)
  11. E. Coues. List of the Birds of Fort Whipple, Arizona; with which are incorporated all other species ascertained to inhabit the Territory; with brief critical and field Notes, descriptions of new species, &c. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 18, s. 96, 1866 (ang.). 
  12. F. Heine & A. Reichenow: Nomenclator Musei Heineani Ornithologici; Verzeichniss der Vogel-Sammlung des Kgl. Oberamtmanns Ferdinand Heine. Berlin: R. Friedländer & Sohn, 1882–1890, s. 336. (niem.)
  13. a b Mathews 1913 ↓, s. 83.
  14. Mathews 1913 ↓, s. 82, 98.
  15. a b c Mathews 1913 ↓, s. 114.
  16. Mathews 1913 ↓, s. 124.
  17. G.M. Mathews. Nesoceryx, gen. nov.. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 41, s. 35, 1920 (ang.). 
  18. A. Roberts. Review of the nomenclature of South African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 8, s. 200, 1922 (ang.). 
  19. B.C. Livezey. Phylogenetics of modern shorebirds (Charadriiformes) based on phenotypic evidence: Analysis and discussion. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 160 (3), s. 567–618, 2010. DOI: 10.1111/j.1096-3642.2010.00635.x (ang.). 
  20. a b T. Piersma & P. Wiersma: Family Charadriidae (Plovers). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 3: Hoatzin to Auks. Barcelona: Lynx Edicions, 1996, s. 424–428, 431–434, 437–439. ISBN 84-87334-20-2. (ang.)
  21. Jobling 2020 ↓, s. Charadrius.
  22. Jobling 2020 ↓, s. Pipus.
  23. Jobling 2020 ↓, s. Aegialitis.
  24. Jobling 2020 ↓, s. Hiaticula.
  25. Jobling 2020 ↓, s. Eupoda.
  26. Jobling 2020 ↓, s. Aegialeus.
  27. Jobling 2020 ↓, s. Oxyechus.
  28. Jobling 2020 ↓, s. Ochthodromus.
  29. Jobling 2020 ↓, s. Zonibyx.
  30. Jobling 2020 ↓, s. Cirrepidesmus.
  31. Jobling 2020 ↓, s. cirrhepidesmos.
  32. Jobling 2020 ↓, s. Leucopolius.
  33. Jobling 2020 ↓, s. Pluviorhynchus.
  34. Jobling 2020 ↓, s. Aegialophilus.
  35. Jobling 2020 ↓, s. Podasocys.
  36. Jobling 2020 ↓, s. Hyetoceryx.
  37. Jobling 2020 ↓, s. Eupodella.
  38. Jobling 2020 ↓, s. Pagoa.
  39. Jobling 2020 ↓, s. Pagolla.
  40. Jobling 2020 ↓, s. Pernettyva.
  41. Jobling 2020 ↓, s. Helenaegialus.
  42. Jobling 2020 ↓, s. Paroxyechus.
  43. Jobling 2020 ↓, s. Afroxyechus.
  44. Jobling 2020 ↓, s. Nesoceryx.
  45. Jobling 2020 ↓, s. Afraegialis.
  46. Jobling 2020 ↓, s. Neocharadrius.
  47. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Charadriinae Leach, 1820 - sieweczki (wersja: 2020-01-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-04-07].
  48. P.C. Rasmussen & J.C. Anderton: Birds of South Asia: The Ripley Guide. Cz. 2. Waszyngton i Barcelona: Smithsonian Inst. and Lynx Edicions, 2005. ISBN 84-87334-67-9. (ang.)
  49. C. Küpper, J. Augustin, A. Kosztolányi, T. Burke, J. Figuerola & T. Székely. Kentish versus Snowy Plover: Phenotypic and genetic analyses of Charadrius alexandrinus reveal divergence of Eurasian and American subspecies. „The Auk”. 126 (4), s. 839-852, 2009. DOI: 10.1525/auk.2009.08174 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]