Skowrończyk mały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Skowrończyk mały
Alaudala rufescens[1]
(Vieillot, 1819)
Ilustracja
Skowrończyk mały sfotografowany na wyspie Gran Canaria
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina skowronki
Rodzaj Alaudala
Gatunek skowrończyk mały
Synonimy
  • A[lauda] rufescens Vieillot, 1819[2]
  • Calandrella rufescens (Vieillot, 1819)[1]
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Jaja z kolekcji muzealnej

Skowrończyk mały[4], skowronek karłowaty[5] (Alaudala rufescens) – gatunek małego ptaka z rodziny skowronków (Alaudidae). Zamieszkuje (w najnowszym ujęciu systematycznym) Półwysep Iberyjski, północną Afrykę i Bliski Wschód. Żyje na stepach i półpustyniach z niskimi, gęstymi zaroślami. W maju 2019 został po raz pierwszy zaobserwowany na terenie Polski i wciągnięty na listę krajowej awifauny[6][7].

Systematyka i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Systematyka tego taksonu nadal jest kwestią sporną. Autorzy Handbook of the Birds of the World wyróżnili 16 podgatunków A. rufescens występujących od Półwyspu Iberyjskiego i północnej Afryki po wschodnie wybrzeże Chin, część autorów wydzielała jednak podgatunki ze wschodu zasięgu jako A. cheleensis (skowrończyk mongolski)[2]. W oparciu o badania Alström et al. 2021[8] podgatunki z mniej więcej środkowej części zasięgu wydzielono do osobnego gatunku o nazwie A. heinei (skowrończyk kaspijski)[4][9]. Nie wszyscy autorzy zmiany te już zaakceptowali, np. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) nadal łączy te trzy gatunki w jeden[3], a serwis Birds of the World uznaje za osobny gatunek jedynie skowrończyka mongolskiego i do A. rufescens zalicza 9 podgatunków[10]. Dawniej także pozostałe gatunki z rodzaju AlaudalaA. somalica (skowrończyk rdzawy) i A. raytal (skowrończyk malutki) – bywały uznawane za podgatunki A. rufescens, jednak wyraźnie różnią się od niego morfologią, wokalizacją i doborem siedlisk[2].

Obecnie (2021) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia już tylko trzy podgatunki A. rufescens[2][9]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Skowrończyk mały jest podobny do skowrończyka krótkopalcowego, ale jest nieco ciemniejszy i ma brązowawy nalot na piersi.

Długość ciała 13–14 cm; masa ciała około 20–27 g[2].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje skowrończyka małego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern), stosuje jednak (jak wyżej wspomniano) starsze, szersze ujęcie systematyczne. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Calandrella rufescens, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2016-02-06] (ang.).
  2. a b c d e de Juana, E. & Suárez, F.: Lesser Short-toed Lark (Alaudala rufescens). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-08)].
  3. a b c BirdLife International, Alaudala rufescens, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2019 [online], wersja 2021-1 [dostęp 2021-05-04] (ang.).
  4. a b P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Alaudidae Vigors, 1825 - skowronki - Larks (wersja: 2020-11-17). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-05-04].
  5. D. Lepage: Lesser Short-toed Lark Alaudala rufescens (ang.). W: Avibase – Światowa baza danych ptaków [on-line]. [dostęp 2020-01-15].
  6. Orzeczenia pozytywne z miesiąca: październik 2019. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. [dostęp 2020-01-15].
  7. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego: Lista awifauny krajowej. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2020. [dostęp 2021-05-04].
  8. Alström et al.. Multiple species delimitation approaches applied to the avian lark genus Alaudala. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 154, 2021. DOI: 10.1016/j.ympev.2020.106994 (ang.). 
  9. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Nicators, Bearded Reedling, larks (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-05-04].
  10. de Juana, E. and F. Suárez: Lesser Short-toed Lark (Alaudala rufescens), version 1.0 (ang.). W: Birds of the World (S. M. Billerman, B. K. Keeney, P. G. Rodewald, and T. S. Schulenberg, Editors) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2021-05-04]. Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Goodfellow, Ptaki Europy: przewodnik, Warszawa 2007.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]