Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Kaniowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Успенський собор у Каневі
Distinctive emblem for cultural property.svg 71-103-0001
sobór
Ilustracja
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Kaniowie
Państwo  Ukraina
Obwód  czerkaski
Miejscowość KanivCOA.png Kaniów
Wyznanie prawosławne
Kościół Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Eparchia czerkaska
Wezwanie Zaśnięcia Matki Bożej
Wspomnienie liturgiczne 15/28 sierpnia
Położenie na mapie obwodu czerkaskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu czerkaskiego
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Ziemia49°45′08,5″N 31°27′35,5″E/49,752361 31,459861

Sobór Zaśnięcia Matki Bożejprawosławny sobór w Kaniowie, w dekanacie kaniowskim[1] eparchii czerkaskiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza cerkiew[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza cerkiew na miejscu dzisiejszego soboru została poświęcona 9 czerwca 1144 przez księcia Wsiewołoda Swiatosławowicza. Była to kolejna ze znaczących fundacji księcia, obok kijowskiego monasteru św. Cyryla i cerkwi Dwunastu Apostołów w Białogrodzie. W planach fundatora również cerkiew w Kaniowie miała być początkiem monasteru, zorganizowanego na wzór Ławry Kijowsko-Pieczerskiej. Rozwój wspólnoty monastycznej zahamował jednak najazd mongolski w 1239, w czasie którego Kaniów został całkowicie zniszczony. Cerkiew św. Jerzego była jedyną ocalałą budowlą w mieście, została jednak poważnie zdewastowana.

Odnowienie cerkwi[edytuj | edytuj kod]

Dopiero w XVI wieku doszło do renowacji cerkwi, zmiany jej wezwania na Zaśnięcia Matki Bożej i odnowienia życia monastycznego skoncentrowanego wokół niej. Finansowymi dobroczyńcami obiektu stali się równocześnie Kozacy zaporoscy. W 1578 miał w niej miejsce uroczysty pogrzeb kozackiego hetmana i hospodara Mołdawii Jana Podkowy. W 1669 na terenie cerkwi składał śluby zakonne późniejszy prawosławny święty i biskup jarosławski i rostowski Dymitr z Rostowa. W XVII wieku wśród wspierających obiekt byli książę Jeremi Wiśniowiecki, Iwan Wyhowski oraz Bohdan Chmielnicki, który oddał pod kontrolę monasteru przeprawę przez Dniepr.

Ponowna przebudowa[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew została całkowicie zniszczona w 1678 w czasie ataku tatarskiego na Kaniów, kiedy zamknęli się w niej ostatni obrońcy miasta. Po tym, gdy kolejne szturmy budynku nie przynosiły efektów, napastnicy spalili cerkiew razem ze wszystkimi znajdującymi się w środku osobami. Po odbudowie cerkiew została przekazana unitom. Z inicjatywy właściciela miasta została przebudowana w stylu klasycystycznym, co zatarło jej pierwotny, staroruski styl. W ręce prawosławnych trafiła ponownie w 1833. W 1861 odbyło się w niej nabożeństwo żałobne w intencji Tarasa Szewczenki przed pochówkiem jego ciała na terenie dzisiejszego Narodowego Rezerwatu Szewczenki w Kaniowie.

Zamknięcie i reaktywacja[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew była czynna do 1935, kiedy władze stalinowskie zamieniły ją na magazyn soli, świadomie doprowadzając do ruiny oryginalny wystrój wnętrz. W latach 1968–1970 dokonano jednak generalnego remontu obiektu, po czym urządzono w nim muzeum sztuki ludowej. W czasie prac w miarę możliwości przywracano staroruski charakter architektury cerkwi. Zwrot budynku prawosławnym nastąpił jednak dopiero w 1991. Muzeum zostało wówczas przeniesione do sąsiadujących z soborem budynków szkoły bazyliańskiej, wzniesionej w okresie, gdy właścicielami budynku byli unici.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]