Dekomunizacja: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 49 bajtów ,  3 lata temu
WP:SK+ToS+Bn+mSI, drobne redakcyjne, drobne techniczne
(usunięcie skasowanego z Wiki Commnos pliku)
(WP:SK+ToS+Bn+mSI, drobne redakcyjne, drobne techniczne)
[[Plik:Tomaszów Mazowiecki. Komenda Policji. Po dekomunizacji ulicy Oskara Langego przy ulicy Wandy Panfil.jpg|thumb|[[Tomaszów Mazowiecki]]. Komenda Policji. Po dekomunizacji ulicy [[Oskar Lange|Oskara Langego]] przy ulicy [[Wanda Panfil-González|Wandy Panfil]]<ref>Zmiana nazwy ulicy O. Lange w Tomaszowie Maz. Kilkadziesiąt propozycji mieszkańców, Polska Press, http://tomaszowmazowiecki.naszemiasto.pl/artykul/zmiana-nazwy-ulicy-o-lange-w-tomaszowie-maz-kilkadziesiat,4001999,art,t,id,tm.html.</ref>]]
 
'''Dekomunizacja''' – postulat zgłaszany przez [[Antykomunizm|antykomunistyczne]] ugrupowania polityczne, [[Społeczeństwo obywatelskie|stowarzyszenia obywatelskie]]<ref>Będzie zmiana nazwy ulicy O. Lange. Ruszają miejskie konsultacje, Polska Press, http://tomaszowmazowiecki.naszemiasto.pl/artykul/bedzie-zmiana-nazwy-ulicy-o-lange-ruszaja-miejskie,3969195,artgal,t,id,tm.html.</ref> i zmiany systemowe w państwach postkomunistycznych ([[Pełnomocnik Federalny do spraw Materiałów Państwowej Służby Bezpieczeństwa NRD|Niemcy]]<ref>"Dekomunizacja"„Dekomunizacja” instytucji politycznych, Ehrhart Neubert, Ośrodek Myśli Politycznych, http://www.omp.org.pl/artykul.php?artykul=105.</ref>, [[Instytut Pamięci Narodowej|Polska]], [[Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy|Litwa]]<ref>Lithuanian ban on Soviet symbols, BBC News, 17 Jun 2008, http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7459976.stm.</ref>, Estonia<ref>Estonian International Commission for Investigation of Crimes Against Humanity, Wikipedia in English, https://en.wikipedia.org/wiki/Estonian_International_Commission_for_Investigation_of_Crimes_Against_Humanity.</ref>, Czechy<ref>Úřad dokumentace a vyšetřování zločinů komunismu, Deutsch Wikiepdia, https://de.wikipedia.org/wiki/%C3%9A%C5%99ad_dokumentace_a_vy%C5%A1et%C5%99ov%C3%A1n%C3%AD_zlo%C4%8Din%C5%AF_komunismu.</ref>, [[Instytut Pamięci Narodowej (Słowacja)|Słowacja]]<ref>Matej Medvecký, Jerguš Sivoš, Peter Jašek - Following the Footsteps of Iron Felix. The State security in Slovakia 1945 - 1989, Bratislava : Ústav pamäti národa, 2014 .</ref>, Węgry<ref>The Institute for the History of the 1956 Hungarian Revolution, http://www.hsozkult.de/webreview/id/rezwww-20.</ref>, [[Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej|Ukraina]]<ref>Institute for the Investigation of Communist Crimes in Romania, Wikipedia in English, https://en.wikipedia.org/wiki/Institute_for_the_Investigation_of_Communist_Crimes_in_Romania.</ref>, Rosja<ref>Decommunization in Russia. Wikipedia in English, https://en.wikipedia.org/wiki/Decommunization_in_Russia.</ref>)<ref>Lustracja w krajach Europy Środkowej i państwach bałtyckich, Ośrodek Studiów Wschodnich, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/raport-osw/2009-03-15/lustracja-w-krajach-europy-srodkowej-i-panstwach-baltyckich.</ref>.
 
== Zmiany systemowe ==
Jednym z elementów dekomunizacji było systemowe zerwanie z [[komunizm|komunistyczną]] przeszłością poprzez rozliczenie polityczne, historyczne i prawne komunistów, oraz ustawowy [[Lustracja osób pełniących funkcje publiczne|zakaz sprawowania funkcji publicznych]] ([[poseł|posłów]], [[sędzia (prawo)|sędziów]], urzędników instytucji publicznych, [[manager]]ów wyższego szczebla [[Spółka skarbu państwa|spółek skarbu państwa]], niekiedy dziennikarzy<ref>J. Lichocka: W mediach publicznych nie mogą pracować byli esbecy i współpracownicy służb PRL , Radio Maryja, http://www.radiomaryja.pl/informacje/j-lichocka-mediach-publicznych-moga-pracowac-byli-esbecy-wspolpracownicy-sluzb-prl/.</ref>), przez pracowników i współpracowników (w tym [[Tajny współpracownik|tajnych]]), służb bezpieczeństwa zwalczających demokratyczną opozycję i [[Wspólnota religijna|wspólnoty religijne]]<ref>Węgry zmieniają konstytucję, Gość Niedzielny, http://gosc.pl/doc/1482754.Wegry-zmieniaja-konstytucje.</ref><ref>Trials, Purges and History Lessons, Timothy Ash, Decommunization.org, http://www.decommunization.org/English/Decommunization.htm.</ref><ref>Ten myths about decommunization in Ukraine, EuroMaidanpress.com, http://euromaidanpress.com/2015/06/18/ten-myths-about-decommunization-in-ukraine/.</ref><ref>Aparat represji wobec Kościoła w latach 1944–1956. Terytorium obecnej diecezji sandomierskiej, Instytut Pamięci Narodwej, https://ipn.gov.pl/pl/publikacje/ksiazki/13094,Aparat-represji-wobec-Kosciola-w-latach-19441956-Terytorium-obecnej-diecezji-san.html.</ref>.
 
== Dwuetapowa dekomunizacja nazw ulicDekomunizacja w Polsce ==
=== Dekomunizacja nazw ulic i instytucji publicznych ===
Innym elementem jest ustawowa regulacja dotycząca likwidacji nazw i symboli komunistycznych z przestrzeni publicznej, tzw. dekomunizacja ulic i placów<ref>Polskę czeka dalsza dekomunizacja ulic, Onet.pl, http://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/polske-czeka-dalsza-dekomunizacja-ulic/fp5b38.</ref><ref>Behind the New Legislation to Decommunize Ukraine, Foreign Affairs, https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-04-28/kievs-purge.</ref><ref>Kultura i Społeczeństwo, 2015 nr 2 : „Ukraina przed przełomem 2014 roku i po”.</ref>. Dekomunizacja nazw ulic w Polsce przebiegała dwuetapowo. W pierwszych latach po [[Transformacja ustrojowa w Polsce|obaleniu komunizmu]] nowe władze samorządowe spontanicznie pod wpływem [[Opinia publiczna|opinii publicznej]] przywracały przedwojenne nazwy ulic. Niezdekomunizowane w tamtych czasach nazwy ulic, patroni instytucji publicznych itp. zostały objęte „Ustawą Sejmu z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej”<ref>Internetowy System Aktów Prawnych Sejmu RP, http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20160000744.</ref> Po wejściu w życie ustawy samorządy miały rok na wprowadzenie zmian. Najczęściej ogłaszały wtedy [[konsultacje społeczne]] w celu wybrania nowej powszechnie akceptowanej nazwy lub patrona<ref>Konsultacje społeczne – zmiana nazw ulic, Miasto i Gmina Cedynia, http://www.cedynia.pl/um/478-konsultacje-spoleczne-zmiana-nazw-ulic.</ref><ref>Konsultacje społeczne w sprawie zmian nazw ulic podlegających „dekomunizacji”, Oficjalny serwis miasta Jastrzebie-Zdrój, http://www.konsultacje.jastrzebie.pl/consultations/show?id=109.</ref><ref>Ustawa dekomunizacyjna. Które ulice do zmiany nazwy?, Głos Wielkopolski, http://www.gloswielkopolski.pl/wiadomosci/poznan/a/ustawa-dekomunizacyjna-ktore-ulice-do-zmiany-nazwy,10658287/.</ref><ref>Zmiana nazw ulic i obowiązki gmin, Infor.pl, http://samorzad.infor.pl/temat_dnia/387271,Zmiana-nazw-ulic-i-obowiazki-gmin.html.</ref><ref>Wojewoda: Trzeba zmienić nazwy stu ulic na Dolnym Śląsku, Gazeta Wrocławska, http://www.gazetawroclawska.pl/wiadomosci/a/wojewoda-trzeba-zmienic-nazwy-stu-ulic-na-dolnym-slasku,10591796/.</ref>. Tryb zmiany nazw ulic zapisany w ustawie nie wymuszał zmiany dokumentów do czasu ich wygaśnięcia<ref>Dekomunizacja nazw ulic bez konieczności wymiany dokumentów, Gazeta Prawna, http://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/976939,dekomunizacja-nazw-ulic-wymiana-dokumentow.html.</ref>.
 
== Linki zewnętrzne ==
* W poszukiwaniu paradygmatu transformacji / pod red. [[Jadwiga Staniszkis|Jadwigi Staniszkis]], Instytut Studiów Politycznych PAN, 1994
* Ewelina Targosz, Dekomunizacja Albanii – lustracja, wymiar sprawiedliwości i pomoc UE, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2014
* Jennifer A. Yoder, "From„From East Germans to Germans?: The New Postcommunist Elites"Elites”, ISBN 0-8223-2372-9,, pps.95-97 95–97, 1999
* Michael Mandelbaum, "Post„Post-Communism: Four Perspectives"Perspectives”, Council on Foreign Relations ISBN 0876091869, 1996
*
* [[Bronisław Wildstein]], [http://web.archive.org/web/20070303182311/http://www.omp.org.pl/index.php?module=subjects&func=viewpage&pageid=190 „Całe zło lustracji”] – Fragment książki ''Dekomunizacja, której nie było'', [[Ośrodek Myśli Politycznej]] i Księgarnia Akademicka, Kraków 2000
 
57 644

edycje

Menu nawigacyjne