Substrat językowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Substrat językowy (łac. substratum, „podłoże”) – pierwotne podłoże językowe[1] (lub etniczno-językowe[2]) na określonym obszarze zamieszkanym później przez ludność używającą innego języka[1][2]. Substrat zazwyczaj pozostawia pewne ślady w nowszym języku[1][2][3].

Na przykład gwary północno-wschodniej Polski, podobnie jak polszczyzna północnokresowa, powstały na substracie białorusko-litewskim. Śladami substratu białoruskiego w tych gwarach jest m.in. akanie, ruchomy akcent, występowanie spółgłoski r [r] w miejsce ogólnopolskiego rz [ʒ] (np. reka, treba wobec ogólnopolskiego rzeka, trzeba)[1].

Substratem na terenie obecnej Francji były języki celtyckie Gallów, Belgów i Akwitańczyków (wspomnianych przez Cezara), zastąpione przez łacinę, a następnie przez wywodzące się z niej języki romańskie, zwłaszcza nowożytny francuski[4].

Wpływem jakiegoś substratu wyjaśnia się zjawiska fonologiczne, na przykład przesuwkę germańską[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Halina Karaś: Substrat językowy (pol.). W: Leksykon terminów i pojęć dialektologicznych [on-line]. Zakład Historii Języka Polskiego i Dialektologii UW, Towarzystwo Kultury Języka. [dostęp 2017-09-06].
  2. a b c Substrat. W: Wielka encyklopedia powszechna PWN. T. 11. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1968, s. 86. (pol.)
  3. a b Zbigniew Gołąb, Adam Heinz, Kazimierz Polański: Słownik terminologii jezykoznawczej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966, s. 542-543.
  4. Krzysztof T. Witczak, Andrzej P. Kowalski: Nostratyka. Wspólnota językowa indoeuropejska (pol.). W: Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji [on-line]. Wydawnictwo Poznańskie, 2012. [dostęp 2017-09-06]. s. 835.