Tratwa Meduzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tratwa Meduzy
Ilustracja
Autor Théodore Géricault
Rok wykonania 1819
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 419 × 716 cm
Muzeum Luwr

Tratwa Meduzy – obraz francuskiego malarza Théodore’a Géricaulta.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Obraz powstał po tragicznych wydarzeniach, które miały miejsce w 1816 roku, a dotyczyły zatonięcia u wybrzeży Afryki fregaty Meduza.

W czerwcu Francuska fregata Meduza opuściła Rochefort, kierując się do Senegalu w Saint-Louis. Kierowała konwojem trzech innych statków: towarowego Loire, brygady Argus i korwety Écho. Wicehrabia Hugues Duroy de Chaumereys został wyznaczony na kapitana fregaty pomimo tego, że w ciągu 20 lat ledwie pływał. Po katastrofie, oburzenie społeczne błędnie przypisało odpowiedzialność za jego nominację Ludwikowi XVIII, choć był to rutynowy wybór marynarki w Ministerstwie Marynarki, nie związany z osobą monarchy. Misją fregaty było przyjęcie od brytyjczyków zwrotu Senegalu na warunkach, przyjętych przez Francję, na pokoju w Paryżu. Wśród pasażerów byli wyznaczeni francuscy gubernatorzy Senegalu, pułkownik Julien-Désiré Schmaltz oraz jego żona i córka.

Aby zdążyć na czas, Meduza wyprzedził inne statki, ale z powodu złej nawigacji zjechał 161 km z kursu. 2 lipca osiadł na mieliźnie u wybrzeży Afryki Zachodniej, w pobliżu dzisiejszej Mauretanii. Powszechnie uznanym powodem zderzenia była niekompetencja De Chaumereysa, emigranta, który nie miał doświadczenia i umiejętności, ale otrzymał swoje stanowisko w wyniku preferencji politycznej. Wysiłki zmierzające do uwolnienia statku nie powiodły się, więc 5 lipca przestraszeni pasażerowie i załoga podjęli próbę przepłynięcia 97 km do afrykańskiego wybrzeża na sześciu łodziach fregaty. Chociaż Meduza przewoził 400 osób, w tym 160 członków załogi, w łodziach było tylko 250 miejsc. Pozostała część załogi statku i połowa kontyngentu piechoty morskiej przeznaczonej do garnizonu w Senegalu - co najmniej 146 mężczyzn i jedna kobieta - zostały ułożone na pospiesznie zbudowanej tratwie o wymiarach 20m x 7m, która częściowo zanurzyła się po załadowaniu. Siedemnastu członków załogi zdecydowało się pozostać na pokładzie uziemionego statku. Kapitan i załoga płynęli na pokładzie innych łodzi przeznaczonych do holowania tratwy, ale już po kilku kilometrach tratwa została odcięta. Do wyżywienia załoga tratwy miała tylko torbę z herbatnikiem statku (spożywaną pierwszego dnia), dwie beczki wody (utracone za burtę podczas walki) i sześć beczek wina.

Tratwa została odnaleziona po trzynastu dniach. Do tego czasu pozostało na niej jedynie piętnastu rozbitków. Po tragedii kapitan-emigrant z okresu rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich został surowo ukarany podczas rozprawy sądowej. Sam proces i jego wyrok był uznany przez paryską opinię za proces przeciwko emigracji. Obraz Tratwa Meduzy miał więc stanowić manifestację przeciwko niesprawiedliwości.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Géricault scenę z tratwy przedstawił w momencie ratowania pozostałych rozbitków. Tratwa jest unoszona przez wzburzone morze, a na horyzoncie widoczny jest okręt wojenny Argus, który odnalazł rozbitków. Malarz, dzięki kontrastowi pomiędzy światłem a zastygłymi gestami wyrażającymi nadzieję i strach, ukazał dramatyzm i pełną ekspresji scenę.

Zanim powstał obraz, Géricault wykonał wiele szkiców. W tym celu dokonywał obserwacji w klinice doktora Georgeta dla ludzi obłąkanych. Do postaci jednego z rozbitków znajdującego się na pierwszym planie po lewej stronie pozował jego przyjaciel Eugène Delacroix. Prawdopodobnie do namalowania w taki sposób sceny na tratwie zainspirował go również obraz Michała Anioła Sąd Ostateczny i jego fragment z łodzią Charona. Dzieło to Géricault widział trzy lata wcześniej w Kaplicy Sykstyńskiej. Niektóre postacie przedstawione przez francuskiego malarza są bardzo podobne do tych u Michała Anioła.

W kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

W 1998 powstał film pt. Tratwa Meduzy w reżyserii Iradja Aziminiego. Jeden z utworów Donguralesko z albumu Dom Otwartych Drzwi nosi tytuł Tratwa Meduzy.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]