Tukan wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tukan wielki
Ramphastos toco[1]
Statius Müller, 1776
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

dzięciołowe

Podrząd

dzięciołowce

Rodzina

tukanowate

Podrodzina

tukany

Rodzaj

Ramphastos

Gatunek

tukan wielki

Podgatunki
  • R. toco toco Statius Müller, 1776
  • R. toco albogularis Cabanis, 1862
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Tukan wielki[3], tukan toko, tukan olbrzymi[4] (Ramphastos toco) – gatunek dużego ptaka z rodziny tukanowatych (Ramphastidae), największy jej przedstawiciel. Zamieszkuje Amerykę Południową. Nie jest zagrożony.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała ok. 55–63 cm[4], masa ciała ok. 592–760 g[5]. Posiada charakterystyczny, bardzo duży, żółto-pomarańczowy dziób z czarną końcówką; jego masa to jedna dwudziesta masy ciała ptaka, a długość stanowi blisko ⅓ całkowitej długości ciała[5]. Dziób pełni funkcję termoregulacyjną. Gęsto usiany naczyniami krwionośnymi pozwala usuwać nadmiar ciepła z organizmu[6].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Żywi się głównie owocami, do tego zjada owady i ptasie jaja, w tym jaja modroary hiacyntowej (Anodorhynchus hyacinthinus). Zjada owoce takich roślin jak Genipa americana, Ficus luschnathiana i Cecropia pachystachya. Prowadzi nadrzewny tryb życia. Samica składa 2–4 jaja, które są wysiadywane przez 15–18 dni. Młode są w pełni opierzone po 6–8 tygodniach. Przeważnie na wolności tukany wielkie żyją około 20 lat, najdłuższy zanotowany wiek to 26 lat. W niewoli żyją krócej (około 18 lat), często zapadają na hemochromatozę[5].

Status[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje tukana wielkiego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na presję ze strony myśliwych oraz zabieranie młodych w celu trzymania ich jako zwierzęta domowe[2]. Gatunek jest wymieniony w II załączniku konwencji CITES[7].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny wyróżnia następujące podgatunki R. toco[8][9]:

Filatelistyka[edytuj | edytuj kod]

Poczta Polska wyemitowała 21 sierpnia 1972 r. znaczek pocztowy o nominale 60 gr. przedstawiający tukana wielkiego, w serii Zwierzęta ZOO. Druk w technice offsetowej na papierze kredowym. Autorem projektu znaczka był Janusz Grabiański. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994 r.[10]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ramphastos toco, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b Ramphastos toco, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Ramphastinae Vigors, 1825 - tukany (wersja: 2021-06-01). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-08-08].
  4. a b Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 162. ISBN 83-09-01320-5.
  5. a b c Shannon Behmke: Ramphastos toco Toco toucan. W: Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan, 13 lutego 2011. [dostęp 2015-05-27].
  6. How Toucans Use Their Bills to Keep Cool, Audubon, 27 sierpnia 2018 [dostęp 2020-05-16] (ang.).
  7. Ramphastos toco, [w:] Species+ [online], UNEP-WCMC, CITES Secretariat [dostęp 2021-08-07].
  8. Short, L.L. & Sharpe, C.J.: Toco Toucan (Ramphastos toco). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [dostęp 2020-02-07].
  9. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2) (ang.). [dostęp 2021-08-08].
  10. Marek Jedziniak: Zwierzęta ZOO (pol.). www.kzp.pl. [dostęp 2018-07-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]