Tunel Eupalinosa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wnętrze tunelu

Tunel Eupalinosa – starożytny podziemny akwedukt na greckiej wyspie Samos, zbudowany w połowie VI wieku p.n.e. z rozkazu tyrana Polikratesa. Przez Herodota uznany za jedno z największych osiągnąć inżynieryjnych świata helleńskiego[1][2].

Akwedukt, wydrążony we wnętrzu wysokiej na 237 m góry, miał na celu zaopatrywanie miasta Pythagorion w wodę ze źródła w Agiades[1]. Jego projektantem był sprowadzony przez Polikratesa architekt Eupalinos z Megary[3]. Długość tunelu wynosi 1036 metrów[2][3], średnia wysokość ok. 1,75 m[1]. Przez całą jego długość biegnie kilkumetrowej głębokości rów o szerokości dochodzącej do 1 m, w którym były ułożone terakotowe rury o średnicy ok. 25 cm[1].

Akwedukt został porzucony przypuszczalnie w czasach bizantyjskich, ponownie odkopano go w 1882 roku[1]. Pierwsze badania archeologiczne przeprowadził tuż po odkryciu na zlecenie Niemieckiego Instytutu Archeologicznego w Atenach Ernst Fabricius, wznowił je w 1961 roku Wolfgang Kastenbein[1]. Budowa tunelu trwała około 10 lat, uczestniczyło w niej wielu jeńców z Lesbos[2]. Prace rozpoczęto jednocześnie z obu stron góry i ekipy budowlane spotkały się w jej wnętrzu. Popełniony przez Eupalinosa błąd w obliczeniach spowodował jednak około metrową różnicę poziomów, w związku z czym 430 m od wejścia południowego sztolnia skręca nagle pod kątem 90°, aby połączyć się z drugą częścią tunelu. Strop w tym miejscu załamuje się i biegnie nagłym uskokiem o prawie dwa metry w dół[1].

Obecnie tunel jest dostępny na całej długości. Istnieje możliwość przejścia trzech odcinków: 185 m, 424 m i 1036 m[4]. Od strony południowej na głębokości 793 m utworzyły się stalaktyty[1]. We wnętrzu tunelu zachowały się zapisane czerwoną kredą na ścianach oznaczenia poszczególnych odcinków konstrukcyjnych z symbolami numerycznymi i imionami nadzorców, gliniane lampki oliwne wraz z przeznaczonymi na nie niszami i fragment naczynia attyckiego datowanego na 540-530 p.n.e.[1] Pozostałości napraw z czasów rzymskich świadczą, że akwedukt był użytkowany jeszcze w czasach cesarstwa[1].


Przypisy

  1. a b c d e f g h i j Jerzy Ciechanowicz: Cień Minotaura. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1996, s. 264-268. ISBN 83-06-02405-2.
  2. a b c Tunnel of Eupalinos (ang.). odysseus.culture.gr. [dostęp 2015-07-08].
  3. a b Carmelo G. Malacrino: Constructing the Ancient World. Architectural Techniques of the Greeks and Romans. Los Angeles: Getty Publications, 2010, s. 162-163. ISBN 978-1-60606-016-2.
  4. http://www.samosin.gr/item/tunnel-of-eupalinos/