Tymf

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tymf, tynf – potoczna nazwa pierwszych polskich srebrnych monet, bitych w latach 1664-1667, początkowo w mennicach bydgoskiej i krakowskiej, później również lwowskiej. Deklarowany nominał tej monety wynosił 30 groszy[1], jednak srebro użyte do jej produkcji miało wartość nie większą niż 10-15 groszy[2]. Spowodowane to było trudnościami skarbu królewskiego po potopie szwedzkim (patrz boratynka).

Tymf Jana II Kazimierza Wazy z 1663

Na awersie monety widniał trzyliterowy monogram króla Jana Kazimierza "ICR" Ioannes Casimirus Rex, co złośliwie, przez wzgląd na niską zawartość srebra w monecie, odczytywano jako Initium Calamitatis Regni – początek nieszczęść królestwa[3]. Napis DAT PRETIVM SERVATA SALVS POTIORQ METALLO EST (Cenę daje ocalenie kraju i to lepsze jest od kruszcu) próbował wytłumaczyć motywację, dla której władze świadomie zdecydowały się na bicie niepełnowartościowej monety[4]. Przy okazji bicia tych złotówek dzierżawca mennic koronnych Andrzej Tymf[5], od którego nazwiska pochodzi nazwa, dopuścił się nadużyć, które zmusiły go do ucieczki z Polski.

Moneta, będąca razem z boratynką, symbolem upadku gospodarczego Rzeczypospolitej nadawała się świetnie do powiedzenia "dobry żart tynfa wart". Tymfy bite były w ogromnych ilościach, bardzo niedbale, częste były błędy w napisach. Rzekomo srebrna blacha, z której wybijano tymfy, była z reguły źle rozwalcowana, o nierównej powierzchni, dlatego egzemplarze ładnie wybite, w pełni czytelne, są dosyć trudno dostępne.
W latach 1752-1755 tymfy bił August III (w mennicy lipskiej).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. R. Radziwonka, Kontrybucje nakładane na warszawski organizm miejski w latach 1702-1716, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio L”, vol. 13, 2015, 1, s. 122, przypis 30.
  2. D. Orzechowska, Złoty - atrybut tożsamości narodowej Polaków?, „Myśl Ekonomiczna i Polityczna”, 2010, 4 (31), s. 139, przypis nr 16.
  3. W. Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, wyd. 4 krajowe, Warszawa 1999, s. 451.
  4. D. Orzechowska, Złoty - atrybut tożsamości narodowej Polaków?, „Myśl Ekonomiczna i Polityczna”, 2010, 4 (31), s. 139, przypis nr 16.
  5. W. Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, wyd. 4 krajowe, Warszawa 1999, s. 445.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]