Velloziaceae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Velloziaceae
Vellozia glauca
Vellozia glauca
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd pandanowce
Nazwa systematyczna
Velloziaceae J. Agardh
Theoria Syst. Pl.: 9. Apr-Sep 1858[2]
Typ nomenklatoryczny
Vellozia Vand. (1788)[2]
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Velloziaceaerodzina roślin z rzędu pandanowców. Wyróżnia się w niej 7[3]–8[4] rodzajów liczących ok. 240[1]–250[4] gatunków. Rośliny z tej rodziny rosną niemal wyłącznie na siedliskach skrajnie suchych[4].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Jedyny przedstawiciel podrodziny Acanthochlamydoideae występuje w południowych Chinach. Większość pozostałych roślin z tej rodziny występuje w Ameryce Południowej na obszarach na południe od Amazonia. Tylko jeden gatunek rośnie w północno-zachodnim krańcu Ameryki Południowej. W Afryce na południe od Sahary, w zachodnim Madagaskarze, na południowym krańcu Półwyspu Arabskiego rosną przedstawiciele dwóch rodzajów – Xerophyta i Barbacenia[5][1][4].

Xerophyta viscosa

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Kserofityczne byliny i rośliny krzewiaste o drewniejącym pędzie. Rośliny te wyróżniają się charakterystyczną budową pędu. Proste lub widlasto rozgałęziające się łodygi są cienkie, ale okrywają je twardniejące podstawy liści. W dodatku wyrastające z wyższych partii łodygi korzenie przybyszowe rosną w dół, przerywając blaszki liście i tworząc szczelny płaszcz otaczający pęd[4]. W efekcie tak zbudowane pędy osiągają grubość do 15 cm[5].
Liście
Ułożone spiralnie, skupiają się zwykle tylko na szczycie pędu. Równowąskie, twarde o trwałej nasadzie obejmującej łodygę. Całobrzegie lub kolczasto ząbkowane na brzegu[5][4].
Kwiaty
Promieniste, wyrastają pojedynczo lub w liczniejszych, luźnych skupieniach na szczycie pędu. W rodzaju Acanthochlamys kwiaty zebrane są po kilka w główki. Kwiaty są obupłciowe z wyjątkiem jednopłciowych w rodzaju Barbaceniopsis. Niezróżnicowany okwiat składa się z dwóch trójkrotnych okółków, których listki mają jaskrawe barwy od białych przez żółte, purpurowe do jaskrawo niebieskich. U niektórych gatunków listki te u podstawy są zrośnięte. Pręciki także rosną w dwóch okółkach po 3, przy czym u niektórych roślin rozdzielają się tworząc 6 pęczków liczących w sumie 18 do 66 pręcików[5]. Zalążnia jest dolna lub wpół dolna, składa się z 3 owocolistków[4].
Owoce
Torebki zawierające liczne, drobne nasiona. Torebki pękają wzdłuż szwu górnego lub nieregularnie wysypując nasiona roznoszone przez wiatr[5]. Nasiona zawierają drobny zarodek otoczone twardym skrobiowym bielmem[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)[1]
pandanowce

Velloziaceae



tryurydowate Triuridaceae




Stemonaceae




pandanowate Pandanaceae



okolnicowate Cyclanthaceae





Podział[3]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako ozdobne (np. pochodzące z Afryki południowej rośliny z rodzaju Barbacenia[5]). Czasem pędy niektórych gatunków wykorzystywane są jako pochodnie lub robi się z nich pędzle[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-12-12].
  2. 2,0 2,1 James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). [dostęp 2010-12-12].
  3. 3,0 3,1 World Checklist of Selected Plant Families (ang.). Kew Gardens. [dostęp 2011-02-18].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Heywood V.H., Brummitt R.K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 406. ISBN 1-55407-206-9.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 421-422, seria: Wielka Encyklopedia Przyrody. ISBN 83-7079-779-2.