Wenzel Messenhauser

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wenzel Messenhauser na litografii Johanna (Hannsa) Hanfstängla (1849)
Rozstrzelanie Messenhausera na litografii Eduarda Weixelgärtnera

Cäsar Wenzel Georg Messenhauser (ur. 4 stycznia 1813 w Prościejowie, zm. 16 listopada 1848 w Wiedniu) – austriacki oficer i pisarz pochodzenia morawskiego, uczestnik powstania w Wiedniu w październiku 1848 roku. Publikował pod pseudonimami Wenzeslaw March, Ernst March i Johannes Erin.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wenzel Messenhauser był synem Simona Messenhausera i Josefy z domu Griesleitner. Jego ojciec służył jako dobosz w 10. Kompanii Fizylierów Pułku Piechoty Franciszka I, matka była sprzątaczką[1]. Miał jedną siostrę[2]. W 1819 roku wstąpił do szkoły wojskowej (Regiments-Knabenerziehungshaus) przy 1 Pułku Piechoty, w 1829 został szeregowcem, w 1830 roku kapralem. Był samoukiem; jako pisarz zwrócił na siebie uwagę traktatem Schiefe Schlachtordnung. Publikował w czasopiśmie "Humorist" Moritza Gottlieba Saphira, spisał też historię 4 Pułku Piechoty. Napisał historię starożytności w dziesięciu tomach, która jednak nie znalazła wydawcy. W 1832 awansowany na chorążego w 15 Pułku Piechoty. W 1839 w stopniu podporucznika w 4 Pułku Piechoty, w 1840 został porucznikiem, w 1845 oberleutnantem (starszym porucznikiem). Zimą 1846 jego oddział został oddelegowany do Krakowa w celu stłumienia powstania. W 1847 roku stacjonował we Lwowie[3]. Z powodu udziału w komitecie lwowskiej Gwardii Narodowej, po udzieleniu nagany i odbyciu kary trzech dni aresztu został 28 kwietnia 1848 roku zwolniony ze służby wojskowej. Poświęcił się wtedy pracy literackiej, próbował też wydawać czasopismo "Die Volkstribüne", które nie spotkało się jednak z przychylnym przyjęciem i po czterech numerach przestało się ukazywać. Publikował na łamach "Sonntagsblätter" Frankla i "Die Gegenwart" Schumachera[4].

Podczas powstania w Wiedniu 12 października 1848 roku został wybrany na tymczasowego komendanta Gwardii Narodowej. Usiłował pośredniczyć między radykalnymi a umiarkowanymi stronnictwami powstańców. Po zdobyciu miasta przez feldmarszałka Alfreda Windisch-Grätz dobrowolnie stawił się na wezwanie komendanta miasta, mimo że mógł ratować się ucieczką, do czego go namawiano[5]. Został aresztowany, skazany na śmierć przez doraźny sąd i rozstrzelany w fosie fortecznej[6]. Nie zgodził się na zasłonięcie oczu i sam wydał rozkaz do strzału[2][5].

Jego narzeczoną była Valerie Peschkettel (zm. 1917), później zamężna za Andreasem Mikuliczem, ojcem Jana Mikulicza-Radeckiego[7]. Jego szwagier Weidling po otrzymaniu wiadomości o śmierci Messenhausera podobno oszalał[2].

Był przychylny Polakom, interesował się polską historią i literaturą. Przetłumaczył na niemiecki Konrada Wallenroda (przekład ten jednak nie zachował się)[8].

Część jego rękopisów przechowywana jest w wiedeńskiej Stadt- und Landesbibliothek i w Österreichische Nationalbibliothek[9].

Na jego cześć nazwano w Wiedniu ulicę (Wenzel-Messenhauser-Gasse). Poświęcono mu biografie[10][11] i dramaty[12][13].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Karin Dirschmied, Helmuth Grössing: Messenhauser, Wenzel Cäsar. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 17. Berlin: Duncker & Humblot, 1994, s. 214.
  2. a b c Wenzel Messenhauser W: Neuer Nekrolog der Deutschen. Sechsundzwanzigster Jahrgang, 1848. Zweiter Theil. Weimar: Bernh. Friedr. Voigt, 1850 ss. 920-928
  3. H. Größing: Messenhauser Wenzel Georg (Cäsar). W: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 6. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1975, s. 241-242. ISBN 3-7001-0128-7.
  4. Messenhauser (Wacław) W: Encyklopedyja powszechna. Tom 18. Warszawa, 1864 s. 391.
  5. a b Franz Freiherr von Sommaruga: Messenhauser. W: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 21. Leipzig: Duncker & Humblot, 1885, s. 491–494.
  6. Joseph Alexander Helfert: Geschichte Oesterreichs vom Ausgange des Wiener October-Aufstandes 1848. G. E. Schulze, 1869, s. 88-96.
  7. Kozuschek W: Jan Mikulicz-Radecki 1850–1905: współtwórca nowoczesnej chirurgii. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2003, s. 44. ISBN 83-229-2421-6.
  8. Maria Kłańska: Wenzel Messenhauser – ein Dichter und Opfer der Revolution von 1848. W: Hartmut Kircher, Maria Kłańska: Literatur und Politik in der Heine-Zeit: die 48er Revolution in Texten zwischen Vormärz und Nachmärz. Köln-Weimar: Böhlau Verlag, 1998, s. 169-183. ISBN 3-412-11997-0.
  9. Murray G. Hall: Handbuch der Nachlässe und Sammlungen österreichischer Autoren. Wien: Böhlau, 1995, s. 228. ISBN 3-205-98371-8.
  10. Jacob F. Nitschner: Wenzel Messenhauser. Sein Leben, Wirken und Ende; ein biographisches Denkmal. Wien: Verlag Jasper, Hügel & Manz, 1849.
  11. Ehnl M: Wenzel Cäsar Messenhauser. Nationalgarde-Oberkommandant von Wien 1848. Wien: Ratzenhofer, 1948.
  12. Heinrich Bolze: Messenhauser. Trauerspiel. Jena: Make, 1875.
  13. Telmann F: Messenhauser. Drama in 5 Akten. Wien: Wage, 1904.