Wielki Pałac w Konstantynopolu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kompleks Wielkiego Pałacu (zaznaczony na szaro) wraz z przylegającymi doń budynkami
Fragment zachowanej mozaiki z Pałacu
Fragment zachowanej mozaiki z Pałacu

Wielki Pałac w Konstantynopolu (gr: Μέγα Παλάτιον), znany także pod nazwą Święty Pałac (gr: Ιερόν Παλάτιον, łac: sacrum palatium) – pałac cesarski położony na południowo-wschodnim krańcu miasta nad Propontydą i cieśniną Bosfor. Dzielnica, w której znajdował się pałac nosiła nazwę Bukoleon, od stojących tam ogromnych posągów byka i lwa. W XI wieku nazwę tę nadano także samemu kompleksowi Wielkiego Pałacu.

Przeznaczenie Pałacu[edytuj | edytuj kod]

Pałac służył jako główna siedziba cesarzy bizantyjskich od roku 330 do 1081 i był centrum cesarskiej administracji przez ponad 800 lat. Kompleks stracił funkcję faktycznej rezydencji cesarskiej za panowania cesarza Aleksego I. Jednakże aż do 1204 pozostawał on oficjalną rezydencją władców.[1]

Budowa i charakter Pałacu[edytuj | edytuj kod]

Jego budowę rozpoczął cesarz Konstantyn Wielki. Później, aż do epoki Komnenów prawie każdy cesarz powiększał czy przebudowywał kompleks pałacowy.

Wielki Pałac nie stanowił jednego budynku, lecz ogromny kompleks obiektów o różnym przeznaczeniu. Prowadziło tam kilka bram, centralne wejście prowadziło przez bramę o nazwie Chalke, za którą wznosił się pałac Magnaura. Za nim znajdowały się pomieszczenia gwardii pałacowej. Tuż obok znajdował się pałac Dafne ze słynnymi salami:

  • Augusteus (do VI wieku sala tronowa, później miejsce koronacji cesarzowych),
  • Sala Dziewiętnastu Łóż (odbywały się tu wielkie bankiety wydawane przez cesarzy),
  • Konsistorium (miejsce zebrań zwoływanych przez cesarza dygnitarzy i senatorów).

Dalej, za pałacem Dafne, znajdował się właściwy Święty Pałac, gdzie znajdowały się komnaty cesarza. Niedaleko wybudowano szatnie cesarskie, skarbiec oraz Komnatę Purpurową i salę porodową cesarzowych (Porfirowa Komnata).

Jak pisze Waldemar Ceran[2] (...) Do Wielkiego Pałacu należało jeszcze wiele budowli i pawilonów, z których warto wymienić chociażby: Sigmę, Oktagon, Trikonchę, Pentakubikilum, galerie i portyki oraz stadion Tzykanisterion, gdzie cesarze grali w polo. (...)

W kompleksie stało również wiele obiektów sakralnych. Stały tam, prócz wielu kaplic, liczne kościoły: św. Zofii, św. Demetriusza, Eliasza, św. Sergiusza i Bachusa oraz Piotra i Pawła.

Zmiana cesarskiej siedziby[edytuj | edytuj kod]

Za czasów dynastii Komnenów cesarze przenieśli swoją rezydencję do Pałacu Porfirogenetów w dzielnicy Blacherny, praktycznie na przeciwległym krańcu miasta. Na krótko Pałac znów stał się siedzibą władców za czasów panowania w mieście łacinników (lata 1204–1261). Po powrocie Konstantynopola pod władanie Cesarstwa Bizantyjskiego pałac ponownie opustoszał.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cyryl Mango: [w:] Oxford Dictionary of Byzantium. Nowy York: Oxford University Press, Inc., 1991. ISBN 0-19-504652-8.
  2. W. Ceran, Historia Kultury Bizantyńskiej, Warszawa 2002, s. 108.