Wikłacz rzeczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wikłacz rzeczny
Ploceus burnieri[1]
Baker & Baker, 1990
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina wikłaczowate
Podrodzina Ploceus
Gatunek wikłacz rzeczny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg

Wikłacz rzeczny[3] (Ploceus burnieri) – gatunek małego ptaka z rodziny wikłaczowatych (Ploceidae). Występuje endemicznie w Tanzanii. Narażony na wyginięcie.

Taksonomia i pochodzenie nazwy naukowej[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisany w roku 1990 na łamach Bulletin of British Ornithologists' Club. Holotyp pochodził z małej miejscowości Ifakara w Tanzanii; był to samiec. Nazwa rodzajowa Ploceus pochodzi od greckiego słowa plokeus, oznaczającego tkacza. Nazwa gatunkowa burnieri upamiętnia dr Erica Burniera, który zajmował się ludźmi w miejscowości Ifakara oraz zwrócił uwagę na obecność wikłaczy rzecznych; jako pierwszy zaobserwował też kowalika algierskiego (Sitta ledanti)[4].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zasiedla obszar 150 000 km2 w centralnej Tanzanii, na południowy zachód i na wschód od miejscowości Ifakara. Środowisko życia stanowią rozległe bagna w okolicach rzek, na których obszarze rosną trzciny z rodzaju Phragmites, zazwyczaj w obszarach pozbawionych drzew. Przypuszczalnie ma to związek z konkurencją o miejsca lęgowe z wikłaczem żółtym (P. subaureus)[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość skrzydła wynosi 68 mm u samca i 62 mm u samicy, dzioba odpowiednio 17,2 mm i 15,1 mm, ogona 42-45 mm zaś skoku 22,2 mm u samca i 19,6 u samicy. Długość ciała 13 cm, masa ciała samca 17-21 g, samicy 14-17 g[6]. Występuje dymorfizm płciowy. Samiec posiada czarny dziób, brodę, gardło oraz obszar między okiem i dziobem. W miejscach, gdzie owa czarna plama łączy się z żółtą głową, piersią i brzuchem pióra czerwonawe. Wierzch ciała oliwkowożółty. Lotki szare, żółtooliwkowo obrzeżone, podobnie jak i sterówki. Nogi i stopy różowe. Samica posiada oliwkowożółtą głowę, z wierzchu bardziej żółtą, zaś po bokach płowożółtą. Pióra na wierzchu ciała w środku ciemne, jasnożółto obrzeżone. Kuper mniej wzorzysty, niż wierzch ciała. Spód ciała jasnożółty. Tęczówki brązowe.

Behawior[edytuj | edytuj kod]

Obserwowano osobniki żerujące na trawach, w tym ich kwiatostanach. Zazwyczaj odzywa się w miejscu gniazdowania, jednak poza jego okolicami słyszany był odgłos ostrzegawczy tjaek. Pierzące się ptaki, dwie samice, zaobserwowano 27 lutego 1988 roku; pierzenie obejmowało sterówki, lotki II i III rzędu oraz pokrywy skrzydłowe.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo, które odnaleziono, znajduje się w Muzeum Historii Naturalnej w Tring. Owalne, z bocznym wejściem, budulec stanowi trawa. Źdźbła budujące zewnętrzną część gniazda mają szerokość do 4 mm, natomiast wyściółkę stanowią liście o szerokości 8-12 mm. Gniazdo miało wymiary 110x85x70 mm, zawieszone było na gałązce o średnicy około 8 mm, która wbudowana była w tylną część gniazda. Na danym terytorium mieściło się 20-30 gniazd, rzadko znajdywano je same. Zniesienie wynosi 1-2 jaja. Spośród 3 zebranych jaj miały one wymiary 19,5-20,5 x 13-14,5 mm.

Status, zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Przez IUCN gatunek został oceniony jako narażony na wyginięcie (VU, Vulnerable). Spowodowane jest to małym zasięgiem występowania, na którym habitat narażony jest na niszczenie w wyniku wypasania zwierząt hodowlanych, zakładania upraw ryżu oraz używania pestycydów i nawozów sztucznych. Populacja szacowana jest na 2500-9999 osobników; ma tendencję spadkową[5].

Przypisy

  1. Ploceus burnieri, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. BirdLife International 2012. Ploceus burnieri. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-12-01]
  3. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Ploceidae Sundevall, 1836 – wikłacze – Weavers (wersja: 2015-10-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-12-01].
  4. James A. Jobling: Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Christopher Helm Publishers Ltd, 2009, s. 300. ISBN 1408125013.
  5. a b Kilombero Weaver Ploceus burnieri. BidLife International. [dostęp 5 sierpnia 2013].
  6. A. Craig: Kilombero Weaver (Ploceus burnieri). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-12-01]. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]