Wystawa Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie w 1909 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muzeum Przemysłu Ludowego, jeden z pawilonów wzniesionych na Wystawę

Wystawa Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie w 1909 roku − największa przed I wojną światową wystawa przemysłowa na ziemiach polskich, która odbyła się w dniach od 5 sierpnia do 3 października 1909 roku.

Organizacja[edytuj | edytuj kod]

Prace nad organizacją Wystawy trwały od 1907 r. Prezesem Komitetu Wystawy został książę Stefan Lubomirski, zaś wiceprezesami – oprócz hrabiego Karola Raczyńskiego – byli wybitni obywatele Miasta Częstochowy, wśród nich dr Władysław Biegański. W gronie organizatorów znaleźli się również: ojciec Euzebiusz Rejman – ówczesny przeor Jasnej Góry oraz proboszcz parafii św. Zygmunta i późniejszy, pierwszy kanclerz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego – ksiądz Marian Leon Fulman[1].

Wystawa Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie, miała na celu zaprezentowanie osiągnięć polskich w przemyśle oraz rolnictwie i hodowli. Odbywała się ona na terenach podjasnogórskich parków, w rejonie ulic 7 Kamienic, Kazimierza Pułaskiego i POW.

Specjalnie na tę okazję przebudowane zostały całkowicie przez Franciszka Szaniora parki oraz wybudowane pawilony, których projektantami byli wybitni artyści Stanisław Koszyc-Witkiewicz, Władysław Jabłoński, Edward Landau, Józef Kon, Czesław Przybylski[2].

Wzniesiono dla potrzeb wystawy kilkadziesiąt pawilonów, podzielonych tematycznie, bądź zarezerwowanych dla konkretnego wystawcy. Kilka z nich istnieje do dziś, pełniąc dalej funkcje wystawiennicze[2].

W wystawie uczestniczyło 660 wystawców, a zwiedziło ją ponad pół miliona osób[1].

Wystawcy i pawilony[edytuj | edytuj kod]

Pawilon Towarzystwa Akcyjnego Zawiercie Budynek powstał w 1909 roku na zlecenie Towarzystwa Akcyjnego Zawiercie według projektu Władysława Jabłońskiego. Dzięki staraniom księdza Bonawentury Metlera, w 1923 pawilon przejęło Polskie Towarzystwo Przyjaciół Astronomii, a 1929 powstało tu obserwatorium astronomiczne, z teleskopem który ks. Metler skonstruował w trakcie studiów na uniwersytecie Uniwersytet Paryski. W latach 2008-2009 budynek został wyremontowany, utworzono w nim multimedialne centrum edukacji i rozwoju najmłodszych Zodiak[3]. Otwarcie centrum odbyło się 5 czerwca 2010.

Pawilon Etnograficzny

Pawilon ten to budynek wystawienniczy, służący jako miejsce wystaw o charakterze etnograficznym. Wybudowany z kamienia wapiennego, według projektu Konstantego Jakimowicza[4]. Znany także jako Muzeum Przemysłu Ludowego. Obecnie jest obiektem wystawienniczym Muzeum Częstochowskiego.

Zagroda Włościańska

Pawilon zaprojektowany przez Zdzisława Kalinowskiego i Czesława Przybylskiego. Prezentuje on architektoniczne tendencje stylistyczne w budowie domów w początku XX wieku. Urządzono go jako wzorową zagrodę[5]. Budynek powstał z cegły ceramicznej. Parterowy, częściowo podpiwniczony z użytkowym poddaszem i dwuspadowym dachem o konstrukcji drewnianej kryty dachówką ceramiczną.

Od 2003 do 2006 trwał remont kapitalny budynku. Elementy architektoniczne i detale zostały odrestaurowane zgodnie z wytycznymi konserwatora zabytków. Zachowano elementy urbanistyczne i przestrzenne: bryłę budynku z kształtem dachu i gankiem wejściowym, układ łukowych sklepień ceglanych nad pomieszczeniami piwnicznymi, bez zmian pozostawiono historyczny układ rzutu budynku[6].

Muzeum Higieniczne

Muzeum Higieniczne, obecnie znane jako Pawilon Wystaw Czasowych, to piętrowy gmach z dwiema salami i półpiętrem. Jest to budynek w stylu eklektycznym, wybudowany według projektu Brunona E. Paprockiego[4]. W okresie 1932-1967 działało tu Muzeum Regionalne. W 1966 roku, w pawilonie otwarte zostało Muzeum Górnictwa Rud Żelaza, które w 1976 przeniesiono do nowo wybudowanych podziemnych korytarzy. Obecnie pawilon służy czasowym ekspozycjom organizowanym przez Muzeum Częstochowskie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wystawa przemysłu i rolnictwa w Częstochowie 1909 - przeszłość, teraźniejszość, przyszłość (pol.). czestochowa.pl, 2009-05-21. [dostęp 2016-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-04)].
  2. a b Parki podjasnogórskie odnowione (pol.). UM Częstochowa. [dostęp 2009-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-04)].
  3. Tomasz Haładyj: Centrum zamiast obserwatorium. Tu poznasz nie tylko niebo (pol.). Gazeta.pl. [dostęp 2009-10-24].
  4. a b Muzeum Częstochowskie (pol.). culture.pl. [dostęp 2010-03-26].
  5. Zagroda włościańska zabezpieczona (pol.). Gazeta Częstochowska. [dostęp 2010-03-10].
  6. Ulica 7 Kamienic (pol.). [dostęp 2010-07-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-05)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]