Wzajemna zrozumiałość języków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wzajemna zrozumiałość języków (ang. mutual intelligibility) – pojęcie z zakresu językoznawstwa oznaczające taką bliskość różnych języków, że mówiący nimi mogą się porozumieć bez dodatkowej nauki ani żadnego dodatkowego wysiłku[1]. Jest to jedno z kryterium do oceny odrębności języka lub uznania go za dialekt. Wzajemne zrozumienie może być asymetryczne, kiedy reprezentant jednego z języków rozumie partnera bardziej niż drugi[2][3]. Wzajemna zrozumiałość posiada również kryterium czasowe, wraz z rozwojem języki oddalają się od siebie lub przybliżają, np. duński i norweski przestały być wzajemnie zrozumiałe już na początku XIX w.[4]

Kryteria wzajemnej zrozumiałości[edytuj]

Wzajemna zrozumiałość języków może odbywać się na różnych poziomach, od najprostszych elementów bez samodzielnego znaczenia, takich jak fonemy lub dźwięki, elementów posiadających znaczenie, np. morfemy i słowa, aż po poziom zdań i tekstów ciągłych[3]. Miarą zrozumiałości jest współczynnik procentowy jednostek zrozumiałych do wszystkich prezentowanych, w skali od zera do stu. Testy wzajemnej zrozumiałości dzieli się na testy funkcjonalne (badające zrozumienie) oraz testy oceny/opinii (badające odczucia)[3].

Różnice a wzajemne zrozumienie[edytuj]

Badacze języków skandynawskich wskazują, że mimo istnienia niekiedy dużych różnic morfologicznych i składniowych między tymi językami, nie mają one większego wpływu na wzajemne zrozumienie[1]. Bierze się to stąd, że obok istnienia czynników przeszkadzających w zrozumieniu inne wpływają na jego poprawę. I tak w przypadku języków norweskiego i duńskiego czynnikiem negatywnym jest wymowa, czynnikiem pozytywnym - podobieństwa słownikowe. Dla odmiany w przypadku języków szwedzkiego i norweskiego czynnikiem hamującym zrozumienie są różnice leksykalne, ułatwiającym zaś - podobieństwa fonetyczne. W przypadku języków szwedzkiego i duńskiego wszystkie wymienione wyżej czynniki utrudniają zrozumienie[1].

Przypisy

  1. a b c Charlotte Gooskens: The Contribution of Linguistic Factors to the Intelligibility of Closely Related Languages (ang.). [dostęp 2011-10-30].
  2. What is Mutual Intelligibility and Who Has It?. [dostęp 2011-10-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-25)].
  3. a b c C. Tang: Mutual Intelligibility of Chinese dialects. [dostęp 2011-10-30].
  4. Stephen Barbour,Cathie Carmichael: Language and nationalism in Europe (ang.). [dostęp 2011-10-30].

Zobacz też[edytuj]