Wzajemna zrozumiałość języków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wzajemna zrozumiałość języków (ang. mutual intelligibility) – pojęcie oznaczające taką bliskość różnych języków, że mówiący nimi mogą się porozumieć bez dodatkowej nauki ani szczególnego wysiłku[1]. Jest to jedno z kryteriów oceny odrębności kodu językowego jako języka lub uznania go za dialekt[2]. Wzajemne zrozumienie może być asymetryczne, kiedy użytkownik jednego z języków rozumie partnera bardziej niż drugi[3][4]. Wraz z rozwojem języki oddalają się od siebie lub przybliżają – przykładowo duński i norweski przestały być w pełni wzajemnie zrozumiałe na początku XIX wieku[5].

Kryteria wzajemnej zrozumiałości[edytuj | edytuj kod]

Wzajemna zrozumiałość języków może występować na różnych poziomach, od najprostszych elementów bez samodzielnego znaczenia, takich jak fonemy lub dźwięki, elementów mających znaczenie, np. morfemy i słowa, aż po poziom zdań i tekstów ciągłych[4]. Miarą zrozumiałości jest współczynnik procentowy jednostek zrozumiałych do wszystkich prezentowanych, w skali od zera do stu. Testy wzajemnej zrozumiałości dzieli się na testy funkcjonalne (badające zrozumienie) oraz testy oceny/opinii (badające odczucia)[4].

Różnice a wzajemne zrozumienie[edytuj | edytuj kod]

Badacze języków skandynawskich wskazują, że mimo istnienia niekiedy dużych różnic morfologicznych i składniowych między tymi językami rozbieżności te nie mają one większego wpływu na ich wzajemną zrozumiałość[1]. Bierze się to stąd, że obok istnienia czynników przeszkadzających w zrozumieniu inne wpływają na jego poprawę. I tak w przypadku języków norweskiego i duńskiego czynnikiem negatywnym jest wymowa, zaś pozytywnym podobieństwo słownictwa. Dla odmiany w przypadku języków szwedzkiego i norweskiego czynnikiem hamującym zrozumienie są różnice leksykalne, ułatwiającym zaś podobieństwa fonetyczne. W przypadku języków szwedzkiego i duńskiego wszystkie wymienione wyżej czynniki utrudniają zrozumienie[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Charlotte Gooskens, The Contribution of Linguistic Factors to the Intelligibility of Closely Related Languages [dostęp 2011-10-30] (ang.).
  2. Dani Byrd, Toben H. Mintz, Discovering Speech, Words, and Mind, John Wiley & Sons, 2011, s. 55, ISBN 978-1-4443-5778-3 (ang.).
  3. What is Mutual Intelligibility and Who Has It [dostęp 2011-10-30] [zarchiwizowane z adresu 2013-04-25] (ang.).
  4. a b c C. Tang, Mutual Intelligibility of Chinese dialects [dostęp 2017-06-06] (ang.).
  5. Stephen Barbour, Cathie Carmichael, Language and nationalism in Europe [dostęp 2011-10-30] (ang.).