Xerocomellus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Xerocomellus
Ilustracja
Xerocomellus chrysenteron
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Xerocomellus
Nazwa systematyczna
Xerocomellus Šutara
Czech Mycol. 60(1): 44 (2008)
Typ nomenklatoryczny
Xerocomellus chrysenteron (Bull.) Šutara

Xerocomellus Šutara – rodzaj grzybów wielkoowocnikowych należący do rodziny borowikowatych (Boletaceae), którego gatunkiem typowym jest Xerocomellus chrysenteron. Do tego rodzaju należą m.in. gatunki wcześniej klasyfikowane jako podgrzybki (Xerocomus)[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Grzyby z rodzaju Xerocomellus to organizmy ektomikoryzowe, których partnerami są drzewa liściaste i iglaste. Wytwarzają owocniki naziemne, złożone z kapelusza i trzonu. Kapelusz matowy, suchy, nigdy lepki (nawet zawilgocony), u młodych owocników gładki lub zamszowy. U części gatunków na starszych owocnikach spękany. Skórka kapelusza (pileipellis) u młodych owocników zbudowana jest z charakterystycznych, palisadowych komórek. Hymenofor rurkowaty. Rurki nie dłuższe niż 14 mm, prawie przylegające do trzonu lub lekko wgłębione wokół niego i zbiegające, jasnożółte do zielono-oliwkowych. Pory stosunkowo duże, ok. 1–2,5 mm, barwy rurek. Zarówno rurki, pory jak i miąższ w większości wypadków niebieszczejące lub zieleniejące pod wpływem ucisku lub uszkodzenia. Trzon gładki lub podłużnie pasmowany, sporadycznie u pewnych odmian siatkowany, smuklejszy niż u borowików (Boletus). Zarodniki gładkie lub wzdłużnie prążkowane[2][3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Uwagi taksonomiczne

Rodzaj Xerocomellus został wyodrębniony przez Josefa Šutarę w artykule „Xerocomus s.l. in the light of the present state of knowledge” opublikowanym w Czech Mycology z 2008 r.:

Xerocomellus Šutara gen. nov.

   (MycoBank MB511890)

   Carposomata pileata, stipitata, parva vel mediocriter magna. Superficies pilei sicca, nec viscida nec adhearens, initio glabra, velutina vel pruinosa, postea interdum subtomentosa, saepe rimoso-areolata. Pileipellis e palisadodermide formata. Hyphae palisadodermidis saepe incrustatae. Tubuli subadnati vel aliquantum depressi juxta stipitem et frequenter dente decurrentes, iuventute flavi, deinde olivaceo-flavi vel viridi-olivacei. Pori concolores, in vetustate angulati et satis magni (circa 1–2,5 mm). Tubuli et pori tactu plus minusve caerulescentes vel virescentes, raro fere immutabili. Structura tramae hymenophori inter typum boletoideum et phylloporoideum intermedia; strata lateralia tenuiter gelatinosa cum hyphis mutuo non contiguis. Sporae boletoideae, subfusoideae vel fusoideoellipsoideae, interdum truncatae, laeves vel longitudinaliter striatae. Pulvis sporarum olivaceobrunneus. Stipes gracilior et minus carnosus quam in genere Boletus, superficies stipitis subtiliter granulosa. Pars magna superficiei stipitis caulohymenio cum basidiis fertilibus obducta. Stratum laterale stipitis nullum vel deminutum, maxime 30(–40) μm crassum. Tomentum basalis et mycelium albidum, flavo-albidum, pallide griseollo-flavum vel sordide flavum. Carne flava, pallide flavida vel albida, interdum intra stipitem partim rubeolla vel rubro-vinosa et intra basem brunneolla, aurantiaca vel carotino-rubra, fracta plusminusve cyanescens, raro fere immutabilis. Fibulae in carposomate nullae.

   Genus Xerocomellus differt: – a genere Xerocomus s. str. sporis laevibus vel striatis, structura tramae hymenophori non phylloporoidea, sed inter typum boletoideum et phylloporoideum intermedia cum hyphis stratis lateralibus mutuo non contiguis, pileipelle e palisadodermide formata atque strato laterali stipitis nullo vel valde tenui, – a genere Boletus habito dissimili, pileipelle e palisadodermide formata, nec viscida nec adhaerens, poris maioribus, trama hymenophori minus gelatinosa atque strato laterali stipitis nullo vel alio, – a genere Pseudoboletus superficie stipitis caulohymenio cum basidiis fertilibus obducta, modo nutrimenti non-parasitico, pileipelle e palisadodermide formata atque ontogenese carposomatum gymnocarpa.

   Typus: Boletus chrysenteron Bulliard

Przeniósł on do tego rodzaju 9 gatunków zaliczanych wcześniej do podgrzybków (Xerocomus) lub borowików (Boletus). Powodem tego były zarówno wyniki jego własnych mikroskopowych badań porównawczych, jak i wcześniejszych, filogenetycznych, prowadzonych m.in. przez Manfreda Bindera i Davida Hibbetta.

W 2011 Wolfgang Klofac w artykule „Rotfußröhrlinge (Gattung Xerocomellus) in aktueller Sicht” opublikowanym w Österreichische Zeitschrift für Pilzkunde przeniósł kolejne trzy gatunki do tego rodzaju.

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

Wykaz gatunków (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum. Obejmuje on wszystkie gatunki występujące w Polsce i niektóre inne. Uwzględniono tylko gatunki zweryfikowane o potwierdzonym statusie[4]. Nazwy polskie według Władysława Wojewody[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. J. Šutara. Xerocomus s. l. in the light of the present state of knowledge. „Czech Mycology”, s. 29–62, 2008. ISSN 1211-0981. 
  3. W. Klofac. Rotfußröhrlinge (Gattung Xerocomellus) in aktueller Sicht. „Österreichische Zeitschrift für Pilzkunde”, s. 35-43, 2011. ISSN 1021-2450. 
  4. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2015-11-28].
  5. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.