Złotak czerwonawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Złotak czerwonawy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Buchwaldoboletus
Gatunek złotak czerwonawy
Nazwa systematyczna
Buchwaldoboletus lignicola (Kallenb.) Pilát
Friesia 9: 217 (1969)
Złotak czerwonawy: drugie zdjęcie

Złotak czerwonawy (Buchwaldoboletus lignicola (Kallenb.) Pilát) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji: Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1929 r. Kallenbach nadając mu nazwę Boletus lignicola. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1969 r. Pilát, przenosząc go do rodzaju Buchwaldoboletus[1].

Synonimy[1]:

  • Boletus lignicola Kallenb. 1929
  • Gyrodon lignicola (Kallenb.) Heinem. 1951
  • Phlebopus lignicola (Kallenb.) M.M. Moser 1955
  • Pulveroboletus lignicola (Kallenb.) E.A. Dick & Snell 1965
  • Xerocomus lignicola (Kallenb.) Singer 1942

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1999 r., wcześniej Alina Skirgiełło opisywała ten gatunek jako złotak nadrzewny, we wcześniejszych klasyfikacjach gatunek ten zaliczany był bowiem m.in. do rodzaju Pulveroboletus (złotak)[2]. Po przeniesieniu go do rodzaju Buchwaldoboletus obydwie nazwy polskie są już niespójne z nazwą naukową.

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 3-9 cm, początkowo półkulisty, potem łukowaty, na koniec płaski., Brzeg długo podwinięty. Powierzchnia matowa i filcowata, u starszych okazów kosmkowata i popękana na poletka. Przez szczeliny popękanej skórki widoczny rdzawobrązowy miąższ. Skórka daje się ściągać płatami[3].

Rurki

Przyrośnięte do trzonu lub nieco zbiegające. Początkowo mają barwę cytrynowożółtą, potem żółtozieloną. Łatwo oddzielają się od miąższu. Pory średniej wielkości, kanciaste, po uciśnięciu zmieniają barwę na błękitna[3].

Trzon

Wysokość 3-8 cm, grubość 0,7-2,7 cm, kształt walcowaty, równogruby, czasami wygięty, dość często ekscentryczny. Powierzchnia o barwie rdzawożółtej lub rdzawobrązowej, przy podstawie jaśniejszej – cytrynowożółtej . Wyrastająca z podstawy trzonu grzybnia jest żółta[3].

Miąższ

Miękki, gąbczasty, cytrynowożółty, a pod skórką płowy. Po uszkodzeniu lekko błękitnieje, zwłaszcza nad rurkami. Ma aromatyczny zapach i jest nieco kwaskowaty[3].

Wysyp zarodników

Oliwkowy. Zarodniki eliptyczno-wrzecionowate, gładkie, o rozmiarach 6–9 × 3–4 μm[3].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Podano występowanie tego gatunku tylko w jednej z prowincji Kanady w Ameryce Północnej i niektórych krajach Europy. Wszędzie jest rzadki[4]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek, który zapewne w najbliższej przyszłości przesunie się do kategorii wymierających, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[5]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Danii, Finlandii, Niemczech, Norwegii, Szwecji[2].

Saprotrof rozwijający się na martwym drewnie, przeważnie drzew iglastych, rzadko liściastych. Wyrasta w niewielkich grupkach od czerwca do sierpnia. Często rośnie w towarzystwie murszaka rdzawego (Phaeolus schweinitzii)[3].

Gatunki podobne[edytuj]

  • złotak złotopory (Aureoboletus gentilis). Odróżnia się silniej wybarwionym (czerwonobrązowym, wiśniowym lub różowym) kapeluszem i złotożółtymi rurkami. Zazwyczaj rośnie u podstawy pnia drzew liściastych[3].
  • lejkoporek olszowy (Gyrodon lividus).Ma kapelusz zamszowy, piaskowożółty, a jego krótkie rurki silnie zbiegają na trzon. Rosnie pod olchami[3].

Przypisy

  1. a b c d Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. a b c d e f g h Alina Skirgiełło: Flora Polski. Rośliny zarodnikowe Polski i ziem ościennych. Grzyby (Mycota). Basidiomycetes – podstawczaki. Rząd Boletales – borowikowce. Warszawa: PWN, 1960.
  4. Discover Life Maps. [dostęp 2017-01-10].
  5. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.