Złotak czerwonawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Złotak czerwonawy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Buchwaldoboletus
Gatunek złotak czerwonawy
Nazwa systematyczna
Buchwaldoboletus lignicola (Kallenb.) Pilát
Friesia 9: 217 (1969)
Złotak czerwonawy: drugie zdjęcie

Złotak czerwonawy (Buchwaldoboletus lignicola (Kallenb.) Pilát) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1929 r. Kallenbach nadając mu nazwę Boletus lignicola. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1969 r. Pilát, przenosząc go do rodzaju Buchwaldoboletus[1].

Synonimy[1]:

  • Boletus lignicola Kallenb. 1929
  • Gyrodon lignicola (Kallenb.) Heinem. 1951
  • Phlebopus lignicola (Kallenb.) M.M. Moser 1955
  • Pulveroboletus lignicola (Kallenb.) E.A. Dick & Snell 1965
  • Xerocomus lignicola (Kallenb.) Singer 1942

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1999 r., wcześniej Alina Skirgiełło opisywała ten gatunek jako złotak nadrzewny, we wcześniejszych klasyfikacjach gatunek ten zaliczany był bowiem m.in. do rodzaju Pulveroboletus (złotak)[2]. Po przeniesieniu go do rodzaju Buchwaldoboletus obydwie nazwy polskie są już niespójne z nazwą naukową.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-9 cm, początkowo półkulisty, potem łukowaty, na koniec płaski., Brzeg długo podwinięty. Powierzchnia matowa i filcowata, u starszych okazów kosmkowata i popękana na poletka. Przez szczeliny popękanej skórki widoczny rdzawobrązowy miąższ. Skórka daje się ściągać płatami[3].

Rurki

Przyrośnięte do trzonu lub nieco zbiegające. Początkowo mają barwę cytrynowożółtą, potem żółtozieloną. Łatwo oddzielają się od miąższu. Pory średniej wielkości, kanciaste, po uciśnięciu zmieniają barwę na błękitna[3].

Trzon

Wysokość 3-8 cm, grubość 0,7-2,7 cm, kształt walcowaty, równogruby, czasami wygięty, dość często ekscentryczny. Powierzchnia o barwie rdzawożółtej lub rdzawobrązowej, przy podstawie jaśniejszej – cytrynowożółtej . Wyrastająca z podstawy trzonu grzybnia jest żółta[3].

Miąższ

Miękki, gąbczasty, cytrynowożółty, a pod skórką płowy. Po uszkodzeniu lekko błękitnieje, zwłaszcza nad rurkami. Ma aromatyczny zapach i jest nieco kwaskowaty[3].

Wysyp zarodników

Oliwkowy. Zarodniki eliptyczno-wrzecionowate, gładkie, o rozmiarach 6–9 × 3–4 μm[3].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Podano występowanie tego gatunku tylko w jednej z prowincji Kanady w Ameryce Północnej i niektórych krajach Europy. Wszędzie jest rzadki[4]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek, który zapewne w najbliższej przyszłości przesunie się do kategorii wymierających, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[5]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Danii, Finlandii, Niemczech, Norwegii, Szwecji[2].

Saprotrof rozwijający się na martwym drewnie, przeważnie drzew iglastych, rzadko liściastych. Wyrasta w niewielkich grupkach od czerwca do sierpnia. Często rośnie w towarzystwie murszaka rdzawego (Phaeolus schweinitzii)[3].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • złotak złotopory (Aureoboletus gentilis). Odróżnia się silniej wybarwionym (czerwonobrązowym, wiśniowym lub różowym) kapeluszem i złotożółtymi rurkami. Zazwyczaj rośnie u podstawy pnia drzew liściastych[3].
  • lejkoporek olszowy (Gyrodon lividus).Ma kapelusz zamszowy, piaskowożółty, a jego krótkie rurki silnie zbiegają na trzon. Rosnie pod olchami[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. a b c d e f g h Alina Skirgiełło: Flora Polski. Rośliny zarodnikowe Polski i ziem ościennych. Grzyby (Mycota). Basidiomycetes – podstawczaki. Rząd Boletales – borowikowce. Warszawa: PWN, 1960.
  4. Discover Life Maps. [dostęp 2017-01-10].
  5. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.