Zasłonak zawoalowany
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Typ | |
Klasa | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
zasłonak zawoalowany |
Nazwa systematyczna | |
Cortinarius claricolor (Fr.) Fr. Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 257 (1838) |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Cortinarius_claricolor_01.jpg/240px-Cortinarius_claricolor_01.jpg)
Zasłonak zawoalowany (Cortinarius claricolor (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cortinarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1818 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus multiformis d claricolor. Ten sam autor w 1838 r. przeniósł go do rodzaju Cortinarius[1].
Niektóre synonimy naukowe[2]:
- Cortinarius claricolor (Fr.) Fr. 1838, var. claricolor
- Cortinarius claricolor var. foetenticolor Rob. Henry 1989
- Cortinarius claricolor var. larouei Rob. Henry 1989
- Cortinarius claricolor var. pertinens (Britzelm.) Rob. Henry 1945
- Cortinarius claricolor var. rugulosus Consiglio 2000
- Cortinarius claricolor var. siparius (M.M. Moser) Rob. Henry 1989
- Cortinarius claricolor var. subturmalis Bon & Gaugué 1973
- Cortinarius claricolor var. tenuipes Hongo 1969
- Cortinarius pertinens Britzelm. 1894
- Cortinarius subclaricolor (M.M. Moser) P.D. Orton 1960
- Phlegmacium claricolor (Fr.) A. Blytt 1905
- Phlegmacium claricolor (Fr.) A. Blytt 1905, var. claricolor
- Phlegmacium claricolor var. rugosulum M.M. Moser 1960
- Phlegmacium claricolor var. siparium M.M. Moser 1960
- Phlegmacium subclaricolor M.M. Moser 1953)
Nazwę polską nadał Andrzej Nespiak w 1975 r[3].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Średnica 4- 14 cm, u młodych owocników półkulisty, z czasem staje się łukowaty, w końcu płaski z tępym garbem. Brzeg początkowo podwinięty i połączony z trzonem białawą zasnówką, jej resztki zwykle pozostają na brzegu. Powierzchnia gładka, równa lub promieniście pomarszczona. W stanie wilgotnym jest śliska i błyszcząca, w stanie suchym matowa. Ma barwę od jasnożółtej do czerwonawoochrowej[4]
Wąskie, brzuchate, do trzonu wąsko przyrośnięte. U młodych okazów są niemal białe, potem brudnokremowe, u starszych ochrowobrązowe[4][5].
Wysokość 5-12 cm, grubość 1-2,5 cm, kształt walcowaty. Jest pełny i głęboko osadzony w podłożu. Powierzchnia pokryta białą zasnówką, która z czasem tworzy na kapeluszu nierówne strefy pierścieniowe[4].
Biały, gruby, bez wyraźnego zapachu i smaku[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki o barwie ochrowobrązowej i rozmiarach 8–9,5 × 4–4,5 μm[5].
Występowanie i siedlisko
[edytuj | edytuj kod]Wiele stanowisk tego gatunku opisano w Europie i Ameryce Północnej, notowany jest także w Korei, Japonii i Maroku[6]. Na terenie Polski trzy wymienione w piśmiennictwie naukowym stanowiska pochodzą z lat 1889 i 1900[3]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony, który zapewne w najbliższej przyszłości przesunie się do kategorii wymierających, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[7]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech[3].
Rośnie na ziemi w lasach mieszanych, pod brzozami, sosnami, świerkami i modrzewiami na kwaśnych glebach, oraz pod bukami na podłożu wapiennym. Owocniki wytwarza od lipca do października[4].
Znaczenie
[edytuj | edytuj kod]Grzyb mikoryzowy[3]. Przez niektórych autorów uważany jest za grzyb niejadalny[4], przez innych za jadalny i smaczny[5]. Odradza się jednak zbierania zasłonaków w celach spożywczych, liczne z nich są bowiem śmiertelnie trujące, a rozpoznawanie poszczególnych gatunków jest bardzo trudne, bardzo łatwo więc o pomyłkę[8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Index Fungorum. [dostęp 2016-02-02]. (ang.).
- ↑ Species Fungorum. [dostęp 2014-02-20]. (ang.).
- ↑ a b c d Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ a b c d e f Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ a b c Belobetna koprenka. [dostęp 2016-02-02].
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
- ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. Warszawa: Weltbild, 2011. ISBN 978-83-258-0588-3.