Zbrodnia w Lesie Siekierzyńskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zbrodnia w Lesie Siekierzyńskim – przypisywany żołnierzom Armii Krajowej 17 sierpnia 1944 mord na grupie 30–60 Żydów w zespole leśnym w okolicy wsi Siekierno koło Suchedniowa. Odpowiedzialnością za zbrodnię obarcza się oddział Armii Krajowej „Barwy Białe”.

Domniemany przebieg zbrodni[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1944 oddział Armii Krajowej „Barwy Białe”, wchodzący w skład 2. Pułku Piechoty Legionów AK (oddział powstał w listopadzie 1943 w Obwodzie Opatów AK) przemieszczał się w stronę Warszawy. Szedł z pomocą powstaniu warszawskiemu. 16 sierpnia trafił do wsi Siekierno. W trakcie patrolowania okolicy jego żołnierze natrafili na czterech młodych Żydów poszukujących prowiantu dla ukrywającej się w Lesie Siekierzyńskim większej grupy żydowskiej, złożonej z uciekinierów z obozu pracy przy zakładach zbrojeniowych „Hasag” w Skarżysku-Kamiennej. Po powzięciu wiedzy o ukrywających się Żydach dowódca oddziału por. Kazimierz Olchowik „Zawisza” wydał rozkaz „likwidacji” grupy. Jego realizację zlecił por. Edwardowi Sternikowi „Grzegorzowi”, który 17 sierpnia wyruszył na czele ok. 60 żołnierzy z oddziału AK w kierunku żydowskiego obozowiska. Na miejscu zastano kilkudziesięcioosobową grupę nieuzbrojonych cywilów, w tym kobiet (także małoletnich), koczujących w szałasach (uczestnicy zdarzenia podają liczby od 30 do 58 Żydów)[1].

Według relacji Edwarda Sternika „Grzegorza” akt zamordowania cywilów przedstawiał się następująco: „Na miejscu zobaczyliśmy w szałasach leśnych około 30-tu osób narodowości żydowskiej, w tym i kilka kobiet. Ja wtedy wydałem rozkaz, aby ich wszystkich zebrać i wyprowadzić na polanę leśną. Następnie po wyprowadzeniu ich na polanę leśną wydałem rozkaz sierżantowi »Bolerokowi« aby wykonał wyrok śmierci na tych osobach narodowości żydowskiej, a sam odszedłem kilkanaście metrów w las, nie chcąc patrzeć na wykonanie tego wyroku. Po oddaniu strzałów do tych osób przez pozostałych członków AK wróciłem z powrotem z lasu na tę polanę i widziałem leżących zabitych już Żydów, a do niektórych jeszcze żyjących żołnierze oddali kilka strzałów”[2][3].

Pochówek ofiar[edytuj | edytuj kod]

Na trzeci dzień od mordu, partyzanci nakazali okolicznym chłopom dokonanie pochówku ofiar. Ciała zamordowanych leżały na stosie, były rozebrane do naga, zalane krwią, na głowach i piersiach miały rany postrzałowe. Leżały rozrzucone na terenie o powierzchni ok. 100 metrów kwadratowych. Zwłoki zakopano w nieoznaczonym miejscu w Lesie Siekierzyńskim w pobliżu mokradeł. Dokonującym pochówku AK-owcy nakazali milczenie pod groźbą śmierci[4].

Miejsce pochówku ofiar nie jest znane[3], a dokładna liczba ofiar nie została ustalona. Dariusz Libionka wskazuje liczbę 50–60 zamordowanych Żydów[5]. Ewa Kołomańska, historyk z Mauzoleum w Michniowie, utrzymuje, że liczba ofiar wynosiła od 30 do 50[6].

Krytyka źródeł informacji o zdarzeniu[edytuj | edytuj kod]

Część publicystów podnosi argument, że przebieg mordu został ustalony głównie w oparciu o zeznania i inne dowody zebrane w toku śledztwa i postępowania sądowego przeprowadzonego w 1950 przez organy państwowe, które programowo zabiegały w okresie stalinowskim o kompromitację Armii Krajowej[3]. Piotr Zychowicz utrzymuje również, że rozkaz dowódcy oddziału AK w sprawie zabicia grupy Żydów mógł wynikać z obawy przed ściągnięciem przez koczującą w lesie grupę uwagi Niemców, a przez to ściągnięcie realnego niebezpieczeństwa militarnego dla oddziału partyzanckiego[3].

Marek Jedynak, pracownik IPN, zauważył, że w przeciwieństwie do partyzantów z innych oddziałów, członkowie „Barw Białych” nie zostawili po sobie spisanych wspomnień[6].

Odpowiedzialność prawna sprawców[edytuj | edytuj kod]

Wiadomość o mordzie na grupie żydowskich cywilów dotarła do przełożonych służbowych por. Kazimierza Olchowika „Zawiszy”. Za wydanie rozkazu zabicia Żydów został on pozbawiony przez zwierzchników z AK dowództwa oddziału „Barwy Białe”[3].

W 1949 władze państwowe wszczęły śledztwo w sprawie mordu, a w 1950 proces sądowy osób oskarżonych o sprawstwo mordu. W jego ramach skazano sześciu żołnierzy AK. Na karę śmierci skazani zostali Jan Górski „Rzędzian” i Edward Sternik „Grzegorz”, lecz wyroki te złagodzono do 8 i 10 lat[7]. Władysław Cybula „Grzmot”, Władysław Kolasa „Leń” i Ryszard Nowacki „Pobożny” zostali skazani na dożywotnie więzienie, ale w roku 1957 wyroki zostały skrócone do 10 lat[8]. Henryk Wierzbiński „Topór”, „Toporek” został skazany na 15 lat, w 1957 roku kara została skrócona do 8 lat[9]. Pozostali oskarżeni otrzymali kary kilkuletniego pozbawienia wolności (więzienia opuścili w latach 50.)[10]. Kary uniknęli rozkazodawca por. Kazimierz Olchowik „Zawisza” (zmarł w 1979 w Australii)[11] i sierżant Kazimierz Rudziński (Rudnicki?) „Bolerok” (losy powojenne nieznane)[12].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mazurek i Skibińska 2013 ↓, s. 441.
  2. Mazurek i Skibińska 2013 ↓, s. 433.
  3. a b c d e Piotr Zychowicz o zbrodni w Suchedniowem. Partyzanci z AK zamordowali grupę Żydów. wp.pl, 7 października 2016. [dostęp 2018-02-07].
  4. Mazurek i Skibińska 2013 ↓, s. 462-463.
  5. Dariusz Libionka, Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie, Państwowe Muzeum na Majdanku, Lublin 2017, s. 238.
  6. a b Bolechowski 2018 ↓.
  7. Mazurek i Skibińska 2013 ↓, s. 471, 476.
  8. Mazurek i Skibińska 2013 ↓, s. 471, 473.
  9. Mazurek i Skibińska 2013 ↓, s. 479.
  10. Mazurek i Skibińska 2013 ↓, s. 472, 475-478.
  11. Mazurek i Skibińska 2013 ↓, s. 474.
  12. Mazurek i Skibińska 2013 ↓, s. 443, 475.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]