Antygen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Antygen (źródłosłów niejasny: stgr. ἀντί anti - przeciw, γένος genos - ród, rodzaj; przytaczane także ang. antigen = antibody generator, generator przeciwciał)[1] – substancja, która wykazuje[2]:

W bardziej ogólnym sensie antygen to każdy związek chemiczny, który może być wykryty za pomocą swoistych przeciwciał w różnych metodach diagnostycznych. Pojęcie antygenu jest szerokie i zależne od kontekstu. Przykładowo, mianem antygenu można określić całą komórkę bakteryjną lub tylko jedno z białek występujące na jej powierzchni.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na sposób aktywacji układu odpornościowego wyróżnia się dwa rodzaje antygenów [3]:

  • immunogeny - charakteryzujące się immunogennością i antygenowością,
  • hapteny - małe cząsteczki, wykazujące tylko antygenowość, niezdolne samodzielnie do wywołania odpowiedzi odpornościowej, chyba że występują jako element kompleksu z cząsteczkami o większych rozmiarach.

Inny sposób klasyfikacji antygenów uwzględnia udział limfocytów T w rozwoju odpowiedzi odpornościowej na daną substancję. W takim układzie wyróżniamy[2]:

Antygeny można także podzielić ze względu na liczbę epitopów na pojedynczej cząsteczce antygenu rozpoznawanych przez dane przeciwciało [4]:

  • antygeny monowalentne (jednowartościowe), zawierające tylko jeden epitop i wiążące się z pojedynczym paratopem;
  • antygeny poliwalentne (wielowartościowe), posiadające wiele epitopów.

Należy zauważyć, iż niektórzy autorzy pod pojęciem antygenów poliwalentnych rozumieją duże antygeny posiadające wielokrotnie powtarzający się identyczny epitop, podczas gdy antygen posiadający wiele różnych epitopów określany jest wówczas jako multiwalentny [5]. Stosowana jest też nomenklatura, w której nie rozróżnia się multi- i poliwalentności, lecz wspomina się o antygenach multiwalentnych jednodeterminantowych (antygen z wieloma identycznymi epitopami) lub wielodeterminantowych (antygen z wieloma różnymi epitopami) [6]. Rozróżnienia te są istotne, bowiem wartościowość antygenu ma znaczenie zarówno dla aktywacji limfocytów B[5], które wytwarzają przeciwciała, jak i dla możliwości tworzenia kompleksów immunologicznych (immunoprecypitacja) [4].

Można także dokonać podziału antygenów na podstawie "pokrewieństwa" z antygenami danego organizmu. Wyróżnia się wtedy autoantygeny, izoantygeny, aloantygeny oraz heteroantygeny. Takie rozróżnienie jest istotne zwłaszcza w transplantologii. Podział ten można także bardziej uogólnić, mówiąc jedynie o autoantygenach i antygenach nominalnych.

Inne pojęcia klasyfikujące lub wyróżniające określone rodzaje antygenów:

Odpowiedź odpornościowa na dany antygen może być modyfikowana przez obecność innego antygenu - zjawisko to nazywamy konkurencją antygenową.

Geneza terminu[edytuj | edytuj kod]

Termin "antygen" ewoluował razem z pojęciem "przeciwciało" i nie jest jasne, kto użył go po raz pierwszy. Zwykle uważa się, że pojęcie zostało wprowadzone w 1899 r. przez Ladislasa Deutscha (Laszlo Detre), a upowszechnił je noblista Paul Ehrlich [1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło antygen w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Lindenmann, Jean. Origin of the Terms 'Antibody' and 'Antigen'. „Scand. J. Immunol.”. 19 (4), s. 281–5, 1984. doi:10.1111/j.1365-3083.1984.tb00931.x. PMID 6374880. [dostęp 2008-10-31]. 
  2. 2,0 2,1 Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa: Immunologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 3. ISBN 978-83-01-15154-6.
  3. Thomas J. Kindt, Richard A. Goldsby, Barbara A. Osborne, Janis Kuby: Kuby immunology. New York: W.H. Freeman, 2007, s. 77. ISBN 1-4292-0211-4.
  4. 4,0 4,1 William Paul: Fundamental immunology. Philadelphia: Wolters Kluwer/Lippincott Williams Wilkins, 2008, s. 157-163. ISBN 0-7817-6519-6.
  5. 5,0 5,1 Tim Manser: Specialization and complementation of humoral immune responses to infection. Berlin: Springer, 2008, s. 19. ISBN 978-3-540-73900-5.
  6. Jacqueline D. Stanley: Essentials of immunology serology. Albany, NY: Delmar Thomson Learning, 2002, s. 168. ISBN 978-0-7668-1064-8.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.