Bakeneko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nekomata chodzący na tylnych łapach, ilustracja Sekien Toriyamy
Nekomata z Hyakkai-Zukan
Nekomata z Buson Yōkai Emaki

Bakeneko (jap. 化け猫?, dosł. kot-duch potrafiący zmieniać swoją postać) – w folklorze japońskim kot o nadnaturalnych zdolnościach przypominających zdolności kitsune czy tanuki.

Ogólna charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Kot może stać się bakeneko na wiele sposobów: może osiągnąć określony wiek, być hodowanym przez określoną liczbę lat, urosnąć do odpowiedniego rozmiaru lub mieć dozwolone noszenie długiego ogona. W ostatnim przypadku ogon rozdwaja się i bakeneko jest nazywany wówczas nekomatą (jap. 猫又, 猫叉 lub 猫股?, rozdwojonym kotem). Przesąd ten może mieć pewien związek z hodowlą japońskiego Bobtaila.

Bakeneko będzie nawiedzał dowolne obejście, w którym jest trzymany, tworząc duchowe ogniki, nawiedzając śpiących, chodząc na swych dwóch tylnych łapach, zmieniając swój kształt na ludzki, a nawet pożerając swoją panią, aby zmienić kształt i zająć jej miejsce. Gdy zostanie wreszcie zabity, może okazać się, że jego ciało ma nawet półtora metra długości. Stanowi również zagrożenie, jeżeli zostanie wpuszczony do pokoju, w którym leży dopiero co zmarły – mówi się, że kot może ożywić ciało przeskakując nad nim.

Na charakter przypisywany kotom japońskim duży wpływ miały wierzenia chińskie, w których zwierzę to wykorzystywane było w złowieszczych rytuałach. Przy pomocy starego kota wzywano kociego demona (neko oni), w tym celu co noc odprawiano rytuały na cześć zwierzęcia, aż demon nie wszedł w jego ciało. Następnie przekazywano mu imię osoby, którą miał zabić i wysyłało się go do mieszkania ofiary, gdzie ten rzucał się na nią i zabijał ją, wyżerając jej organy. Po dokonaniu morderstwa zabierał on wszystkie kosztowności, a następnie zanosił do domu ludzi, którzy go wysłali.

Nekomata[edytuj | edytuj kod]

Nekomata – wg mitologii japońskiej jest to stworzenie powstałe z kota domowego. Po okresie dziesięciu lat życia jego ogon miałby ulegać powolnemu rozdwojeniu, a w czasie tego procesu wykształcić by się miały jego moce magiczne, głównie z zakresu nekromancji i szamanizmu. Poprzez gestykulację jego ogonami lub przednimi łapami (chodzi wyprostowany), nekomata ma wskrzeszać i kontrolować zmarłych[1]. Mówi się też, że nekomata na wolności żywi się trupami oraz padliną.

Choć zwykle nekomaty zachowują podobną powściągliwość co koty, to jednak znane są z tego, że zachowują urazy (szczególnie starsze, źle traktowane koty, które bywają potężniejsze od przeciętnych nekomatów). W celu dokonania aktów zemsty, nekomata często kontrolował zmarłych krewnych dręczyciela, nawiedzając ich, dopóki nie został udobruchany jedzeniem, przeprosinami i uwagą.

Niektóre japońskie legendy mówią, że nekomata jest w stanie zmienić swą postać i przybrać postać człowieka. Jednakże w przeciwieństwie do częściej spotykanego nekomusume, kobiety-nekomaty zwykły wyglądać starzej, mieć złe nawyki, czy nałogi i zawsze rozsiewały nastrój grozy oraz paniki wokół siebie, co mogło doprowadzić żyjących blisko nich ludzi do choroby czy spowodować zarazę[2].

Kultura popularna[edytuj | edytuj kod]

Japońska kultura popularna zawiera ogromną liczbę postaci dwuogoniastych kotów wzorowanych na nekomatach. Niektóre z nich to:

  • Postać Catbus z anime Mój sąsiad Totoro jest kotopodobnym potworem, który może zmieniać swój kształt na przypominający autobus, z pewnością jest postacią inspirowaną przez japoński folklor mówiący o zmieniających kształty kotach.
  • Kirara, zwierzę Sango z mangi oraz anime InuYasha.
  • Pokémon Espeon.
  • Digimony Bastemon i Gatomon X.
  • W anime Mikan Enikki, tytułowy Mikan, potrafi mówić ludzkim głosem i chodzi w pozycji pionowej jak człowiek, przez co, swoim zachowaniem, przypomina nekomatę. Wspomina też o tej postaci, swojemu przyjacielowi Tomowi, wyjaśniając przy tym, dlaczego dziadek zabronił mu rozmawiać z innymi ludźmi.
  • Nekomata pojawia się w grze na Sony PlayStation 2 (PS2) Disgaea jako humanoidalny kot-potwór.
  • Nekomata jest elementem przewodnim metaserii Megaten.
  • W mandze Król szamanów, duch-opiekun Hao Asakury sprzed 1000 lat jest nekomatą o imieniu Matamune.
  • W postaci z Naruto imieniem Yugito zamknięto dwuogoniastego kota-demona.
  • W tej samej serii, bohaterowie walczą z ogromnym Nekomatą, aby zdobyć jego odcisk łapy. Jest to jedno z zadań, jakie wyznaczono młodym shinobi.
  • W serii mang oraz anime Hyper Police postać Natsuki Sasahary jest w połowie człowiekiem i w połowie nekomatą.
  • Bossem drugiego poziomu strzelanki danmaku Perfect Cherry Blossom jest Chen, nekomata.
  • W anime Gokusen rywalizujący gang jest znany jako Grupa Neko Mata (ang. Neko Mata Group), a ich przywódca bardzo przypomina nekomatę.
  • W anime Inukami! występuje postać Tomekichi, dobrego nekomaty honorującego zobowiązanie dane zmarłemu księdzu, który niegdyś się nim zajął.
  • W anime Yu Yu Hakusho następuje krótkie pojawienie się postaci nekomaty nazwanej po prostu "Nekotama".
  • W grze Battlefield 2142 czołg bojowy koalicji panazjatyckiej nosi nazwę "Type 4 Nekomata".
  • W anime Ayakashi istnieje raczej niezwykły opis duchopodobnego bakeneko, straszącego, raczej szybko dziesiątkującego rodzinę, aż do czasu gdy zostaje wyrzucony przez nieznanego, tajemniczego wędrownego znachora.
  • W grze Shin Megami Tensei: Persona 3 na Playstation 2 oraz Shin Megami Tensei: Devil Survivor na Nintendo DS Nekomata występuje jako jedna z person.
  • W anime Ao no Exorcist główny bohater przygarnia nekomatę jako chowańca.
  • a light novel oraz anime High School DxD, jedna z bohaterek, Koneko Toujou, jest nekomatą, pod postacią człowieka z parą kocich uszu, kocim ogonem oraz pionowymi źrenicami.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marcin Tatarczuk: Kaidan japońskie opowieści niesamowite epoki Edo. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, 2011, s. 114-122. ISBN 978-83-7436-265-8.
  • U.A. Casal The Goblin Fox and Badger and Other Witch Animals of Japan, Folklore Studies, t. 18, s. 1-93, Asian Folklore Studies, Nanzan University, 1959.
  • Mizuki Shigeru Mujara 3: Kinki-hen, Soft Garage 2003, Japonia, s. 108, ISBN 4-86133-006-8.
  • Mizuki Shigeru Mujara 2: Chūbu-hen, Soft Garage 2003, Japonia, s. 88, 117, ISBN 4-86133-005-X.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy