Dajna (pieśń)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dajny (pieśni))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Dajna, daina (łot., lit.: daina) – tradycyjna forma nierymowanej pieśni łotewskiej i litewskiej, najczęściej bardzo krótkiej (do czterech strof), zróżnicowanej pod względem tematyki, metryki, stylistyki i sposobu wykonywania. Do początku XX w. dajny przekazywane były wyłącznie w formie ustnej, mimo że niektóre liczą ponad tysiąc lat. Wiele z nich zawiera elementy kulturowe z czasów przedchrześcijańskich, na przykład nazwy pogańskich bóstw jak Saule (bogini słońca) czy Meness (bóstwo księżyca), a niekiedy nawet nawiązania do obrzędów magicznych. Dajny ukazują również różne obszary życia społecznego, a nawet politycznego, zawierają aluzje do dawnych tradycji, świąt i zwyczajów erotycznych. Język pieśni jest barwny z różnorodną stylistyką i symbolami. Na przykład pannę symbolizuje często kwiat ruty, natomiast symbolem młodzieńca jest rumak. Utratę dziewictwa wyraża zwiędnięty wianek lub zdeptany przez rumaka ogródek z rutą. Szacuje się, że tylko na Łotwie do naszych czasów przetrwało 218 tysięcy tych utworów[1]. Na Litwie z kolei do dajn zalicza się także stare pieśni wielogłosowe (sutartines) oraz pieśni żałobne, wykonywane najczęściej przy okazji pogrzebów, ale również, gdy opłakuje się odejście panny młodej z domu w czasie zaślubin (raudos). Dajny stanowiły jeden z filarów folkloru i tożsamości narodowej Łotyszy i Litwinów, zwłaszcza w czasach dominacji krzyżackiej i sowieckiej. Poza tym są skarbnicą danych na temat historii języka łotewskiego i litewskiego. Zostały wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W Polsce znane są głównie dajny litewskie, których pierwszy zbiór został wydany staraniem Ludwika Rhesy w Królewcu w roku 1824[2].

Przypisy

  1. Ireneusz T. Kolendo, Łotwa - zarys dziejów narodu i państwa, Księży Młyn, Łódź 2014, s. 282.
  2. Henryk Wisner, Litwa. Dzieje państwa i narodu, Mada, Warszawa 1999, s. 126.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]