Dawid Moryc Apfelbaum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kamienny blok Traktu Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów upamiętniający dowódców ŻZW w getcie warszawskim – Pawła Frenkla i Dawida Apfelbauma przy ul. Dubois w Warszawie
Skwer Mieczysława Dawida Apfelbauma na warszawskiej Woli

Dawid Moryc Apfelbaum, niektóre źródła podają Mieczysław Dawid Apfelbaum lub Appelbaum ps. Jabłoński, Kowal, Mietek (ur. ?, zm. 28 kwietnia 1943 w Warszawie) – uważany w literaturze historycznej za jednego z założycieli i dowódców Żydowskiego Związku Wojskowego, uczestnika oraz jednego z przywódców powstania w getcie warszawskim. Prawdopodobnie postać fikcyjna.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dariusz Libionka i Laurence Weinbaum stawiają w książce Bohaterowie, hochsztaplerzy, opisywacze. Wokół Żydowskiego Związku Wojskowego tezę, że Dawid (lub Mieczysław) Apfelbaum najprawdopodobniej nie istniał, a z pewnością nie był dowódcą Żydowskiego Związku Wojskowego (ich zdaniem był nim Paweł Frenkel). Wskazują, że źródłem informacji o istnieniu Apfelbauma były relacje Henryka Iwańskiego i powiązanych z nim Tadeusza Bednarczyka, Władysława Zajdlera i Kazimierza Madanowskiego (Kełme Mendelsona). Był on początkowo (1948) wspominany przez Iwańskiego jedynie jako jeden z wielu bojowców żydowskich. Pod koniec lat 50. i na początku lat 60. opisywano go już jako przedwojennego porucznika WP, który miał być założycielem organizacji "Świt", przemianowanej następnie na Żydowski Związek Wojskowy, opisywano także okoliczności jego śmiertelnej rany w obecności Iwańskiego, Zajdlera i Mendelsona na ul. Muranowskiej, w pierwszych dniach powstania w getcie warszawskim. W poszczególnych relacjach, nawet składanych przez te same osoby w kolejnych latach, pojawiały się różnice, co do daty powstania ŻZW (jesień 1939 lub początki warszawskiego getta), a także okoliczności wyboru Apfelbauma na dowódcę i charakteru jego kontaktów z Iwańskim. W 1962 Iwański złożył relację o swoich kontaktach z ŻZW, opisując także postać Apfelbauma jako dowódcy ŻZW, który poległ bohaterską śmiercią w czasie powstania w getcie, izraelskiej dziennikarce Chai Lazar. Ta upowszechniła jego opowieść w Izraelu.

W ten sposób Apfelbaum jako dowódca ZŻW trafił do kolejnych książek o żydowskim ruchu oporu w okupowanej Polsce. W 1963 został nawet pośmiertnie odznaczony Krzyżem Grunwaldu. Nie ma jednak żadnych dowodów, że taka osoba była kiedykolwiek przedwojennym oficerem WP, a nawet, że zamieszkiwała przed wojną w Warszawie.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Uchwała Nr XXVII/514/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 24 marca 2004 r. w sprawie nadania nazwy skwerowi w Dzielnicy Wola m.st. Warszawy.. Warszawa: Dzienik Urzędowy Województwa Mazowieckiego, 17 kwietnia 2004, s. Nr 88 poz. 2176.
  2. Uchwała nr XLVI/1262/2012 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 listopada 2012 r. w sprawie nazw niektórych ulic i skwerów w Dzielnicy Wola m.st. Warszawy. W: Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego poz. 7870 [on-line]. http://edziennik.mazowieckie.pl,+21 listopada 2012. [dostęp 2014-04-29]. s. 1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dariusz Libionka, Laurence Weinbaum: Bohaterowie, hosztaplerzy, opisywacze. Wokół Żydowskiego Związku Wojskowego. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum nad Zagładą Żydów., 2011. ISBN 978-83-932202-8-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]