Dawid Moryc Apfelbaum
Dawid Moryc Apfelbaum, niektóre źródła podają nazwisko Appelbaum, imię Mieczysław ps. "Jabłoński", "Kowal", "Mietek" (ur. ?, zm. 28 kwietnia 1943 w Warszawie) – uważany w literaturze przedmiotu za jednego z założycieli i dowódców Żydowskiego Związku Wojskowego, uczestnika oraz jednego z przywódców powstania w getcie warszawskim.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Dariusz Libionka i Laurence Weinbaum stawiają w książce Bohaterowie, hochsztaplerzy, opisywacze. Wokół Żydowskiego Związku Wojskowego tezę, że Dawid (lub Mieczysław) Apfelbaum najprawdopodobniej nie istniał, a z pewnością nie był dowódcą Żydowskiego Związku Wojskowego (ich zdaniem był nim Paweł Frenkel). Wskazują, że źródłem informacji o istnieniu Apfelbauma były relacje Henryka Iwańskiego i powiązanych z nim Tadeusza Bednarczyka, Władysława Zajdlera i Kazimierza Madanowskiego (Kełme Mendelsona). Był on początkowo (1948) wspominany przez Iwańskiego jedynie jako jeden z wielu bojowców żydowskich. Pod koniec lat 50. i na początku lat 60. opisywano go już jako przedwojennego porucznika WP, który miał być założycielem organizacji "Świt", przemianowanej następnie na Żydowski Związek Wojskowy, opisywano także okoliczności jego śmiertelnej rany w obecności Iwańskiego, Zajdlera i Mendelsona na ul. Muranowskiej, w pierwszych dniach powstania w getcie warszawskim. W poszczególnych relacjach, nawet składanych przez te same osoby w kolejnych latach, pojawiały się różnice, co do daty powstania ŻZW (jesień 1939 lub początki warszawskiego getta), a także okoliczności wyboru Apfelbauma na dowódcę i charakteru jego kontaktów z Iwańskim. W 1962 Iwański złożył relację o swoich kontaktach z ŻZW, opisując także postać Apfelbauma jako dowódcy ŻZW, który poległ bohaterską śmiercią w czasie powstania w getcie, izraelskiej dziennikarce Chai Lazar. Ta upowszechniła jego opowieść w Izraelu. W ten sposób Apfelbaum jako dowódca ZŻW trafił do kolejnych książek o żydowskim ruchu oporu w okupowanej Polsce. W 1963 został nawet pośmiertnie odznaczony Krzyżem Grunwaldu. Nie ma jednak żadnych dowodów, że taka osoba była kiedykolwiek przedwojennym oficerem WP, a nawet, że zamieszkiwała przed wojną w Warszawie.
Skwer im. Mieczysława Apfelbauma znajduje się na warszawskiej Woli. Został nazwany jego imieniem decyzją prezydenta Warszawy Lecha Kaczyńskiego w 2004 roku[1].
Dawidowi Apfelbaumowi i Pawłowi Frenklowi dedykowany jest jeden z kamiennych bloków warszawskiego Traktu Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów znajdujący się przy ulicy Dubois.
Przypisy
- ↑ http://utm.info.pl/ulica/4997/Skwer-Mieczyslawa-Apfelbauma Informacja o skwerze Apfelbauma w Warszawie
Bibliografia [edytuj]
- Dariusz Libionka, Laurence Weinbaum: Bohaterowie, hosztaplerzy, opisywacze. Wokół Żydowskiego Związku Wojskowego. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum nad Zagładą Żydów., 2011. ISBN 978-83-932202-8-1.
