Dawid Moryc Apfelbaum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kamienny blok Traktu Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów upamiętniający dowódców ŻZW w getcie warszawskim – Pawła Frenkla i Dawida Apfelbauma przy ul. Dubois w Warszawie
Skwer im. Mieczysława Apfelbauma (wł. Dawida Moryca Apfelbauma) na terenie warszawskiej Woli (osiedle Nowolipki)

Dawid Moryc Apfelbaum, niektóre źródła podają nazwisko Appelbaum, imię Mieczysław ps. "Jabłoński", "Kowal", "Mietek" (ur. ?, zm. 28 kwietnia 1943 w Warszawie) – uważany w literaturze przedmiotu za jednego z założycieli i dowódców Żydowskiego Związku Wojskowego, uczestnika oraz jednego z przywódców powstania w getcie warszawskim.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dariusz Libionka i Laurence Weinbaum stawiają w książce Bohaterowie, hochsztaplerzy, opisywacze. Wokół Żydowskiego Związku Wojskowego tezę, że Dawid (lub Mieczysław) Apfelbaum najprawdopodobniej nie istniał, a z pewnością nie był dowódcą Żydowskiego Związku Wojskowego (ich zdaniem był nim Paweł Frenkel). Wskazują, że źródłem informacji o istnieniu Apfelbauma były relacje Henryka Iwańskiego i powiązanych z nim Tadeusza Bednarczyka, Władysława Zajdlera i Kazimierza Madanowskiego (Kełme Mendelsona). Był on początkowo (1948) wspominany przez Iwańskiego jedynie jako jeden z wielu bojowców żydowskich. Pod koniec lat 50. i na początku lat 60. opisywano go już jako przedwojennego porucznika WP, który miał być założycielem organizacji "Świt", przemianowanej następnie na Żydowski Związek Wojskowy, opisywano także okoliczności jego śmiertelnej rany w obecności Iwańskiego, Zajdlera i Mendelsona na ul. Muranowskiej, w pierwszych dniach powstania w getcie warszawskim. W poszczególnych relacjach, nawet składanych przez te same osoby w kolejnych latach, pojawiały się różnice, co do daty powstania ŻZW (jesień 1939 lub początki warszawskiego getta), a także okoliczności wyboru Apfelbauma na dowódcę i charakteru jego kontaktów z Iwańskim. W 1962 Iwański złożył relację o swoich kontaktach z ŻZW, opisując także postać Apfelbauma jako dowódcy ŻZW, który poległ bohaterską śmiercią w czasie powstania w getcie, izraelskiej dziennikarce Chai Lazar. Ta upowszechniła jego opowieść w Izraelu. W ten sposób Apfelbaum jako dowódca ZŻW trafił do kolejnych książek o żydowskim ruchu oporu w okupowanej Polsce. W 1963 został nawet pośmiertnie odznaczony Krzyżem Grunwaldu. Nie ma jednak żadnych dowodów, że taka osoba była kiedykolwiek przedwojennym oficerem WP, a nawet, że zamieszkiwała przed wojną w Warszawie.

Skwer im. Mieczysława Apfelbauma znajduje się na warszawskiej Woli. Został nazwany jego imieniem decyzją prezydenta Warszawy Lecha Kaczyńskiego w 2004 roku[1].

Dawidowi Apfelbaumowi i Pawłowi Frenklowi dedykowany jest jeden z kamiennych bloków warszawskiego Traktu Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów znajdujący się przy ulicy Dubois.

Przypisy

  1. http://utm.info.pl/ulica/4997/Skwer-Mieczyslawa-Apfelbauma Informacja o skwerze Apfelbauma w Warszawie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dariusz Libionka, Laurence Weinbaum: Bohaterowie, hosztaplerzy, opisywacze. Wokół Żydowskiego Związku Wojskowego. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum nad Zagładą Żydów., 2011. ISBN 978-83-932202-8-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]