Dialekty nowoaramejskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Dialekty nowoaramejskie – zespół języków i dialektów stanowiących najpóźniejszą fazę rozwojową języka aramejskiego. Pierwsze świadectwa pisane, w których występują wyraźnie nowoaramejskie cechy językowe, pochodzą z XVI wieku. Języki te były używane na obszarze rozciągającym się od Syrii po Iran.

Ponieważ użytkownicy języków nowoaramejskich – bliskowschodni chrześcijanie i żydzi – podlegali licznym prześladowaniom ze strony muzułmańskiej większości, wiele spośród tych języków jest obecnie zagrożonych lub wręcz na granicy wymarcia.

Rozmieszczenie żydowskich dialektów nowoaramejskich w latach 50. XX wieku

Dialekty nowoaramejskie dzielą się na cztery grupy:

  • zachodnia – używana w trzech wsiach na terenie Syrii (Maalula, Bakh’a i Jubb’adin)
  • centralna – używana w Turcji (prowincja Mardin), obejmująca języki turoyo i niedawno wymarły mlahsô
  • północno-wschodnia (zwana też NENA od North-Eastern Neo-Aramaic) – obejmująca liczne języki używane przez żydów i chrześcijan z terenu Kurdystanu, Iraku, Azerbejdżanu, Iranu
  • nowomandejska – używana przez współczesnych mandejczyków

Cechą dialektów nowoaramejskich szczególnie przykuwającą uwagę badaczy jest unikatowy na tle języków semickich system czasownikowy, w którym odmiana koniugacja oparta jest na dawnych imiesłowach np. domax-no „śpię” (dosł. śpiący-ja), mḥalaq-li „rzuciłem” (dosł. rzucony-dla mnie), ptīḫ-lē „on otworzył” (otwarty-dla niego).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Tomal M., Nowoaramejski – język irackich chrześcijan i żydów, [w:] Niemuzułmańskie mniejszości Iraku: historia, kultura, problemy przetrwania, red. M. Abdalla, Poznań 2008.