Filmoznawstwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hugo Münsterberg (1863-1917)

Filmoznawstwo (również: wiedza o filmie lub filmologia) jest dyscypliną humanistyczną, zajmującą się naukową refleksją nad filmem. Obejmuje trzy zasadnicze dziedziny: teorię filmu (z historią myśli filmowej), historię filmu oraz krytykę filmową. W kręgu zainteresowań filmoznawców znajduje się także wiele innych przenikających się dyscyplin, np. antropologia filmu, teoria nowych mediów i audiowizualności.

Dziedziny filmoznawstwa, jako nauki młodej (rozwój od początku XX wieku, na początku z koniecznością oddzielenia się od dziennikarstwa filmowego i luźnych refleksji na temat kina), wciąż się zmieniają: przybywają nowe (często w związku z wykorzystaniem języków innych nauk, jak choćby kognitywizmu lub hermeneutyki), kończy się zainteresowanie starymi (np. poetyka historyczna filmu, gramatyka filmu). Współcześnie mamy do czynienia z tendencją do łączenia (lub przynajmniej współpracy) różnych dziedzin w obrębie filmoznawstwa (np. teoria filmu i teoria nowych mediów).

Refleksja nad filmem jest wspólnym dorobkiem bardzo różnych osób: naukowców i myślicieli (m.in. Hugo Münsterberg, Jan Mukařovsky, Siegfried Kracauer, Roland Barthes, Jurij Cywjan, Roman Ingarden, formaliści rosyjscy), dziennikarzy i krytyków (np. Louis Delluc, André Bazin, francuska nowa fala, Georges Sadoul), jak i samych artystów (Karol Irzykowski, Siergiej Eisenstein, Andriej Tarkowski, Robert Bresson, Wsiewołod Meyerhold). Pionierem refleksji nad filmem na świecie jest polski fotograf, Bolesław Matuszewski[1]. Pisał na przełomie wieku XIX i XX.

Filmoznawstwo jest przedmiotem studiów uniwersyteckich. W Polsce: na Uniwersytecie Jagiellońskim (oddzielny Instytut Sztuk Audiowizualnych), Uniwersytecie Łódzkim (Katedra Mediów i Kultury Audiowizualnej), Uniwersytecie Śląskim (Zakład Filmoznawstwa i Wiedzy o Mediach z Pracownią Audiowizualną i Pracownią Badań nad Kulturą Cybernetyczną w Instytucie Nauk o Kulturze) i Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Katedra Filmu, Telewizji i Nowych Mediów UAM). Na większości uczelni filmoznawstwo jest nauczane jako specjalizacja np. polonistyki lub kulturoznawstwa. Jako osobny kierunek, wraz ze specjalnościami, filmoznawstwo istnieje na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Niektórzy polscy filmoznawcy: prof. Jerzy Toeplitz (autor sześciotomowej Historii sztuki filmowej, jeden z założycieli szkoły filmowej w Sydney), prof. Alicja Helman (założycielka wielu ośrodków filmoznawczych: na UŚ, na UJ, w Instytucie Sztuki PAN, wykłada obecnie na UŁ, wypromowała ok. 40 doktorów w zakresie wiedzy o filmie), prof. Bolesław Lewicki, prof. Marek Hendrykowski - założyciel ośrodka filmoznawczego na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz prof. Małgorzata Hendrykowska.

Przypisy

  1. Alicja Helman: Początki refleksji nad filmem. W: Historia myśli filmowej. Podręcznik. Gdańsk: wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2007. ISBN 9788374538206.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alicja Helman, Przedmiot i metody filmoznawstwa (1985) i Co to jest kino? (1992).
  • Alicja Helman, Jacek Ostaszewski: Historia myśli filmowej. Podręcznik (2007).
  • Dudley J. Andrew, Główne teorie filmu, Łódź (1995).
  • Zbigniew Czeczot-Gawrak, Zarys dziejów teorii filmu pierwszego pięćdziesięciolecia 1895-1945, Wrocław (1977).
  • Jadwiga Bocheńska, Polska myśl filmowa do roku 1939, Wrocław (1974).
  • Andrew Tudor, Theories of Film, London (1974).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]