Siergiej Eisenstein
| Siergiej Eisenstein | |
 Eisenstein ok. 1935 roku |
|
| Data i miejsce urodzenia | 23 stycznia 1898 Ryga |
| Data i miejsce śmierci | 11 lutego 1948 Moskwa |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Siergiej Eisenstein w Wikicytatach |
|
Siergiej Michajłowicz Eisenstein, ros. Сергей Михайлович Эйзенштейн (ur. 23 stycznia 1898 w Rydze, zm. 11 lutego 1948 w Moskwie) – rosyjski reżyser, scenarzysta, montażysta, operator filmowy, scenograf filmowy i teatralny oraz teoretyk filmu.
Był synem ryskiego architekta Michaiła Eisensteina.
Czołowy przedstawiciel socrealizmu w filmie. Jego twórczość wywarła wielki wpływ na reżyserów wielu pokoleń − zwłaszcza film Pancernik Potiomkin (1925) uznano za jedno z arcydzieł kina światowego. Montaż traktował jako najważniejszy środek ekspresji. Operatorem wszystkich jego filmów był Eduard Tisse. Joseph Goebbels stawiał niemieckim reżyserom twórczość Eisensteina, łączącą propagandową skuteczność z wysokimi walorami artystycznymi, jako wzór do stworzenia kinematografii nazistowskiej. Po zawarciu traktatu radziecko-niemieckiego, popularnie zwanego paktem Ribbentrop-Mołotow, Eisenstein stanął ze strony radzieckiej na czele komisji współpracy kulturalnej między obydwoma krajami, a 21 listopada 1940 odbyła się w moskiewskim teatrze Bolszoj premiera inscenizacji Walkirii Richarda Wagnera w jego reżyserii.
Filmografia [edytuj]
- 1924: Strajk
- 1925: Pancernik Potiomkin ("Bronienosiec Potiomkin")
- 1928: Październik ("Oktiabr'")
- 1929: Stare i nowe ("Generalnaja linia")
- 1930: Romans sentymentalny" (film eksperymentalny)
- 1931: Niech żyje Meksyk! ("Da zdrawstwujet Meksika" / "Que viva Mexico") - współreż.: G. Aleksandrow, E. Tisse, nieukończony - rekonstrukcja filmu (1979) pod kier. G. Aleksandrowa
- 1936: Łąki bieżyńskie ("Bieżyn ług") nieukończony − rekonstrukcja materiałów filmu: Siergiej Jutkiewicz, Naum Kleiman w 1967)
- 1938: Aleksander Newski ("Aleksandr Newskij")
- 1944: Iwan Groźny cz. I ("Iwan Groznyj")
- 1946: Spisek Bojarów ("Iwan Groźny" cz. II - na ekranach od 1958)
Bibliografia [edytuj]
- Lesław Czapliński, Operowe zaślubiny niemiecko-radzieckiego przymierza (o inscenizacji Walkirii Richarda Wagnera w reż. Siergieja Eisensteina w stalinowskiej Moskwie), "Muzyka" 21, 2/2006.
