Frazeologia

Frazeologia – ma dwa znaczenia:

1. Jest to dział językoznawstwa, a dokładnie leksykologii, zajmujący się analizą utrwalonych w danym języku połączeń wyrazowych
2. Jest to zasób charakterystycznych dla danego języka połączeń wielowyrazowych, zwanych związkami frazeologicznymi, lub krótko frazeologizmami.

Podział frazeologizmów

Frazeologizmy można klasyfikować według różnych kryteriów. W polskich opracowaniach najbardziej popularna jest klasyfikacja, którą wprowadził S. Skorupka. Opiera się ona na dwóch kryteriach:

• formalnym
• semantycznym

Ze względów gramatycznych klasyfikacja ta wyróżnia trzy typy związków frazeologicznych:

• wyrażenie – ośrodkiem jest zwykle rzeczownik, przymiotnik, imiesłów przymiotnikowy, przysłówek – przykład: „dużo opadów”, „czerwone i czarne”
• fraza – są to zdania, które mają charakter mniej lub bardziej utarty, są często powtarzane i są silnie zespolone znaczeniowo. Są to związki mające postać zdania lub równoważnika zdania. Do fraz zalicza się przysłowia, maksymy, sentencje.
• zwrot – ośrodkiem jest tutaj czasownik lub imiesłów przysłówkowy – przykłady: „kochać kogoś na zabój”, „biorąc pod uwagę”.

Ze względu na stopień zespolenia znaczeniowego związki frazeologiczne dzieli się na:

• luźne – każdy człon zachowuje swoje znaczenie. Są to połączenia wyrazowe, których znaczenie jest wypadkową wyrażeń składników i których składniki możemy zmieniać zależnie od treści tego, co chcemy za ich pomocą wyrazić, np. „drewniany dom”.
• stałe – związki, których składniki nie mogą ulegać zmianie, bo zmieni się ich treść, np. „drzeć z kimś koty”, „patrzeć przez różowe okulary”.
• łączliwe – połączenia wyrazowe, których składniki są w silnym stopniu powiązane znaczeniowo. Są to połączenia bardziej utarte, niż połączenia luźne, ale jeszcze nie zawierające składników o zatartym znaczeniu; o łączliwości decyduje częstość jego użycia oraz bliższa łączność treściowa składników, niż w związkach luźnych, np. „dobić targu”.

Źródła frazeologii polskiej

• frazeologizmy mające podstawę w zjawiskach przyrody, cechach ludzkich – fizycznych i psychicznych
• frazeologizmy pochodzące z dzieł literackich, religijnych, filmowych
• frazeologizmy zwyczajowe – powstające i popularne w grupach zawodowych i charakterystyczne dla subkultur
• frazeologizmy świadomie tworzone i upowszechniane przez rynek reklam

Współcześnie nowe frazeologizmy powstają głównie w grupach zawodowych i subkulturach oraz są generowane przez producentów reklam i filmy.

Zobacz też

• frazeologizmy biblijne - biblizmy
• związek frazeologiczny
• frazeologia łacińska
• frazeologia lotnicza

Linki zewnętrzne

• Strona poświęcona frazeologii