Gynandromorf

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Samica pająka (Drassodes saccatus) z samczymi lewymi nogogłaszczkami – przykład gynandromorfizmu mozaikowego

Gynandromorf (gr. gyne – kobieta, andros – mężczyzna) – organizm mający jednocześnie męskie i żeńskie cechy płciowe. Termin ten jest używany głównie w entomologii. Gynandromorfizm można zaobserwować u motyli ze względu na wyraźny dymorfizm płciowy. Przypadki gynandromorfizmu stwierdzono także u skorupiaków, zwłaszcza homarów i krabów[1] oraz u ptaków, takich jak m.in. zeberka timorska (Taeniopygia guttata)[2], amadyniec (Erythrura gouldiae)[3] i łuszcz strojny (Pheucticus ludovicianus)[4].

Gynandromorf może mieć dwustronną asymetrię, kiedy jedna połowa (lewa lub prawa) organizmu wykazuje cechy płci męskiej, zaś druga połowa – cechy płci żeńskiej. Gynandromorfizm z asymetrią dwustronną powstaje bardzo wcześnie, kiedy organizm składa się z 8 do 64 komórek[1]. W późniejszym czasie powstaje gynandromorf mozaikowy, u którego cechy męskie i żeńskie nie są już tak wyraźnie rozdzielone.

W swojej autobiografii Speak, Memory autor i badacz motyli Vladimir Nabokov opisał przypadki gynandromorfizmu u motyli, męskich po jednej stronie, żeńskich po drugiej, które złapał jako młodzieniec w Rosji, na rodzinnej posesji.

Termin gynandromorf został także zaproponowany jako określenie dla transseksualnej kobiety, która przed dokonaniem końcowej operacji posiada trzeciorzędowe cechy płciowe żeńskie oraz pierwszorzędowe i drugorzędowe cechy płciowe męskie[5]. Termin ten prawdopodobnie obejmuje także transseksualnych mężczyzn ze względu na podobną (lecz odwrotną) niezgodność cech płciowych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 David Malmquist: Rare crab may hold genetic secrets (ang.). Virginia Institute of Marine Science. [dostęp 2010-03-01].
  2. Robert J. Agate, William Grisham, Juli Wade, Suzanne Mann, John Wingfield, Carolyn Schanen, Aarno Palotie, Arthur P. Arnold. Neural, not gonadal, origin of brain sex differences in a gynandromorphic finch. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 100 (8), s. 4873–4878, 2003. doi:10.1073/pnas.0636925100 (ang.). 
  3. Gouldian Finch – Gynandromorph (ang.). [dostęp 2010-03-01].
  4. Powdermill Banding Fall 2004 (ang.). [dostęp 2010-03-01].
  5. John Money. Paraphilias: Phenomenology and classification. „American Journal of Psychotherapy”. 38 (2), s. 164–179, 1984. PMID 6234812 (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]