Hallelujah (piosenka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hallelujah
Okładka
Singel Leonarda Cohena
z albumu Various Positions
Wydany grudzień 1984
Nagrywany czerwiec 1984
Gatunek folk, pop
Długość 4:36
Wytwórnia Columbia
Produkcja John Lissauer
Autorstwo Leonard Cohen

Hallelujah” – ballada[1] pop-folkowa napisana przez kanadyjskiego piosenkarza i autora tekstów Leonarda Cohena, która pierwotnie została wydana na albumie Various Positions z 1984 roku[2].

Piosenka w momencie wydania nie osiągnęła dużego sukcesu, lecz później zdobyła dużą popularność, czego dowodem jest około 240 jej coverów. To także najczęściej wykonywany utwór Cohena przez innych muzyków[3].

Kompozycja muzyczna i interpretacja tekstu[edytuj | edytuj kod]

Hallelujah w oryginalnej wersji jest utworem w rytmie 12/8, łączącym styl walca i muzyki gospel. Piosenka napisana jest w tonacji C-dur, następuje progresja za tekstem "it goes like this, the fourth, the fifth, the minor fall, and the major lift": C, F, G, a-moll (ang.: A minor), F[4]. Piosenka jest grana w tempie 56 BPM z ambitusem wokalu E4-A5.

Oryginał Cohena zawiera kilka biblijnych odwołań, takich jak historia Samsona i Dalili z Księgi Sędziów, jak i cudzołożnego króla Dawida i Batszeby: "she cut your hair" i "you saw her bathing on the roof, her beauty in the moonlight overthrew you"[4].

Po wydaniu albumu w 1984 roku, Cohen wykonywał oryginalną wersję piosenki podczas swojej światowej trasy koncertowej w 1985 roku. Jednak podczas występów na żywo w latach 1988 i 1993 Cohen śpiewał inny tekst, w którym tylko ostatni wers zgadzał się z wersją piosenki graną na trasie. Liczni artyści podczas swoich występów mieszają obie wersje piosenki albo dokonują bezpośrednich zmian w tekście, jak np. Rufus Wainwright i Allison Crowe, którzy słowa "holy dove" zamienili, w przypadku Wainwrighta na "holy dark", a Crowe'a na "Holy Ghost".

Liryk Cohena i jego pogląd o tym, że istnieje wiele różnych hallelujah, odbija się w krańcowo różnych coverach utworu, które mogą być melancholijne, delikatne, podnoszące na duchu lub radosne, zależnie od wykonawcy[4].

Walijski piosenkarz John Cale, pierwsza osoba, która nagrała cover Hallelujah, wykorzystał w niej idee "trzeźwości i szczerości" w kontraście do beznamiętnego wykonania Cohena[4]. Cover amerykańskiego piosenkarza Jeffa Buckleya jest smutniejszy i był opisany przez Buckleya jako "hallelujah do orgazmu"[4]. Crowe zinterpretował wykonanie Buckleya jako bardzo seksualne[4]. Wainwright wykonał natomiast "oczyszczającą i prawie liturgiczną" wersję piosenki[4].

Wersje innych wykonawców[edytuj | edytuj kod]

W ciągu kilku ostatnich lat „Hallelujah” było wykonywane przez dużą liczbę różnych artystów. Od czasu pierwszego covera Cale'a około 240 wykonawców wydało płytę z „Hallelujah”[3]. Różne interpretacje piosenki zawierają różne zwrotki z 80 zwrotek, które Cohen napisał w oryginale.

W kwietniu 2009 roku radio CBS przeprowadziło wywiad z Cohenem, w którym ten, zapytany o covery piosenki, powiedział, że ich liczba rozśmiesza go i bawi, po tym, jak jego wytwórnia muzyczna po napisaniu przez niego pierwszej wersji piosenki nie chciała jej wydać. Dodał jednak, że zbyt wielu artystów wykonuje piosenkę[5][6].

John Cale[edytuj | edytuj kod]

Cover Johna Cale’a został wydany na tribute albumie dla Leonarda Cohena I'm Your Fan w 1991 roku oraz na jego płycie zawierającej zapisy z występów na żywo Fragments of a Rainy Season w 1992 roku. Mimo iż Cohen jest twórcą tekstu i muzyki, przez całe lata 80. nie nadał on swojej piosence wyraźnego kształtu, jakim mogliby posługiwać się inni artyści, ani nawet on sam[7]. Dokonał tego Cale, który po obejrzeniu występu Cohena na żywo, poprosił go o przysłanie mu tekstu. Ku jego zaskoczeniu otrzymał 15 stron tekstu, z którego wybrał najbardziej ekspresyjne wersy[7][8].

Na wersji Cale’a wzorowali się w swoich interpretacjach inni artyści, jak i sam Leonard Cohen podczas jego trasy koncertowej 2008–2009[4][7].

Jeff Buckley[edytuj | edytuj kod]

Hallelujah
Singel Jeffa Buckleya
z albumu Grace
Wydany 23 sierpnia 1994
Nagrywany 1993–1994
Bearsville Studios, NY
Gatunek folk rock, rock alternatywny
Długość 6:53
Wytwórnia Columbia Records
Produkcja Jeff Buckley, Andy Wallace
Tekst Leonard Cohen
Singel po singlu

Amerykański piosenkarz Jeff Buckley, zainspirowany wersją Cale’a, nagrał jedną z najbardziej znanych wersji „Hallelujah” na swój debiutancki album Grace z 1994 roku[9][10]. Podczas nagrywania Buckley nie był zadowolony ze swoich pierwszych wykonań piosenki. Po nagraniu ponad 20 prób producent Andy Wallace wybrał 3 nagrania, które zmiksował i stworzył z nich jedno „Hallelujah”.

W 2004 roku cover Buckleya znalazł się na 259. miejscu listy „500 najlepszych piosenek wszech czasów” magazynu Rolling Stone[4]. W tym samym roku magazyn Time nazwał wersję Buckleya „znakomicie zaśpiewaną”[11], podczas gdy Josh Tyrangiel uznał wersję Buckleya za jedną z najlepszych piosenek.

We wrześniu 2007 roku brytyjski magazyn Q przeprowadził wśród pięćdziesięciu autorów tekstów piosenek sondę, w której „Hallelujah” znalazło się wśród „10 najwspanialszych piosenek”. John Legend nazwał wersję Buckleya „najbliższą perfekcji” i zarazem określił mianem jednego z najpiękniejszych nagrań muzycznych, jakiego kiedykolwiek słuchał[12].

W lipcu 2009 roku nagranie Buckleya zajęło trzecie miejsce w ankiecie na „100 najgorętszych utworów wszech czasów” przeprowadzonej pośród słuchaczy australijskiego radia Triple J[13].

Wersja Buckley’a nie była natychmiastowym hitem; Buckley nie zdążył (zmarł w 1997) zobaczyć prawdziwej sławy swojego utworu. Do roku 2002 album, na którym znajduje się „Hallelujah” nie miał statusu złotej płyty w USA, dopiero dziewięć lat po jego wydaniu zdobył certyfikację. Wersja Buckleya, tak samo jak Cohena, nigdy nie została wydana jako singiel, zaczęła być natomiast notowana w oficjalnych rankingach dopiero w 2006 roku.

„Hallelujah” w wersji Buckleya została wykorzystana w wielu serialach[11]:

jak również w filmach:

Rufus Wainwright[edytuj | edytuj kod]

„Hallelujah” w wersji Rufusa Wainwrighta zostało nagrane w podobnej aranżacji co wersja Johna Cale’a. Cover Wainwrighta jest głównie znany z filmu Shrek, w którym mimo tego, że w filmie została użyta wersja Cale’a, to w ścieżce dźwiękowej jako wykonawcą jest Wainwright. Przyczyną tego, według portalu allmusic.com, było to, że Wainwright należy do tzw. „rodziny DreamWorks”, czyli artystów współpracujących z wytwórnią[7][15].

Rufus Wainwright, jego siostra Martha Wainwright i Joan Wasser wykonali „Hallelujah” w filmie pt. Leonard Cohen: I'm Your Man.

k.d. lang[edytuj | edytuj kod]

k.d. lang nagrała cover „Hallelujah” na swój album Hymns of the 49th Parallel w 2004 roku. Kanadyjska artystka związana z muzyką country wykonywała utwór na kilku ważnych uroczystościach takich jak:

Alexandra Burke[edytuj | edytuj kod]

Hallelujah
Singel Alexandry Burke
z albumu Overcome
Strona A Bad Boys (Niemcy)
Strona B „Candyman”
„Without You”
Wydany 17 grudnia 2008
Format singiel CD, pobieranie cyfrowe
Nagrywany 2008
Gatunek pop
Długość 3:39
Wytwórnia Syco
Produkcja Quiz & Larossi
Tekst Leonard Cohen
Singel po singlu

Alexandra Burke, zwyciężczyni piątej serii brytyjskiego show telewizyjnego The X Factor, nagrała cover „Hallelujah” dzięki wygranej w programie. Teledysk do utworu ukazuje drogę do zwycięstwa Burke zsynchronizowaną z tekstem piosenki[19].

Wydanie singla w wykonaniu Alexandry Burke na nowo wzbudziło w publiczności zainteresowanie piosenką „Hallelujah”, zarówno w wersji Buckleya, jak i Cohena. Fani Buckleya zorganizowali akcję mającą na celu wprowadzenie wersji Buckleya na szczyt bożonarodzeniowego notowania listy przebojów, aby nie pozwolić zająć tego miejsca przez Burke[20][21]. Kampania była motywowana niechęcią fanów Jeffa Buckleya do komercyjnej formuły programu The X Factor i do aranżacji piosenki[22][23], jak też chęcią przedstawienia utworu młodszej publiczności[24]. Sama Burke nie była najszczęśliwsza z powodu wyboru piosenki[23].

Inne wersje[edytuj | edytuj kod]

  • Bob Dylan był jedną z pierwszych osób wykonujących „Hallelujah” Cohena na żywo z najwcześniejszym koncertem mającym miejsce w Montrealu 8. lipca 1988 roku[25].
  • Kanadyjska piosenkarka Allison Crowe nagrała swoją wersję utworu do albumu Tidings wydanego w 2003 roku. Crowe wykonywała piosenkę corocznie w ramach specjalnego programu w państwowej telewizji od 2003 do 2008 roku[26].
  • Bono nagrał swoją interpretację kompozycji Cohena w formie mówionej na potrzeby tribute albumu dla Cohena – Tower of Song[27].
  • Bon Jovi wykonywał „Hallelujah” na swoich koncertach, w tym na DVD Live at Madison Square Garden; Cohen uważa ich wersję za swoją ulubioną[28].
  • W 2006. roku norweski kwartet składający się z Askila Holma, Espena Linda, Alejandro Fuentesa i Kurta Nilsena nagrał cover „Hallelujah”, który okrył się podwójną platyną w Norwegii w ciągu dwóch tygodni[29].
  • Geoff Tate, wokalista zespołu Queensrÿche, zaśpiewał „Hallelujah” na pogrzebie Ronniego Jamesa Dio w 2010 roku.
  • Maciej Zembaty przełożył „Hallelujah” na język polski, utwór znajduje się na jego płycie Alleluja.

Wyróżnienia i osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

  • W 2005 roku „Hallelujah” została nazwaną dziesiątą najwspanialszą kanadyjską piosenką wszech czasów w rankingu magazynu Chart[30].
  • BBC Radio 2 upamiętniło 25. rocznicę wydania piosenki godzinnym programem dokumentalnym radiowym „The Fourth, The Fifth, The Minor Fall”, w którym przedstawiono historię piosenki i chronologię jej aranżacji[26].
  • Jon Wilde z gazety The Guardian zauważył, że piosenka „jest na szybkiej drodze do zostania najbardziej dyskutowaną piosenką wszech czasów”[31].
  • 21. grudnia 2008 roku „Hallelujah” zostało pierwszą piosenką od 51 lat[32], która zajmowała zarówno pierwsze, jak i drugie miejsce w UK Singles Chart. Covery Alexandry Burke i Jeffa Buckleya były najlepiej sprzedającymi utworami w tygodniu między 15., a 21. grudnia 2008 roku[33].

Notowania[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie dane, z wyjątkiem tych, które mają podane własne źródło, zostały zaczerpnięte z allmusic.com i acharts.us

Rok Wykonawca Notowanie europejskie World Singles Top 40 Hot Digital Songs Inne notowania
UK Szwecja Norwegia Irlandia
2007
2008
2009
Leonard Cohen 36 16
2006
2007
2008
Jeff Buckley 2 5 7 8 17 1 Hot Canadian Digital Singles: 2
2010 k.d. lang 12 11 34 34 Canadian Hot 100: 2
The Billboard Hot 100: 61
2008
2009
Alexandra Burke 1 1 4

Przypisy

  1. Isabella R. Moyer: Singing 'Hallelujah' this Christmas season (ang.). ncronline.org, 2012-12-10. [dostęp 2014-08-11].
  2. Hallelujah by Leonard Cohen (ang.). secondhandsongs.com. [dostęp 2014-08-11].
  3. 3,0 3,1 Covers of L. Cohen (ang.). [dostęp 2010-05-03].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Guy Garvey: Dokument radiowy The Fourth, The Fifth, The Minor Fall (ang.). 1 listopada 2008. [dostęp 2010-05-03].
  5. CBS: The National Post (Canada), March 20, 2009 (ang.). [dostęp 2010-05-03].
  6. Jian Ghomeshi: Jian Ghomeshi interviews Leonard Cohen (ang.). 10 lipca 2009. [dostęp 2010-05-03].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Robert Moore: Amazon.co: know more about Leonard Cohen's "Hallelujah" (ang.). [dostęp 2010-05-03].
  8. Neil McCormick: Leonard Cohen: Hallelujah!. W: The Telegraph [on-line]. 2008-06-14. [dostęp 2014-09-19].
  9. Amy Wilkinson: Justin Timberlake's 'Hallelujah': The Story Behind The Cover. MTV.com, 22 stycznia 2010. [dostęp 14 lutego 2010].
  10. Jeff Buckley: NME's guide to the 'Hallelujah' challenger. NME.com, 17 grudnia, 2008. [dostęp 2014-09-19].
  11. 11,0 11,1 Josh Tyrangiel: Keeping Up the Ghost. Time, 12 grudnia, 2004. [dostęp 14 lutego 2010].
  12. 10 Most Perfect Songs Ever. „Q”, s. 50, 2007. 2007 doi:październik 2007. 
  13. Hottest 100 Of All Time. ABC.net.au, 2009. [dostęp 14 lutego 2010].
  14. Jeff Buckley. IMDB. [dostęp 14 lutego 2010].
  15. Stephen Thomas Erlewine: Shrek – Original Soundtrack (ang.). [dostęp 2010-05-13].
  16. Nagranie występu z Juno Awards (pol.). [dostęp 2010-05-03].
  17. Leonard Cohen's "Hallelujah," a Highlight of k.d. lang Performances, Hits the "X Factor" (ang.). [dostęp 2010-05-03].
  18. 2006 Events (ang.). [dostęp 2010-05-03].
  19. Alan Connor: Just Whose "Hallelujah" Is It Anyway?. W: BBC News Magazine [on-line]. 2008-12-17. [dostęp 21 grudnia 2008].
  20. Brad Frenette: Jeff Buckley, Leonard Cohen fans unite on Facebook to keep reality show version of 'Hallelujah' off British chart (ang.). 16 grudnia 2008. [dostęp 2010-05-04].
  21. The Sun: Hallelujah! You Buck the trend (ang.). [dostęp 2010-05-04].
  22. The Times: The Fight for a 'Hallelujah' Christmas Victory (ang.). [dostęp 2010-05-04].
  23. 23,0 23,1 The Times: 'Hallelujah' Hits Number One and Two Slots in Christmas Charts (ang.). [dostęp 2010-05-04].
  24. Mark Lawson: Mark Lawson: Warring 'Hallelujahs' (ang.). [dostęp 2010-05-04].
  25. Elisa Bray: Hallelujah A Song with a Life of Its Own (ang.). 5 grudnia 2008. [dostęp 2010-05-18].
  26. 26,0 26,1 The Fourth, The Fifth, The Minor Fall. , 1 listopada. BBC. 
  27. Amazon.com: Tower of Song: The Songs of Leonard Cohen: Various Artists (ang.). [dostęp 2010-05-18].
  28. The Outside Organisation: Live At Madison Square Garden DVD and Blu-ray Released November 23rd (ang.). [dostęp 2010-05-18].
  29. MUSIC BUSINESS IN NORWAY (ang.). [dostęp 2010-05-18]. s. 15.
  30. Chart (magazine) – Wikipedia (ang.). [dostęp 2010-05-15].
  31. Jon Wilde: Which Hallelujah is the highest?. W: The Guardian [on-line]. 2008-03-12. [dostęp 2008-12-16].  Cytat: Leonard Cohen's mournful classic has been covered by everyone from Bon Jovi to American Idol's Jason Castro. But whose version is the best?
  32. Alastair Jamieson: Same song in top two chart spots for the first time in 51 years as an X Factor version of Leonard Cohen's Hallelujah sets a new record (ang.). W: The Telegraph [on-line]. [dostęp 2014-09-19].
  33. 'Hallelujah' Set for Chart Trinity. W: BBC News [on-line]. BBC, 16 grudnia 2008. [dostęp 2008-12-21].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]