Hipster

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bike to Bar Big Star.jpg
Hipster med öl.jpg

Hipster – przedstawiciel współczesnej subkultury, funkcjonującej zarówno wśród nastolatków, jak i ludzi po 20. i 30. roku życia i starszych. Wyznacznikiem stylu hipsterów jest deklarowana niezależność wobec głównego nurtu kultury masowej (tzw. "mainstreamu") i ironiczny stosunek do niego oraz przesadne akcentowanie swojej oryginalności i indywidualności[1]. Hipsterzy silnie podkreślają swój wizerunek, rozumiany zarówno poprzez wyrazisty i "artystyczny" strój (m. in. w stylu vintage), jak i poprzez wyjątkowe, nieszablonowe zainteresowania. Pośród hipsterów ceniona jest deklarowana niezależność myślenia, zajmowanie się twórczością artystyczną, zainteresowanie niszowymi formami kultury, w tym muzyką, filmem niezależnym itd., niezależnymi magazynami typu Vice i Clash i stronami internetowymi takimi jak Pitchfork Media[2].

Geneza terminu[edytuj | edytuj kod]

Hipsterzy współcześnie stanowią jedną z najbardziej nieokreślonych subkultur.

Określenie "hipster" po raz pierwszy pojawiło się w obiegu już w latach 40. ubiegłego wieku w środowisku słuchaczy czarnego jazzu. "Słowo hipster wywodzi się z języka afrykańskiego ludu Wolof, gdzie „hip” to ten oświecony, który ma oczy otwarte. W latach 30. XX wieku w czarnym slangu amerykańskich jazzmanów zwanym jive rozpowszechniło się słowo „hep”, określając wtajemniczonych w jazzową kulturę. Generacja bebopu lat 40. uznała je za przestarzałe i postawiła na hip. Hipster narodził się w momencie, gdy na nowoczesnej ulicy spotkali się biały z czarnym, dlatego okrzyknięto go "białym Murzynem" (White Negro[3]). Największą szansą w przygodzie hipstera było przekroczenie własnej kultury i rasy, ustanawianie komunikacji między obcymi światami"[4].

Hipster jako "biały Murzyn" był przedstawicielem klasy średniej słuchającym bebopu. Geneza pojęcia odnosi się do ówczesnych zachowań wymierzonych przeciwko mainstreamowi. Hipster z tego okresu był białym Amerykaninem aktywnie uczestniczącym w kulturze jazzu praktykowanego przez czarnych muzyków. Pierwszymi twórcami tego gatunku byli przeważnie nie znający nut potomkowie niewolników. Bezpośrednimi kontynuatorami tej kontestatorskiej tradycji byli twórcy tworzący krąg bitników, nieformalnego awangardowego ruchu literacko-kulturowego z lat 50. XX wieku. Przedstawiciele Beat Generation realizowali idee anarchistycznego indywidualizmu, nonkonformizmu, swobody twórczej i autentycznej kontrkulturowości.

Hipster.jpg

"Pojęcie Beat generation narodziło się w Village, artystycznej dzielnicy Nowego Jorku. Było to środowisko z założenia celujące w konsumpcyjny styl życia, a zwłaszcza w jego wytwór idealny — kołtuna, tworzący je zaś pisarze zupełnie świadomie zaludniali marginesy społeczeństwa"[5]. Bitnik, podobnie do współczesnego hipstera, eksperymentował z seksualnością, nie posiadał wzorów zachowań uznawanych przez większość społeczeństwa i odznaczał się romantycznym snobizmem. Był nonkonformistą nieuznającym wartości społeczeństwa konsumpcyjnego. Swoje poglądy manifestował przez ubiór swoisty będący uzewnętrznieniem "ja". Strój pozwalał bitnikom na estetyczne odcięcie się od większości społeczeństwa masowego, z którym byli skonfliktowani.

Cechy charakterystyczne przedstawiciela subkultury hipsterów[edytuj | edytuj kod]

Hipster jest przeciwnikiem mainstreamu. Burzy funkcjonujące w przestrzeni społecznej podziały na to, co alternatywne i mainstreamowe, wysokie i niskie, kobiece i męskie, kiczowate i wyszukane, dobre i złe. Hipster jest jednocześnie przeciwnikiem kultury masowej jak i jej aktywnym uczestnikiem, dlatego zaciera granice między sztuką przeznaczoną dla elit a wytworami przemysłu kulturowego.

Hipsterzy są asystemowi. To mieszkańcy wielkich miast, którzy nabierają dystansu do otaczającej ich rzeczywistości i ujmują ją w ironiczny nawias. "Hipsterski bunt sprowadza się, w swoich założeniach, do krytyki nieoryginalności, a więc rozwiązań proponowanych przez kulturę głównego nurtu. Hipsterzy stawiają się w opozycji do kultury mainstreamu i swoim oryginalnym strojem i niszowymi zainteresowaniami pragną odciąć się od dominującej kultury. Bunt nie prowadzi jednak ani do wycofania się z opresyjnego społeczeństwa (jak w przypadku nowoczesnych hipsterów), ani do zaproponowania nowej jakości [...]"[6].

Społeczno-kulturowy wymiar hipsterstwa[edytuj | edytuj kod]

Paradoksem istnienia subkultury hipsterów jest, że osoby dające się z powodu swojego stylu zaklasyfikować jako hipsterzy najczęściej sami nie są skłonni tak się nazywać[7]. Według socjologa Marka Greifa wynika to z użycia przez współczesnych młodych ludzi własnego, wyjątkowego stylu i gustu do budowania własnego kapitału kulturowego, rozumianego według definicji Pierre'a Bourdieu. Młodzi ludzie, funkcjonujący w warunkach wysokiej społecznej mobilności i niepewnej sytuacji ekonomicznej, najczęściej nie posiadają wysokiej pozycji społecznej ani zgromadzonego kapitału pieniężnego, przekładających się na społeczną stabilność. W zamian konstruują swoją pozycję w społeczeństwie poprzez sugerowanie swojego dostępu do najnowszej mody, nowych kierunków w kulturze i sztuce itp. Wizerunek taki, oparty na stylu, modzie i deklarowanych zainteresowaniach, zdaniem Greifa podatny jest na zdemaskowanie jako "hipsterski", czyli stworzony w celu uzyskania społecznego awansu, co według socjologa czyni słowo "hipster" rodzajem obelgi pośród samych hipsterów[7]. Ze względu na wyżej opisane zjawisko, hipsterzy zdają się nieświadomie tworzyć subkulturę ludzi o podobnych poglądach, wyglądzie czy zainteresowaniach. Dążenie więc do odmienności, odrębności swej osoby jako jednostki przestaje być możliwe. Stylistyka hipsterów nawiązuje do kampu, który cechuje[8]„zwycięstwo formalnego wyrafinowania, stylu i ironii nad jednoznacznością i powagą treści bliskie dandyzmowi”. Krzykliwy ubiór hipstera odznacza się dużym eklektyzmem, przesadną ekstrawagancją i kampową skłonnością do kiczu. W celu dowolnej modyfikacji swojego image'u hipsterzy posługują się technikami pastiszu i kolażu.

Hipsterzy byli nazywani też scenesterami[9]. Pojęcie po raz pierwszy pojawiło się w latach 40. XX wieku, odżyło w latach 90. i używane jest nadal. Według Allena Ginsberga hipster to: "bardzo rimbaudowski typ, sam nic nie tworzy, nie pisze, tak naprawdę to nie wie za dużo o literaturze poza tym, co wyczyta w niezależnych magazynach, ale o tym z kolei wie wszystko". Natomiast Krzysztof Varga parafrazując słowa Ginsberga przytacza następującą definicję hipstera: "zna wszystkich, których znać należy, sam nic nie tworzy, wie tylko to, o czym pisze się w modnych magazynach"[10].

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Hipsterzy wywołują wiele społecznych kontrowersji. Sami twierdzą, że są uznawani za niebezpiecznych ze względu na ich "niejednoznaczność" oraz rzekome "zacieranie się granic między jedną a drugą płcią"[11]. Przedstawiciele subkultury hipsterów nie dostosowują się do uznawanego przez większość zbiorowości systemu ról i wartości.

Przypisy

  1. Hipster (ang.). W: Urban Dictionary [on-line]. [dostęp 2012-09-24].
  2. Douglas Haddow: Hipster: The Dead End of Western Civilization. Adbusters, 2008-07-29. [dostęp 2008-09-08].
  3. Cf. esej Normana Mailera pt. "The White Negro: Superficial Reflections on the Hipster", 1957.
  4. Rafał Księżyk. Hipster. „Machina”, s. 90, 2008. 
  5. Grzegorz Krzymianowski: Bitnicy – potomkowie hipsterów, ojcowie chrzestni hippisów. [dostęp 2013-11-26].
  6. Aleksandra Litorowicz: Subkultura hipsterów. Od nowoczesnej etyki do ponowoczesnej estetyki. Gdańsk: Katedra, 2012, s. 138-139.
  7. 7,0 7,1 Mark Greif. The Hipster in the Mirror.. „The New York Times”, 12.11.2010. 
  8. Anna Mizerka. Kamp po polsku (Horyzonty Polonistyki). „Polonistyka”. s. 27. 
  9. Tim Walker: Meet the global scenester: He's hip. He's cool. He's everywhere. The Independent, 2008-08-14. [dostęp 2008-09-08].
  10. Krzysztof Varga: Powrót zbuntowanego pokolenia. Gazeta Wyborcza, 2012-09-17. [dostęp 2012-09-20].
  11. Ewelina Karpowiak: Czy Łódź jest hipsterem miast?. [dostęp 2013-11-26].