Joanna de Saint-Rémy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
herb rodziny de Saint-Rémy

Joanna de Saint-Rémy (Jeanne de Valois, de Saint-Rémy, de Luz) (17561791) – francuska szlachcianka, znana głównie z afery naszyjnikowej. Posługiwała się również tytułem hrabina de La Motte.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Joanna de Saint-Rémy

Urodziła się w 1756, w Fontette (niedaleko Bar-sur-Aube). Jej ojcem był Jacques I, baron de Saint Remy, a matką Marie Jossel. Miała troje rodzeństwa:

Rodzina nosiła nazwisko Valois, a w ich żyłach płynęła królewska krew (byli potomkami Henryka de Saint-Rémy, naturalnego syna króla Henryka II Walezjusza i Nicole de Savigny), ale byli biedni. Kiedy w 1762 ojciec Joanny zmarł, jej matka z powodu biedy musiała pracować jako służąca (o nie najlepszej opinii), a Joanna i jej rodzeństwo żebrali o jedzenie. Wreszcie ktoś wzruszył się losem potomków królów Francji - przeniósł całą rodzinę do Boulogne, niedaleko Paryża i tam się nią zaopiekował. Według "Pamiętników" hrabiego Beugnot był to ojciec autora, ale bardziej prawdopodobne, że była to markiza de Boulainvilliers.

Królewskie pochodzenie rodziny Joanny udało się potwierdzić i postanowiono wydostać dzieci ze skrajnej biedy. Jacques otrzymał 1000 funtów rocznego stypendium oraz miejsce w akademii wojskowej. Joanna i Maria Anna otrzymały 900 funtów stypendium i poszły do szkoły z internatem w Passy, aby w przyszłości zostać zakonnicami w Longchamps. Zamiast tego wolały jednak wrócić do Bar-sur-Aube, gdzie zamieszkały z rodziną Surmont. 6 czerwca 1780 Joanna poślubiła żandarma Marka Antoniego-Mikołaja de la Motte (znanego po prostu jako Mikołaj de la Motte, 1755-1831), siostrzeńca pana Surmonta. Mimo że rodzina de La Motte należała zaledwie do drobnej szlachty, małżonkowie otrzymali tytuł hrabiego i hrabiny de La Motte-Valois. Miesiąc po ich ślubie Joanna wydała na świat bliźnięta, które jednak wkrótce zmarły.

Jacques zmarł na służbie na Saint-Louis Island, a Maria Anna powróciła do klasztoru.

Dworskie życie[edytuj | edytuj kod]

Kardynał de Rohan
Portret królowej Marii Antoniny, autorstwa Élisabeth Vigée-Lebrun

Hrabia i hrabina de La Motte-Valois chcieli prowadzić wystawne życie, ale szybko okazało się, że pieniądze pochodzące z przyznanej Joannie pensji oraz żołdu żołnierskiego są zbyt niskie. Para za pomocą intryg zaczęła wyzyskiwać naiwnych arystokratów i nawet zdobyła sojuszników na dworze w Wersalu.

Afera z naszyjnikiem[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Afera naszyjnikowa.

Na przełomie lat 1784/1785 Joanna razem z mężem dokonali skandalicznego oszustwa rozegranego w imieniu królowej, lecz bez jej udziału i wiedzy. Joanna de Saint-Rémy, jako hrabina de La Motte, zaproponowała kardynałowi de Rohan, zabiegającemu o względy królowej Marii Antoniny, pośrednictwo w zakupie dla niej bardzo wartościowego naszyjnika. Podobno sama królowa nie mogła tego uczynić ze względu na sprzeciw męża, Ludwika XVI. Kardynał rad, że może przysłużyć się królowej, wynegocjował z oferentami umowę na sprzedaż naszyjnika za 1,4 miliona liwrów (w czterech półrocznych ratach). Joanna, która podała się za zaufaną przyjaciółkę królowej, sfałszowała uprzednio jej podpis na umowie, a kardynał de Rohan zakupił ów naszyjnik i niezwłocznie przekazał go hrabinie, a ona w jego obecności przekazała go rzekomemu posłańcowi królowej.

Kara i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Kiedy do Marii Antoniny zgłosili się bankierzy, żeby przypomnieć jej o uiszczeniu kolejnych rat, okazało się, że królowa nie ma o niczym pojęcia. Całe oszustwo wyszło na jaw. Joanna stanęła przed sądem i została skazana na chłostę i napiętnowanie. Karę wykonano, a zemdloną przestępczynię zamknięto w Salpêtrière, gdzie miała spędzić resztę życia. Jednak sympatia Francuzów nieoczekiwane znalazła się po stronie skazanej, a nie oszukanej królowej. Joannie udało się uciec do Londynu i wydała tam swoje pamiętniki. Umarła w 1791, w Londynie - wypadła z okna hotelu. Niektórzy uważali, że została ona zamordowana przez rojalistów, ale prawdopodobnie próbowała po prostu schować się przed swoimi wierzycielami i uległa wypadkowi.

Jej mąż po procesie opuścił Francję, ale powrócił do ojczyzny po rewolucji francuskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Fraser, Antonia - Maria Antonina: podróż przez życie, Warszawa 2006
  • Zweig, Stefan - Maria Antonina, Warszawa 2005