Keihan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Keihan Denki Tetsudō
Keihan Denki Tetsudō
Dane ogólne
Lokalizacja Prefektura Kioto, Prefektura Osaka, Prefektura Shiga
Rodzaj transportu prywatna kolej aglomeracyjna
Data uruchomienia 1910
Infrastruktura
Całkowita
długość linii
sieć własna: 88,1 km (z liniami całodziennie współpracującymi 92,0 km)
Liczba linii 2 systemy
Liczba pojazdów 730 wagonów
Liczba stacji 83
Inne informacje
Prześwit toru 1435 mm
Właściciel Keihan Group
Operator Keihan Denki Tetsudō Kabushiki-gaisha
Portal Portal Komunikacja miejska
Linia główna, stacja Hirakata-shi na odcinku przebudowanym w 1990 r.
Kadoma. Linia główna koło stacji Kayashima po modernizacji
Ōtsu. Pociąg Ishiyama-Sakamoto-sen na odcinku ulicznym; EZT "700" z 2000 r.
Metro w Kioto. Stacji Higashiyama używają też pociągi Keihan do Ōtsu (niebieska linia na diagramach)
Osaka. Hall stacji Kyōbashi - największej na sieci Keihan

Keihan, jap.: 京阪 - pełna nazwa 京阪電気鉄道 Keihan Denki Tetsudō (pol.: "Kolej Elektryczna Keihan") - prywatna kolej aglomeracyjna działająca między Osaką, KiotoŌtsu w regionie KansaiJaponii. Kolej eksploatuje 88,1 km linii, posiada 730 wagonów i zatrudnia 1775 osób. Cała sieć jest obsługiwana "ciężkim", kolejowym taborem, ale łączy linie różnej klasy technicznej - od bezkolizyjnych, pod- i nadziemnych, eksploatowanych jak metro - po trasy uliczne. Obejmuje też linię będącą jedną z ostatnich zachowanych w Japonii kolejek dojazdowych (typu "interurban"). Nazwa "Keihan" oznacza "Kioto-Osaka" - znak 京 wzięty jest od zapisu 京都 Kyōto i czytany jest "kei", znak 阪 od zapisu 大阪 Ōsaka i czytany "han".

Kolej jest częścią większego koncernu "Grupa Keihan", działającego na wielu różnych polach, nie tylko w transporcie.

Sieć[edytuj | edytuj kod]

Sieć kolei Keihan składa się z dwóch, niepowiązanych systemów, które przecinają się (w różnych poziomach) na stacji San-jō w Kioto. Wszystkie linie, nie licząc funikularu, mają tory 1435 mm i są zelektryfikowane prądem =1500 V.

System Osaka - Kioto[edytuj | edytuj kod]

  • 京阪本線 Keihan hon-sen: główna linia od północnego centrum Osaki - Umeda (stacje 淀屋橋 Yodoyabashi,  天満橋 Temmabashi) do śródmieścia Kioto (m.in. stacje 四条 Shi-jō, 三条 San-jō, 出町柳 Demachi-Yanagi), prowadzona po południowej stronie rzeki Yodogawa przez strefę ciągłej urbanizacji (m.in. miasta Moriguchi - 146 tys., Kadoma - 130 tys., Neyagawa - 239 tys., Hirakata - 405 tys.). Długość linii - 51,6 km. Na odcinku Temmabashi - 萱島 Kayashima linia jest czterotorowa (11,5 km). W tunelu przebiega na odcinkach Yodoyabashi - Temmabashi (1,3 km) oraz 七条 Shichi-jō - Demachi-Yanagi (3,2 km). Na odcinku Temmabashi - 寝屋川市 Neyagawa-shi linia przebiega na wiadukcie (14,5 km). Maksymalna dopuszczalna prędkość - 110 km/h. Obciążenie: na fragmencie linii w Osace 40/24 par pociągów na godzinę (godzina szczytu/godzina typowa); w Kioto 17/12. Minimalna częstotliwość pociągów lokalnych wynosi 10 min. Eksploatuje się pociągi najwyżej 8-wagonowe. Zajezdnie znajdują się na wschód od stacji Kayashima (m. Neyagawa) oraz na zachód od stacji 淀 Yodo (Kioto). W Osace część pociągów kończy bieg na dworcu Temmabashi.
    • 交野線 Katano-sen: dwutorowe odgałęzienie linii głównej na prawym brzegu rzeki Tennōgawa, na trasie 枚方市 Hirakata-shi (m. Hirakata) - 私市 Kisaichi (m. Katano, 78 tys.), długości 6,9 km. Na krótkim odcinku początkowym (Hirakata-shi - 宮之阪 Miyanosaka) linia jest przełożona na wiadukt (1,0 km). Obciążenie 9/6 par pociągów na godzinę. Linia jest obsługiwana wahadłowo, ale kilka kursów w szczycie przechodzi na linię główną.
    • 宇治線 Uji-sen: inne odgałęzienie linii głównej prowadzone prawą stroną rzeki Uji na trasie 中書島 Chūshojima (południowe przedmieścia Kioto) - 京阪宇治 Keihan-Uji (miasto Uji, 191 tys.). Linia dwutorowa, długości 7,6 km. Obciążenie 9/6 par pociągów na godzinę. Linia jest obsługiwana wahadłowo.
    • ケーブル線 Cable-sen: funikular od stacji 八幡市 Yawata-shi na górę 男山 Otokoyama, miasto Yawata. Linia długości 411 m wznosi się na 82 m.

System Kioto - Ōtsu (tzw. "linie Ōtsu")[edytuj | edytuj kod]

  • 京津線 Keishin-sen[1]: linia łącząca centrum Kioto z centrum miasta Ōtsu (stolica Prefektury Shiga, 328 tys.) o przebiegu 京都市役所前 Kyōto-shiyakusho-mae - 三条 San-jō - 御陵 Misasagi - 山科 Yamashina - 浜大津 Hamaōtsu), z czego odcinek Misasagi - Hamaōtsu należy do kolei Keihan. Na pozostałej części trasy pociągi Keihan używają podziemnej linii metra kiotańskiego 東西線 Tōzai-sen. Linia własna Keihan, długości 7,6 km, jest dwutorowa. Wykorzystuje krótki tunel górski (ok. 0,3 km). W Ōtsu, na odcinku ok. 0,6 km, trasa przebiega w jezdni śródmiejskiej ulicy. Jest to jeden z rzadkich przypadków na świecie, że pociągi jadące linią metra wykorzystują też linię typu tramwajowego. Obciążenia - 6/4 par pociągów na godzinę. Eksploatuje się pociągi 4-wagonowe. Zajezdnia znajduje się przy stacji 四宮 Shinomiya.
  • 石山坂本線 Ishiyama-Sakamoto-sen: linia w Ōtsu (坂本 Sakamoto - 浜大津 Hamaōtsu - 石山寺 Ishiyama-dera), długości 14,1 km. Na odcinku ok. 0,4 km linia ma torowisko uliczne, poza tym dysponuje własnym korytarzem. Obciążenie - 9/8 par pociągów na godzinę. Eksploatuje się pociągi 2-wagonowe. Zajezdnia znajduje się przy stacji 近江神宮前 Ōmijingū-mae.

Funkcjonowanie[edytuj | edytuj kod]

Linia Keihan łączy "świat biznesu" i "świat rozrywki". Osaka, most Yodoyabashi koło stacji Keihan. Po prawej kompleks wyspy Nakanoshima
Kioto, widok na rzekę Kamo z Pontochō. Linia Keihan przebiega pod przeciwległym nabrzeżem
Kioto, wejście do stacji Shi-jō, za nim teatr Minami-za

Wszystkie linie, oprócz linii głównej obsługiwane są tylko przez pociągi lokalne. Na linii głównej najszybsze są szczytowe ekspresy K特急 K-tokkyū, które między śródmieściami Osaki i Kioto zatrzymują się tylko na stacjach Chūshojima i Tambabashi (niektóre także w Hirakata-shi). Przejazd całej trasy trwa co najmniej 51 min. (średnia prędkość 60,7 km/h). Pozaszczytowe 特急 tokkyū mają dodatkowe dwa przystanki; w okolicy Kioto pociągi te jadą na przemian z lokalnymi. Pośpieszne 急行 kyūkō po opuszczeniu Osaki jadą ekspresowo do Neyagawa-shi, dalej są przyśpieszone. Lokalnie pośpieszne 準急 junkyū mają podobny układ stacji na początku trasy, ale potem stają się lokalne. Dla obsługi ruchu związanego z Osaką istnieją także 区間急行 kukan kyūkō, dojeżdżające do stacji Kuzuha, ekspresowe na samym początku trasy. Układu połączeń dopełniają pociągi lokalne, które kursują co 7-10 minut - niektóre szczytowe obsługują część linii.

Największym problemem jest gęsta obsługa dwutorowego odcinka trasy, długości 38,8 km, na której w szczycie jedzie do 17 par pociągów różnych rodzajów na godzinę. Wyprzedzanie ma miejsce na jednej z siedmiu stacji (znajdujących się średnio co 4,85 km). Pociągom tym do odwracania biegu służą w Kioto dwie stacje - ostatnia Demachi-Yanagi, mająca dwa tory ślepe przy krawędziach peronowych z jednym torem odstawczym, oraz San-jō: cztery tory przelotowe i jeden odstawczy. Jeszcze większą dyscyplinę pracy narzucają warunki w Osace: 40 pociągów na godzinę musi odwrócić bieg na jednej z dwóch stacji, dysponujących w sumie pięcioma torami ślepymi przy krawędziach peronowych, całkowicie bez torów odstawczych.[2] Na wjazd na stację, wymianę pasażerów, pobieżne sprzątanie i wyjazd każdy pociąg ma średnio 7½ min. (w wagonach tokkyū należy jeszcze odwrócić kierunek oparć foteli - co robione jest automatycznie).

Kolej Keihan stosuje jednolitą taryfę do wszystkich pociągów. Opłaty zależą od odległości. Najmniejsza opłata wynosi 150円. Koszt przejazdu całej linii głównej wynosi 460円, między Yodoyabashi (Osaka) i Sakamoto w północnym Ōtsu - 940円.

W ruchu między Osaką i Kioto kolej Keihan konkuruje z JR i koleją Hankyū. Przejazd Keihan między Yodoyabashi i Shi-jō kosztuje 400円. Przejazd pociągiem pośpiesznym JR między dworcami Ōsaka i Kyōto kosztuje 540円 i trwa 29 minut, natomiast pociągiem Shinkansen (z dworca Shin-Ōsaka) - 1380円, ale trwa 14 minut. Do cen JR należy doliczyć koszt dojazdu do mniej korzystnie położonych dworców Kyōto i Shin-Ōsaka. Ekspres kolei Hankyū jedzie między dworcem Umeda (Osaka) a Kawaramachi (Kioto) 43 minuty i kosztuje tylko 390円. Podstawowym rynkiem Keihan jest zatem obsługa miast położonych na linii głównej. Kolej próbuje jednak zabiegać o klienta w ruchu międzymiastowym, reklamując się jako najlepszy przewoźnik w ruchu turystycznym do Kioto i oferując wagony bardziej komfortowe od Hankyū. Ponadto osakijski terminal kolei Hankyū - Umeda - jest gorzej skomunikowany z metrem, niż stacje linii Keihan.

Obciążenia[edytuj | edytuj kod]

Kolej Keihan przewiozła w roku fisk. 2006/07 291,7 mln pasażerów, z których 150,5 mln posłużyło się biletami długoterminowymi. Liczba pasażerów lekko spada. "Gęstość ruchu" liczona jako stosunek dziennej liczby pasażerów do długości sieci wyniosła 9,07 tys.pas./km.

Około 30% pasażerów korzysta z którejś ze stacji w śródmieściu Osaki. Najbardziej obciążone stacje linii głównej (na stacjach przesiadkowych na inne koleje podano tylko liczbę pasażerów przekraczających rogatki Keihan): Kyōbashi (198 tys. pasażerów dziennie; stacja przesiadkowa na linię okólną JR - Ōsaka-Kanjō-sen i linię Nagahori-Tsurumi-Ryokuchi metra w Osace), Yodoyabashi (132 tys.), Hirakata-shi (90 tys.), Neyagawa-shi (74 tys.), 香里園 Kōrien (m. Neyagawa; 65 tys.), Temmabashi i 樟葉 Kuzuha w Hirakacie (61 tys.). W Kioto najbardziej obciążoną stacją jest peryferyjna 丹波橋 Tambabashi (57 tys. - przesiadka na linię Kintetsu-Kyōto), w śródmieściu natomiast ruch rozkłada się na wiele stacji, z których najbardziej obciążone są Shi-jō (52 tys.) i San-jō (43 tys.).

Tabor[edytuj | edytuj kod]

EZT "9000" na linii głównej
Piętrowy wagon w EZT typu "8000", z komfortowym wyposażeniem. Na burtach ilustracja kiotańskiego święta Jidai Matsuri
Ōtsu. Pociąg Keishin-sen na skrzyżowaniu przy dworcu Hamaōtsu; EZT "800" z 1997 r.
Yawata. Wagon funikularu Otokoyama
Typowy szyld peronowy Keihan. Pismo sylabiczne użyte tylko w nazwie podstawowej

Kolej Keihan eksploatuje 16 typów EZT, z których najstarsze pochodzą z l. 60. (np. typ "1900"). Wszystkie są dostosowane do obługi peronów wysokich.

Trzynaście typów EZT eksploatuje się na sieci związanej z linią główną, dwa na linii Ishikawa-Sakamoto, jeden na linii Keishin. Podstawową kolorystyką zewnętrzną jest barwa ciemno- i jasnozielona. Wyjątkami są EZT przeznaczone dla ekspresów (czerwono-żółte) oraz linii Keishin (niebieskie).

Typowy wagon ma ponad 18 m długości i ok. 2,8 m szerokości, najczęściej trzy pary drzwi i podłużny układ siedzeń. Pięć par drzwi mają wagony EZT "5000", wprowadzone w l. 70. w celu obsługi intensywnego ruchu podmiejskiego Osaki. Siedzenia ustawione poprzecznie stosowane są w EZT przeznaczonych dla ekspresów oraz w EZT "9000", który poza szczytem obsługuje też kursy pośpieszne lub lokalne (na stacjach końcowych oparcia foteli są automatycznie przestawiane, by siedziało się przodem w kierunku jazdy). Wagony przeznaczone dla ekspresów oraz wagony linii Ishikawa-Sakamoto mają po dwie pary drzwi i dłuższe przedziały pasażerskie (np. typ "8000" z 1989 r.). W środku składu jednostek ekspresowych znajduje się jeden wagon piętrowy.

Wagony EZT "700" i "600", obsługujących linię w Ōtsu mają węższe, tramwajowe pudła.

Wszystkie EZT systemu głównego mają wyjścia awaryjne na czołach. Klasyczny design czół, z wyraźnie wyodrębnionymi drzwiami na osi, od lat 80. zastępowany jest designem zintegrowanym, w którym drzwi, umieszczone nieosiowo, wtopione są w układ szyby przedniej (pierwsze były EZT "6000").

Wszystkie EZT tego systemu główmego dostosowane są do jazdy w trybie ATS, natomiast EZT "800" linii Keishin dodatkowo w trybie ATC i ATO[3], stosowanych na linii metra. Wagony tej jednostki mają także komfortowe wnętrza, z fotelami ustawionymi poprzecznie.

Ewolucja[edytuj | edytuj kod]

  • 1906 - powstanie spółki 京阪電気鉄道株式会社 Keihan Denki Tetsudō Kabushiki-gaisha.
  • 1910 - ukończenie linii głównej. W centrum Kioto linia przebiegała nabrzeżem rzeki Kamogawa, częściowo na własnym wiadukcie na poziomie ulic, zbudowanym nad korytem rzeki.
  • 1912 - 京津電気軌道 Keishin Denki Kidō buduje linię podmiejskiego tramwaju elektrycznego między San-jō-Ōhashi ("Stary Most Sanjō") w Kioto a centrum Ōtsu wzdłuż historycznej drogi Tōkaidō.
  • 1913-14 - 大津電気軌道 Ōtsu Denki Kidō buduje linię tramwaju dojazdowego Ōtsu - Ishiyama.
  • 1913 - ukończenie linii Uji.
  • 1921-31 - Ōtsu Denki Kidō i jego następca 琵琶湖鉄道 Biwa-ko Tetsudō buduje linię tramwaju dojazdowego Ōtsu - Sakamoto (kończona przez kolej Keihan).
  • 1925 - Kolej Keihan wykupuje tramwaj Keishin, a w 1929 - tramwaj Biwa-ko.
  • 1926 - ukończenie linii funikularu na górę Otokoyama. Kolejka była rozebrana w 1944, ale przywrócono ją w 1955 r.
  • 1929 - ukończenie linii Katano.
Kioto. Nieistniejąca stacja końcowa linii Keishin na nabrzeżu rzeki Kamagawa
  • 1921-30 - należąca do Keihan kolej Shinkeihan Tetsudō otwiera kolejne odcinki linii Osaka - Kioto, prowadzonej po północnej stronie rzeki Yodogawa (Jūsō/Tenjinbashi - Ayase - Saiin). W 1930 r. odrębność kolei zostaje zniesiona, a jej linie włączone bezpośrednio do Keihan.
  • 1931 - przełożenie odcinka linii głównej między 蒲生 Kamō (?) (obecna nazwa Kyōbashi) a 守口市 Moriguchi-shi na nową trasę, na odcinku Noe - Doi przebiegającą na wiadukcie (3 km).
  • 1933 - oddanie drugiej pary torów na odcinku Kyōbashi - Moriguchi.
  • 1943 - w ramach "racjonalizacji sieci" kolei prywatnych rząd przeprowadza połączenie kolei Keihan z 阪神急行電鉄 Hanshin Kyūkō Dentetsu - powstaje Keihanshin Kyūkō Dentetsu.
  • 1949 - Keihan odzyskuje niezależność, ale bez linii zbudowanych przez kolej Shin-Keihan. Wchodzą one odtąd w skład kolei Hankyū.
  • 1963 - ukończenie linii podziemnej Temmabashi - Yodoyabashi w Osace. Przebudowa i nadbudowa dworca Temmabashi.
  • 1967 - wprowadzenie systemu ATS na linii głównej.
  • 1969 - przełożenie odcinka linii głównej Temmabashi - Kyōbashi na wiadukt.
  • 1970 - oddanie drugiej pary torów na odcinku Temmabashi - Kyōbashi.
  • 1976, 1978, 1982 - ukończenie kolejnych etapów przełożenia na wiadukt linii głównej na odcinku Morigichi-shi - Neyagawa-shi. Przy przebudowie stacji Kayashima doszło do konfliktu z mieszkańcami, którzy zażądali zachowania stuletniego drzewa kamforowego, należącego do terenów niedalekiej świątyni. Drzewo zostało pozostawione, ale obudowano je nadziemną konstrukcją peronów.
  • 1976, 1980 - oddanie drugiej pary torów na odcinku Moriguchi-shi - Kawada - Neyagawa-shi.
  • 1983 - podwyższenie napięcia na sieci głównej z =600 V na =1500 V
  • 1984 - wprowadzenie zabezpieczenia ATS na linii Keishin.
  • 1987-89 - ukończenie linii podziemnej Shichi-jō - San-jō - Demachi-Yanagi w Kioto (odcinek San-jō - Demachi-Yanagi nosił nazwę 鴨東線 Ōtō-sen).
  • 1990 - przełożenie stacji Hirakata-shi na wiadukt.
  • 1997 - ukończenie drugiej linii metra kiotańskiego - Tōzai-sen. Pociągi Keihan-Keishin-sen rozpoczynają "przechodzenie" na tę linię przy wjeździe do śródmieścia Kioto. Zamknięcie linii naziemnej przebiegającej w pasie ulicznym. Na liniach grupy Ōtsu podniesiono napięcie z =600 V do =1500 V.
  • 1999 - ukończenie przełożenia na wiadukt odcinka linii głównej Yawata - Yodo oraz stacji Neyagawa-shi.

Projekty[edytuj | edytuj kod]

  • 2008 - planowane ukończenie linii linii kolei "trzeciego sektora" 中之島高速鉄道 Nakanoshima Kōsoku Tetsudō między stacjami Temmabashi i Nakanoshima w centrum Osaki. Kolej będzie obsługiwana jako przedłużenie linii Keihan-Honsen (trasa pociągów kończących obecnie na Temmabashi zostanie wydłużona na drugą stronę śródmieścia). Podziemna linia długości 2,9 km ma być zbudowana kosztem 150,3 mld jenów. W dalszej perspektywie planuje się wydłużenie linii przez węzeł przesiadkowy Nishi-Kujō na linii okólnej JR w kierunku nabrzeża Zatoki.[4]

Inna działalność Grupy Keihan[edytuj | edytuj kod]

Kioto. Przejazd koło stacji Tambabashi na linii głównej. Biały samochód to taksówka Grupy Keihan
Kioto. Autobus "Keihan-Bus"
Osaka. Dom towarowy Keihan nad dworcem Temmabashi

Poza koleją Keihan, "Grupa Keihan" kontroluje także inne koleje: Eizan Dentetsu (叡電 Eiden), Keifuku Denki Tetsudō (嵐電 Randen) - obie to elektryczne kolejki dojazdowe w Kioto (Keifuku posiada także funikular na Hiei-zan od strony Kioto), Hiei-zan Cable Car - funikular od strony Ōtsu ("Sakamoto Cable"). Grupa ma też udziały w będącej w budowie kolei "trzeciego sektora" Nakanoshima Kōsoku Tetsudō w Osace.

Ponadto posiada siedem firm autobusowych i siedem firm taksówkarskich.

W zakresie działalności pozatransportowej, dziesięć firm grupy zajmuje się działalnością deweloperską i obrotem nieruchomościami, siedem działa w handlu detalicznym (w tym własne domy towarowe), trzydzieści firm związanych z Grupą działa w usługach hotelarskich, gastronomicznych, organizacji czasu wolnego. Keihan posiada m.in. spacerowe staki na Jeziorze Biwa, pole golfowe, drogę widokową na Hiei-zan, park rozrywki w mieście Hirakata ("Hirakata Park"), warsztaty naprawy samochodów, firmy projektowe w zakresie inżynierii budowlanej i projektowania ogrodów.

32,2% wszystkich przychodów Grupy pochodzi z transportu, 41,7% z handlu detalicznego, 12,6% z obrotu nieruchomościami, 10,7% z sektora usługowo-rozrywkowego. Struktura dochodów zaś prezentuje się następująco (w tej samej kolejności): 48,7%, 6,4%, 43,4%, 1,3% (2006/07).[5]


Przypisy

  1. Nazwa "Keishin" oznacza Kioto-Ōtsu i bierze się od znaku 京 "kei" z zapisu "Kyōto" oraz znaku 津 z zapisu 大津 "Ōtsu", czytanego jako "shin".
  2. 川島令三 Ryozō Kawashima, 関西圏通勤電車徹底批評 下 Kansai-ken tsūkin densha tettei hihyō, 草思社 Soshisha, Tōkyō, 2004, cz. 2: ISBN 4-7942-1375-1, str. 77.
  3. ATS - Automatic Train Stop - automatyczne zatrzymanie pociągu po przejechaniu sygnału "stój"; ATC - Automatic Train Control - jak ATS plus kontrola prędkości; ATO - Automatic Train Operation - pełne automatyczne prowadzenie pociągu.
  4. Kawashima, Kansai-ken tsūkin densha..., cz. 2, str. 92.
  5. Financial results presentation na witrynie Keihan

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]