Klirens kreatyniny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Klirens kreatyniny – najłatwiej uzyskiwany parametr szacujący filtrację kłębuszkową (GFR). Wykorzystuje się właściwości endogennego związku kreatyniny, będącego produktem metabolizmu mięśni, który swobodnie przesącza się w kłębuszkach nerkowych, nie ulega resorpcji i praktycznie nie wydziela się w nefronie. Cała przesączona ilość trafia do moczu.

Bezpośrednio wynik uzyskuje się przez pomiar wydalonej w ciągu pewnego okresu kreatyniny (zwykle doba) i pomiar stężenia kreatyniny w moczu według wzoru.

C = {Q \over P}

gdzie:

C: klirens kreatyniny [zwykle w ml/min, lepiej ml/(min×m2), czyli po korekcji na powierzchnię skóry pacjenta]

Q: ilość wydalonej kreatyniny w jednostce czasu policzone ze wzoru Q = {V \times U} (U – stężenie kreatyniny w moczu, V – objętość moczu)

P: stężenie kreatyniny w surowicy (zwykle w mg/dl)

Jest to pomiar wiarygodny, ale uciążliwy, zwykle w praktyce klinicznej stosuje się szacunkowy pomiar na podstawie stężenia kreatyniny w surowicy, płci, wieku i masy ciała według wzoru Cockcrofta-Gaulta.

Wzór Cockcrofta-Gaulta[1][edytuj | edytuj kod]

C_{Cr}(ml/min) = {(140-wiek) \times m.c. \over (72 \times S_{Cr})} \times W
  • CCr - klirens kreatyniny
  • SCr - stężenie kreatyniny w mg/dl w surowicy
  • wiek - w latach
  • m.c. - masa ciała w kg
  • W - wskaźnik płci - 0,85 (dla kobiet) lub 1,0 (dla mężczyzn)

Klirens kreatyniny przyjmuje u zdrowego człowieka wartości z zakresu 95-160ml/min, tj. 60 ml/(min×m2) z poprawką na powierzchnię skóry pacjenta.

Klirens kreatyniny jest dość dobrym przybliżeniem GFR, z tym jednak zastrzeżeniem, że pewna ilość kreatyniny jest aktywnie wydzielana przez nerki (kanalik dystalny), co przy niskich wartościach GFR wyraźnie zawyża wynik; klinicznie niewiele to jednak zmienia, gdyż są to zwykle wartości świadczące o schyłkowej niewydolności nerek. Dokładniejsze wyniki uzyskuje się na podstawie klirensu inuliny, ale jest to pomiar metodycznie dużo trudniejszy, wymagający podawania egzogennej substancji, a klinicznie różnice w uzyskiwanych wartościach nie mają znaczenia.

Na podstawie klirensu kreatyniny kwalifikuje się przewlekłą chorobę nerek. Jest też przydatny w korekcji dawek licznych leków, których wydalanie zależy od filtracji kłębuszkowej.

Przypisy

  1. Gault MH, Longerich LL, Harnett JD, Wesolowski C. Predicting glomerular function from adjusted serum creatinine.. „Nephron”. 3 (62), s. 249–56, 1992. PMID 1436333. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.