Nefron

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nefron
Kidney nephron.png
Nefron – schemat budowy z nazwami łacińskimi
Histology-kidney.jpg
Kora nerki (preparat histologiczny, ):
1. Ciałko nerkowe 2. Kanalik proksymalny
3. Kanalik dystalny
Angielski Nephron
Narządy Nerka
Embriologia nerka właściwa (metanephros) – mezoderma nerkotwórcza

Nefron – podstawowa jednostka funkcjonalno-strukturalna nerki. Składa się z dwóch zasadniczych części: ciałko nerkowe (kłębuszek nerkowy + torebka) oraz kanalika nerkowego. Nerka człowieka składa się z około 1 miliona nefronów[1] ich liczba jest cechą osobniczą – wahać się może od 1 do 4 mln[2].

Ciałko nerkowe (ciałko Malpighiego)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ciałko nerkowe.

Ciałko nerkowe (corpusculum renis) zbudowane jest z kłębuszka nerkowego sieci dziwnej oraz otaczającej go torebki (Bowmana). W ciałku nerkowym na zasadzie filtracji fizycznej (tzw. filtracji kłębuszkowej) powstaje mocz pierwotny (jest to przesączona krew pozbawiona białek i elementów morfotycznych). W ciągu doby obie nerki wytwarzają 110-220 litrów moczu pierwotnego (dla porównania mocz ostateczny to tylko ok. 1,5 litra[2]).

Kłębuszek nerkowy[edytuj | edytuj kod]

Sieć dziwna (cudowna) składa się z dwóch tętnic – doprowadzającej o większym świetle i odprowadzającej o węższym świetle, co ma duże znaczenie w filtracji krwi, ponieważ wytwarza się ciśnienie. W skład sieci wchodzi około 30 pętli naczyń krwionośnych włosowatych (kapilarnych).

Torebka kłębuszka (torebka nefronu)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Torebka Bowmana.

Torebka kłębuszka (capsula glomeruli – capsula Bowmani) składa się z 2 blaszek.

  • Blaszka wewnętrzna (trzewna) przylega do kłębuszka nerkowego; zbudowana jest z nabłonka jednowarstwowego płaskiego i komórek zwanych epicytami, które mają beleczkowate wypustki zwiększające powierzchnię.
  • Blaszka zewnętrzna (ścienna) zbudowana również z nabłonka jednowarstwowego płaskiego, ale z komórek wyższych niż epicyty, mających błonę podstawną.

Między dwiema blaszkami torebki znajduje się światło torebki kłębuszka, gdzie spływa mocz pierwotny. Miejsce, w którym blaszka zewnętrzna przechodzi w blaszkę wewnętrzną, nazywamy biegunem naczyniowym, natomiast miejsce, w którym światło torebki przechodzi w kanalik bliższy (proksymalny), nazywamy biegunem moczowym. W torebce nefronu powstaje mocz pierwotny – mocz niestężony.

Kanalik nerkowy (kanalik nefronu)[edytuj | edytuj kod]

Kanalik na całej swojej długości zbudowany jest z nabłonka jednowarstwowego brukowego (izopryzmatycznego). Ten typ nabłonka ma zdolność do łatwego i intensywnego transportu jonów i związków organicznych. W kanaliku dochodzi do wytworzenia moczu ostatecznego (co następuje przez proces resorpcji i sekrecji – wchłaniania wody i jonów soli). Kanalik nerkowy dzieli się na 3 charakterystyczne odcinki.

Kanalik kręty I rzędu (kanalik proksymalny)[edytuj | edytuj kod]

Kanalik kręty I rzędu (bliższy; kręty proksymalny; tubulus contortus I ordinis) – powstał on ze zwężenia torebki; posiada tak jak ona charakterystyczny rąbek szczoteczkowy. Długość tej części wynosi około 14 mm, grubość 40-60 μm. Dochodzi tu do resorpcji zwrotnej obowiązkowej (obligatoryjnej) oraz sekrecji kanalikowej. Do krwi powraca woda, jony (np. Na+, K+, Ca2+, Mg2+, Cl), oraz związki organiczne (glukoza, kwasy organiczne, aminokwasy), natomiast do światła kanalika wydzielane są niektóre substancje (np. kwas moczowy).

Pętla nefronu (pętla Henlego)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Pętla Henlego.

Pętla nefronu (pętla Henlego) – składa się z ramienia zstępującego i wstępującego (które w odróżnieniu od kanalika bliższego i dalszego znajdują się w części rdzeniowej nerki). Nabłonek ramienia zstępującego jest przepuszczalny dla wody, natomiast wstępujący dla jonów soli (czynnie resorbuje jony i biernie mocznik). W tej części nefronu dochodzi do zagęszczenia moczu (im pętla dłuższa tym mocz bardziej zagęszczony), ponieważ organizm nie chce tracić wody. Mechanizm ten jest nazywany wzmacniaczem przeciwprądowym.

Średnica pętli wynosi 15 μm, natomiast długość bywa różna (waha się między 4–8 mm). Nerki gadów nie posiadają pętli, a w przypadku ptaków jest ona krótsza i nie zawsze posiada pętlę zstępującą (ten typ pętli nazywamy pętlą krótką).

Kanalik kręty II rzędu (kanalik dystalny)[edytuj | edytuj kod]

Kanalik kręty II rzędu (dalszy; kanalik dystalny; tubulus contortus II ordinis) – jest to ostania część nefronu, w której dochodzi do resorpcji zwrotnej nadobowiązkowej (fakultatywnej), w czego wyniku powstaje mocz ostateczny (około 1,5 litra na dobę). Kanalik dystalny uchodzi do większego kanału zbiorczego. Ten dostarcza mocz do miedniczki nerkowej.

Nefron – schemat powstawania moczu, z wpływem najważniejszych substancji i leków. Liczby wewnątrz kanalików oznaczają lokalne stężenie w mOsm/l – gdy działa ADH (dochodzi do zagęszczania moczu)

Regulacja hormonalna[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stefan Angielski, Maciej Jankowski, Jan Stępień: Anatomia i fizjologia nerek. W: Andrzej Książek, Bolesław Rutkowski: Nefrologia. Wyd. I. Lublin: Wyd. Czelaj, 2004. ISBN 83-89309-36-X.
  2. 2,0 2,1 Układ Moczowy. W: Andrzej Myśliwski: Podstawy cytofizjologii i histologii. Wyd. 8. Gdańsk: Akademia Medyczna w Gdańsku, 2007. ISBN 978-83060253-33-5.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.