Kodeks cywilny

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
Nazwa potoczna	Kodeks cywilny
Skrót nazwy	K.c., kc, k.c.
Data wydania	23 kwietnia 1964 r.
Miejsce publikacji	Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93
Data wejścia w życie	18 maja 1964 r. 1 stycznia 1965 r.
Rodzaj aktu	ustawa
Przedmiot regulacji	prawo cywilne, w tym normy ogólne, prawo osobowe, rzeczowe, spadkowe, zobowiązań
Status	obowiązujący
Ostatnio zmieniony przez	Dz. U. z 2011 r. Nr 85, poz. 458
Wejście w życie ostatniej zmiany	23 października 2011 r.
Przeczytaj: Ważne zastrzeżenia!

Kodeks cywilny (skrót k.c. lub w języku prawniczym również kc) – usystematyzowany według określonych reguł (nawiązujących do systematyki pandektowej) zbiór przepisów prawnych z zakresu prawa cywilnego obejmujący przynajmniej podstawowy zestaw instytucji z tej dziedziny. Charakteryzuje się staranną redakcją językową, syntetycznymi sformułowaniami oraz brakiem zbędnej kazuistyki.

Kodeks cywilny w Polsce

Kodeks cywilny w Polsce wydany został ustawą z 23 kwietnia 1964. Wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1965, z wyjątkiem artykułów 160-167, 178, 213-219 i 1058-1088, które weszły w życie z dniem ogłoszenia, czyli 18 maja 1964. Opublikowany został w Dzienniku Ustaw nr 16, poz. 93 z 1964. Organem wydającym był Sejm PRL, a organami zobowiązanymi: Rada Ministrów, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwo Obrony Narodowej.

Geneza

Uchwalenie Kodeksu cywilnego w Polsce wywołane było w głównej mierze potrzebą unifikacji polskiego prawa cywilnego oraz unowocześnieniem dotychczasowych przepisów. Do momentu wejścia w życie Kodeksu cywilnego w zakresie stosunków cywilnoprawnych obowiązywały:

• ustawa z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. z 1950 r. Nr 34, poz. 311),
• dekret z dnia 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319),
• rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań (Dz. U. Nr 82, poz. 598),
• dekret z dnia 8 października 1946 r. – Prawo spadkowe (Dz. U Nr 60, poz. 328),
• rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy (w pozostałej części kodeks obowiązywał do końca 2000 r.) (Dz. U. z 1934 r. Nr 57, poz. 502),
• ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 172),
• ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 168),
• rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 94, poz. 848),
• rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o rejestrowym zastawie rolniczym (Dz. U. z 1928 r. Nr 38, poz. 360),
• ustawa z dnia 14 marca 1932 r. o rejestrowym zastawie drzewnym (Dz. U. z 1932 r. Nr 31, poz. 317),
• ustawa z dnia 28 kwietnia 1938 r. o rejestrowych prawach rzeczowych na pojazdach mechanicznych (Dz. U. z 1938 r. Nr 36, poz. 302),
• ustawa z dnia 15 czerwca 1939 r. o zastawie rejestrowym na maszynach i aparatach (Dz. U. z 1939 r. Nr 60, poz. 394),
• rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 czerwca 1924 r. o lichwie pieniężnej (Dz. U. z 1924 r. Nr 56, poz. 574),
• dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 3 grudnia 1935 r. o wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z 1935 r. Nr 88, poz. 545);

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.), która zawiera w głównej mierze przepisy derogacyjne, kolizyjne i intertemporalne przygotowała polski system prawa do wejścia w życie Kodeksu cywilnego. Akty prawne wymienione wyżej zostały w całości lub w części uchylone przez ustawę Przepisy wprowadzające kodeks cywilny.

Zawartość kodeksu cywilnego

Polski kodeks cywilny składa się z 4 ksiąg:

• Księga Pierwsza - Część ogólna (art. 1-125)
  • Tytuł I. Przepisy wstępne
  • Tytuł II. Osoby
    • Dział I. Osoby fizyczne
      • Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych
      • Rozdział II. Miejsce zamieszkania
      • Rozdział III. Uznanie za zmarłego
    • Dział II. Osoby prawne
    • Dział III. Przedsiębiorcy i ich oznaczenia
  • Tytuł III. Mienie
  • Tytuł IV: Czynności prawne
    • Dział I. Przepisy ogólne
    • Dział II. Zawarcie umowy
    • Dział III. Forma czynności prawnych
    • Dział IV. Wady oświadczenia woli
    • Dział V. Warunek
    • Dział VI. Przedstawicielstwo
      • Rozdział I. Przepisy ogólne
      • Rozdział II. Pełnomocnictwo
      • Rozdział III. Prokura
  • Tytuł V. Termin
  • Tytuł VI. Przedawnienie roszczeń

• Księga Druga - Własność i inne prawa rzeczowe (art. 126-352)
  • Tytuł I. Własność
    • Dział I. Przepisy ogólne
    • Dział II. Treść i wykonywanie własności
    • Dział III. Nabycie i utrata własności
      • Rozdział I. Przeniesienie własności
      • Rozdział II. Zasiedzenie
      • Rozdział III. Inne wypadki nabycia i utraty własności
    • Dział IV. Współwłasność
    • Dział V. Ochrona własności
  • Tytuł II. Użytkowanie wieczyste
  • Tytuł III. Prawa rzeczowe ograniczone
    • Dział I. Przepisy ogólne
    • Dział II. Użytkowanie
      • Rozdział I. Przepisy ogólne
      • Rozdział II. Użytkowanie przez osoby fizyczne
      • Rozdział III. Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne
      • Rozdział IV. Inne wypadki użytkowania
    • Dział III. Służebności
      • Rozdział I. Służebności gruntowe
      • Rozdział II. Służebności osobiste
      • Rozdział III. Służebności przesyłu
    • Dział IV. Zastaw
      • Rozdział I. Zastaw na rzeczach ruchomych
      • Rozdział II. Zastaw na prawach
  • Tytuł IV: Posiadanie

• Księga Trzecia - Zobowiązania (art. 353- 921)
  • Tytuł I. Przepisy ogólne
  • Tytuł II. Wielość dłużników albo wierzycieli
    • Dział I. Zobowiązania solidarne
    • Dział II. Zobowiązania podzielne i niepodzielne
  • Tytuł III. Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych
  • Tytuł IV. (uchylony)
  • Tytuł V. Bezpodstawne wzbogacenie
  • Tytuł VI. Czyny niedozwolone
  • Tytuł VI1. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny
  • Tytuł VII. Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania
    • Dział I. Wykonanie zobowiązań
    • Dział II. Skutki niewykonania zobowiązań
    • Dział III. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych
  • Tytuł VIII. Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z długu
  • Tytuł IX. Zmiana wierzyciela lub dłużnika
    • Dział I. Zmiana wierzyciela
    • Dział II. Zmiana dłużnika
  • Tytuł X. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika
  • Tytuł XI. Sprzedaż
    • Dział I. Przepisy ogólne
    • Dział II. Rękojmia za wady
    • Dział III. Gwarancja jakości
    • Dział IV. Szczególne rodzaje sprzedaży
      • Rozdział I. Sprzedaż na raty
      • Rozdział II. Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej. Sprzedaż na próbę
      • Rozdział III. Prawo odkupu
      • Rozdział IV. Prawo pierwokupu
  • Tytuł XII. Zamiana
  • Tytuł XIII. Dostawa
  • Tytuł XIV. Kontraktacja
  • Tytuł XV. Umowa o dzieło
  • Tytuł XVI. Umowa o roboty budowlane
  • Tytuł XVII. Najem i dzierżawa
    • Dział I. Najem
      • Rozdział I. Przepisy ogólne
      • Rozdział II. Najem lokalu
    • Dział II. Dzierżawa
  • Tytuł XVII1. Umowa leasingu
  • Tytuł XVIII. Użyczenie
  • Tytuł XIX. Pożyczka
  • Tytuł XX. Umowa rachunku bankowego
  • Tytuł XXI. Zlecenie
  • Tytuł XXII. Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia
  • Tytuł XXIII. Umowa agencyjna
  • Tytuł XXIV. Umowa komisu
  • Tytuł XXV. Umowa przewozu
    • Dział I. Przepisy ogólne
    • Dział II. Przewóz osób
    • Dział III. Przewóz rzeczy
  • Tytuł XXVI. Umowa spedycji
  • Tytuł XXVII. Umowa ubezpieczenia
    • Dział I. Przepisy ogólne
    • Dział II. Ubezpieczenia majątkowe
    • Dział III. Ubezpieczenia osobowe
  • Tytuł XXVIII. Przechowanie
  • Tytuł XXIX. Odpowiedzialność, prawo zastawu i przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i podobne zakłady
  • Tytuł XXX. Umowa składu
  • Tytuł XXXI. Spółka
  • Tytuł XXXII. Poręczenie
  • Tytuł XXXIII. Darowizna
  • Tytuł XXXIII1. Przekazanie nieruchomości
  • Tytuł XXXIV. Renta i dożywocie
    • Dział I. Renta
    • Dział II. Dożywocie
  • Tytuł XXXV. Ugoda
  • Tytuł XXXVI. Przyrzeczenie publiczne
  • Tytuł XXXVII. Przekaz i papiery wartościowe
    • Dział I. Przekaz
    • Dział II. Papiery wartościowe

• Księga Czwarta - Spadki (art. 922-1088)
  • Tytuł I. Przepisy ogólne
  • Tytuł II. Dziedziczenie ustawowe
  • Tytuł III. Rozrządzenia na wypadek śmierci
    • Dział I. Testament
      • Rozdział I. Przepisy ogólne
      • Rozdział II. Forma testamentu
        • Oddział 1. Testamenty zwykłe
        • Oddział 2. Testamenty szczególne
        • Oddział 3. Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i szczególnych
    • Dział II. Powołanie spadkobiercy
    • Dział III. Zapis i polecenie
    • Dział IV. Wykonawca testamentu
  • Tytuł IV. Zachowek
  • Tytuł V. Przyjęcie i odrzucenie spadku
  • Tytuł VI.Stwierdzenie nabycia spadku, poświadczenie dziedziczenia i ochrona spadkobiercy
  • Tytuł VII. Odpowiedzialność za długi spadkowe
  • Tytuł VIII. Wspólność majątku spadkowego i dział spadku
  • Tytuł IX. Umowy dotyczące spadku
  • Tytuł X. Przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych

Księgi dzielą się na tytuły, tytuły dzielą się na działy, działy dzielą się na rozdziały, a niektóre rozdziały dzielą się na oddziały.

Na podstawie Kodeksu cywilnego wydanych zostało 10 rozporządzeń.

Nowelizacje

Do końca roku 2011 wydane zostały 64 akty zmieniające polski kodeks cywilny. Nie został jednak wydany dotąd jego oficjalny tekst jednolity.

Pierwsza nowelizacja nastąpiła w 1971 r. W okresie PRL-u Kodeks cywilny nowelizowany był ośmiokrotnie.

Bardzo obszerna nowelizacja nastąpiła w 1990 r. w związku z transformacją ustrojową w Polsce. Przejście z gospodarki centralnie sterowanej na gospodarkę kapitalistyczną wywołało potrzebę dokonania głębokich zmian w Kodeksie cywilnym, głównie w zakresie własności oraz umów (wprowadzono do Kodeksu cywilnego np. zasadę swobody umów, która jest jednym z fundamentów gospodarki wolnorynkowej – wysławia ją art. 353¹ Kodeksu cywilnego).

Zobacz też

• kodeks

Linki zewnętrzne

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. — Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93)
• Tekst jednolity kodeksu cywilnego. kodeks-cywilny.org
• Kodeks cywilny z podziałem na artykuły Dziennik Wyroków i Ogłoszeń Sądowych ebos.pl

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.