Konwencja o Prawach Człowieka i Biomedycynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Konwencja o Prawach Człowieka i Biomedycynie (Europejska Konwencja Bioetyczna)
Konwencja CETS nr 164
Otwarcie do podpisu 4 kwietnia 1997
Miejsce Oviedo
Wejście w życie 1 grudnia 1999
Liczba stron 21
Przeczytaj: Ważne zastrzeżenia!

Konwencja o Prawach Człowieka i Biomedycynie (pełna nazwa: "Konwencja o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej w dziedzinie zastosowania biologii i medycyny", w literaturze często używana jest nazwa "Europejska Konwencja Bioetyczna"), jedna z konwencji Rady Europy, zawarta 4 kwietnia 1997 r. w hiszpańskim mieście Oviedo. Konwencja jest podstawowym dokumentem na kontynencie europejskim regulującym trudne sprawy z pogranicza medycyny, etyki i prawa. Konwencja obowiązuje od 1 grudnia 1999 r., na razie tylko 19 państw europejskich (Polska nie jest jeszcze stroną tej Konwencji, choć już ją podpisała w 1999 r. - potrzebna jest jeszcze ratyfikacja).

Zawiera ona jedynie najważniejsze zasady, bowiem zamiarem jej twórców było, aby stanowiła ona ramy prawne dla tematyki zastosowania biologii i medycyny, a bardziej szczegółowe rozwiązania prawne byłoby zawierane w kolejnych protokołach dodatkowych.

Konwencja reguluje kwestie:

Podstawowe zasady Konwencji[edytuj | edytuj kod]

1. Ochrona godności ludzkiej[edytuj | edytuj kod]

Kowencja w artykule 1 potwierdza ochronę godności i tożsamosci wszystkich ludzi i gwarantuje każdemu człowiekowi - bez jakiejkolwiek dyskryminacji - poszanowanie jego integralności i praw przy używaniu biologii i medycyny.

2. Zasada prymatu osoby[edytuj | edytuj kod]

W biomedycynie, a zwłaszcza w badaniach naukowych z tej dziedziny, może zaistnieć konflikt pomiędzy interesami jednostki (indywidualnego człowieka) a interesami społeczeństwa jako ogółu. Konwencja wyżej stawia interes jednostki, proklamując zasadę prymatu osoby. Nie można więc prowadzić badań naukowych kosztem człowieka.

3. Zasada sprawiedliwego dostępu do ochrony zdrowia[edytuj | edytuj kod]

Zasada sprawiedliwego dostępu do ochrony zdrowia oznacza taki dostęp, jaki jest zgodny z medycznymi potrzebami określonej osoby. Ochrona zdrowia rozumiana jest tu szeroko, jako: zabiegi diagnostyczne, zapobiegawcze, lecznicze i rehabilitacyjne.

Zgoda osoby na interwencję medyczną[edytuj | edytuj kod]

Konwencja wymaga, aby każda intwerwencja medyczna w stan zdrowia osoby była poprzedzona wyrażeniem przez nią zgody. Taka osoba musi zostać wcześniej poinformowana o celu i naturze interwencji, a także o ryzyku, jakie ona może nieść ze sobą. Informacje muszą być przekazane w sposób jasny i zrozumiały, tak aby pacjent świadomie mógł podjąć decyzję o interwencji medycznej.

Zgoda osoby na interwencję medyczną może przybrać rozmaite formy, może być wyraźna (ustna albo pisemna), a nawet dorozumiana - z reguły będzie to zależało od charakteru i doniosłości interwencji, która ma być przeprowadzona. Przy wielu czynnościach medycznych o charakterze rutynowym wymaganie wyraźnej zgodny byłoby niepotrzebne. Z samego zachowania pacjenta może wielokrotnie domniemywać, iż zgadza się na interwencję, przykładowo - został poinfomowany o celu i zakresie badań medycznych, po czym dobrowolnie udał się do gabinetu, w którym wykonano szereg nieinwazyjnych testów.

Prawo do informacji o stanie zdrowia[edytuj | edytuj kod]

Wywodzone jest z szerszego prawa do poszanowania życia prywatnego, w kontekście europejskim wywodzone przede wszystkim z art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka[1]. Każdy ma prawo do poznania wszelkich informacji o stanie swojego zdrowia. Zakłada się także, iż to osoba jest dysponentem informacji o sobie i - co do zasady - bez jej zgody informacje o stanie jej zdrowia nie powinny być przekazywane innym osobom. Istnieją naturalne ograniczenia tego prawa, np. sąd ma prawo zlecić testy, których wyniki mogą pomóc ustalić sprawcę przestępstwa.

Dopełniającym elementem prawo do informacji o stanie zdrowia jest prawo do nie bycia poinformowanym. Każda osoba ma prawo życzyć sobie, aby nie być poinfomowanym - i takie życzenie powinno zostać spełnione. Także w tym przypadku możliwe są ograniczenia tego prawa - w interesie samej osoby (np. informacja o predyspozycji do pewnej choroby, jeżeli przekazanie informacji jest konieczne do zapobieżenia negatywnym skutkom braku działani) lub w interesie innych osób (np. informacja o byciu chorym na chorobę zakaźną).

Genotyp ludzki i inżynieria genetyczna[edytuj | edytuj kod]

Transplantacja[edytuj | edytuj kod]

Badania naukowe[edytuj | edytuj kod]

Protokoły Dodatkowe[edytuj | edytuj kod]

Do tej pory przyjęto 4 protokoły dodatkowe do Europejskiej Konwencji o Prawach Człowieka i Biomedycynie[2]:

  • Protokół dodatkowy o zakazie klonowania istot ludzkich, otwarty do podpisu 12 stycznia 1998 r., wszedł w życie 1 marca 2001;
  • Protokół dodatkowy dotyczący transplantacji organów i tkanek pochodzenia ludzkiego, otwarty do podpisu 24 stycznia 2002 r., wszedł w życie 1 maja 2006 r.;
  • Protokół dodatkowy dotyczący badań biomedycznych, otwarty do podpisu 25 stycznia 2005 r., wszedł w życie 1 września 2007 r.
  • Protokół dodatkowy dotyczący testów genetycznych dla celów zdrowotnych, otwarty do podpisu 27 listopada 2008 r., nie wszedł jeszcze w życie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji." art. 8 ust. 1 EKPC
  2. źródło: http://www.conventions.coe.int/Treaty/Commun/ListeTraites.asp?CM=8&CL=ENG