Genom

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Genom – materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów. Termin mylony jest z genotypem, czyli całością informacji genetycznej zawartej w chromosomach organizmu[1].

W zależności od ploidii występują różne liczby genomów u różnych organizmów:

  • u prokariontów genom jest pojedynczy i stanowi sumę genów zawartych w ich chromosomie (nukleoidzie),
  • diplonty posiadają dwa genomy i tylko ich haploidalne komórki rozrodcze zawierają po jednym genomie,
  • poliploidy posiadają więcej niż dwa genomy (np. tetraploid ma cztery genomy, w przypadku tetraploidalnego pszenżyta są to po dwa genomy pszenicy i żyta).

Genom bez przymiotnika u organizmów eukariotycznych odnosi się do DNA jądrowego. Materiał genetyczny mitochondriów i plastydów bywa nazywany odpowiednio genomem mitochondrialnym i plastydowym albo zbiorczo – cytoplazmatycznym. Genomem bywa też nazywany materiał genetyczny wirusów, zarówno w formie DNA, jak i RNA.

Badania genomów[edytuj | edytuj kod]

Kompleksowym badaniem całego materiału genetycznego typowych komórek różnych gatunków organizmów zajmuje się genomika. Dokładny opis genomu człowieka został opublikowany w 2001. Badaniom poddano próbki krwi kobiet oraz spermy mężczyzn, dzięki czemu uzyskano informacje o sekwencji zarówno autosomów, jak i obu rodzajów chromosomów płci. Teoretycznie wystarczyłoby zbadać spermę, bo różne plemniki zawierają różne chromosomy płci - albo X, albo Y; zadbano jednak o to, aby analizom poddane było całe DNA zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Badane próbki pobrano od anonimowych dawców z różnych ras i obszarów pochodzenia. Genom człowieka zawiera ok. 20-25 tysięcy genów kodujących białka.

Prowadzone są próby pełnej analizy genomu człowieka w celu dostarczenia podstaw dla wczesnych interwencji klinicznych[2].

Sekwencjonuje się całe genomy także i innych organizmów, a liczba ukończonych projektów stale rośnie. Jako pierwszy ukończono projekt poznania genomu bakteriofaga Φ-X174, mającego 5368 par zasad. Zsekwencjonował go Frederick Sanger w 1982. Pierwszy ukończony projekt dotyczący bakterii to projekt poznania genomu Haemophilus influenzae wykonany w The Institute for Genomic Research (TIGR) w 1995.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Halina Krzyżanowska: Genom. W: Encyklopedia biologiczna. Kraków: Agencja OPRES, 1998. ISBN 83-85909-40-0.
  2. Frederick E. Dewey, Megan E. Grove, Cuiping Pan et al.. Clinical Interpretation and Implications of Whole-Genome Sequencing. „JAMA”. 311 (10), s. 1035-1044, 2014. doi:10.1001/jama.2014.1717. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]