12 stycznia jest 12. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 353 (w latach przestępnych 354) dni.
- Imieniny obchodzą: Aelred, Antoni, Arkadia, Arkadiusz, Arkady, Benedykt, Bernard, Bonet, Bonita, Bonitus, Cezaria, Czasława, Czesława, Ernest, Eutropiusz, Greta, Jan, Małgorzata, Piotr, Stomir, Tacjana, Tygriusz, Wiktorian i Wiktoriana.
- Tanzania – Uroczystość Upamiętnienia Rewolucji Zanzibaru
- Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego[1][2]
Wydarzenia w Polsce [edytuj]
Wydarzenia na świecie [edytuj]
- 29 p.n.e. – Nastał Pokój Rzymski (Pax Romana).
- 1528 – Gustaw I Waza został koronowany na króla Szwecji.
- 1616 – Portugalczycy założyli miasto Belém w delcie Amazonki.
- 1673 – W Amsterdamie użyto po raz pierwszy wężów strażackich do gaszenia pożaru.
- 1780 – W Zurychu ukazało się pierwsze wydanie niemieckojęzyczego dziennika Neue Zürcher Zeitung (jako Zürcher Zeitung).
- 1807 – 151 osób zginęło, około 2000 zostało rannych, a 220 budynków uległo zniszczeniu wskutek eksplozji statku załadowanego prochem strzelniczym w holenderskim porcie Lejda.
- 1839 – Wojna konfederacji peruwiańsko-boliwijskiej z Chile: zwycięstwo floty chilijskiej w bitwie na redzie portu Casma.
- 1848 – W Palermo wybuchło powstanie przeciwko królowi Obojga Sycylii Ferdynandowi II.
- 1871 – Wojna francusko-pruska: zwycięstwo armii pruskiej w bitwie pod Le Mans.
- 1872 – Jan IV został cesarzem Etiopii.
- 1888 – Burza śnieżna nawiedziła amerykańskie stany Minnesota, Nebraska, Dakota Południowa i Dakota Północna, zabijając ok. 500 osób.
- 1895 – Powstała brytyjska organizacja National Trust, zajmująca się ochroną zabytków i przyrody.
- 1898 – Hirobumi Itō został po raz trzeci premierem Japonii.
- 1910 – Pojawiła się Wielka Kometa Styczniowa.
- 1918 – Brytyjskie niszczyciele HMS Opal i HMS Narborough rozbiły się podczas sztormu w trakcie patrolowania podejść do bazy Scapa Flow; zginęło 188 marynarzy, ocalał jeden.
- 1918 – Dwa japońskie okręty wojenne wpłynęły do zatoki Złoty Róg koło Władywostoku. Początek japońskiej interwencji na Dalekim Wschodzie.
- 1920 – U zachodnich wybrzeży Francji zatonął w czasie sztormu francuski statek pasażerski Afrique; spośród 609 osób na pokładzie ocalały 34.
- 1923 – We Włoszech powołano Wielką Radę Faszystowską.
- 1924 – Sun Baoqi został premierem Republiki Chińskiej.
- 1932 – Hattie Caraway z Arkansas jako pierwsza kobieta zwyciężyła w wyborach do Senatu USA.
- 1933 – W Erywaniu wyjechały na trasy pierwsze tramwaje elektryczne.
- 1938 – Rząd Octaviana Gogi pozbawił obywatelstwa rumuńskich Żydów.
- 1943 – Rozpoczęła się operacja wojsk radzieckich w celu przerwania niemieckiej blokady Leningradu.
- 1945:
- 1948 – Na rozkaz Stalina zamordowano w Mińsku przewodniczącego Żydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego Salomona Michoelsa.
- 1950 – W ZSRR przywrócono karę śmierci za zdradę, szpiegostwo lub sabotaż (zniesioną w maju 1947).
- 1954 – W Nowej Zelandii królowa Elżbieta II po raz pierwszy w historii dokonała otwarcia sesji parlamentu poza granicami Wielkiej Brytanii.
- 1955 – Rozpoczęto budowę kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie.
- 1964 – Na Zanzibarze wybuchła rewolucja, w wyniku której obalono sułtana i ustanowiono Republikę Zanzibaru i Pemby.
- 1969 – Ukazał się debiutancki album grupy Led Zeppelin (Led Zeppelin (I)).
- 1970:
- 1972 – Sheikh Mujibur Rahman został premierem Bangladeszu.
- 1976 – Rada Bezpieczeństwa ONZ po raz pierwszy zezwoliła na uczestnictwo przedstawiciela OWP w jej obradach, bez prawa głosowania.
- 1981 – Stacja ABC rozpoczęła emisję serialu Dynastia.
- 1983 – Premiera filmu Danton.
- 1984 – Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski dokonali pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Manaslu w Himalajach.
- 1986 – Kostarykańczyk z amerykańskim obywatelstwem Franklin Chang-Díaz wystartował na pokładzie wahadłowca Columbia w swój pierwszy z rekordowych siedmiu lotów w kosmos (rekord dzieli z Jerrym Lynnem Rossem).
- 1987 – W La Brévine w górach Jura zanotowano najniższą temperaturę w historii pomiarów w Szwajcarii (–41,8 °C).
- 1990 – Óscar Ribas Reig został po raz drugi premierem Andory.
- 1991 – Kongres Stanów Zjednoczonych upoważnił prezydenta George H. Busha do podjęcia wszystkich niezbędnych kroków w celu likwidacji irackiej okupacji Kuwejtu.
- 1992:
- Rząd Algierii anulował drugą turę wyborów parlamentarnych po zdecydowanym zwycięstwie w pierwszej turze fundamentalistycznego Islamskiego Frontu Ocalenia.
- W Mali w drodze referendum została przyjęta konstytucja wprowadzająca system wielopartyjny.
- 1994 – Prezydent USA Bill Clinton spotkał się w Pradze z prezydentami Czech, Polski, Słowacji i Węgier.
- 1998 – 19 europejskich krajów podpisało protokół dodatkowy do Konwencji o Prawach Człowieka i Biomedycynie, zakazujący klonowania ludzi.
- 2004 – Największy statek pasażerski świata RMS Queen Mary 2 wyruszył w swój dziewiczy rejs.
- 2005:
- 2006:
- 362 pielgrzymów zostało zadeptanych, a 250 rannych po wybuchu paniki w meczecie w Mekce, podczas obrzędu ukamienowania szatana.
- Niedoszły zabójca Jana Pawła II Mehmet Ali Ağca opuścił tureckie więzienie, jednak 20 stycznia 2006 Najwyższy Sąd Turecki orzekł, że czas spędzony we włoskim więzieniu nie może być odjęty od wyroku sądu tureckiego i Ağca wrócił do więzienia.
- 2007:
- 2008 – W Chorwacji powstał drugi rząd Iva Sanadera.
- 2009 – George Abela został wybrany przez Izbę Reprezentantów na prezydenta Malty.
- 2010 – Trzęsienie ziemi o sile 7 stopni w skali Richtera zniszczyło stolicę Haiti Port-au-Prince. Zginęło co najmniej 230 tysięcy osób, 300 tysięcy zostało rannych.
- 2011 – Międzypaństwowy Komitet Lotniczy przedstawił w Moskwie raport w sprawie przyczyn katastrofy polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku.
Urodzili się [edytuj]
- 1562 – Karol Emanuel I Wielki, książę Sabaudii (zm. 1630)
- 1628 – Charles Perrault, francuski bajkopisarz (zm. 1703)
- 1729 – Edmund Burke, brytyjski polityk, filozof, twórca konserwatyzmu (zm. 1797)
- 1746 – Johann Heinrich Pestalozzi, szwajcarski pedagog, pisarz (zm. 1827)
- 1751 – Ferdynand I, król Obojga Sycylii (zm. 1825)
- 1812:
- 1822 – Étienne Lenoir, francuski wynalazca (zm. 1900)
- 1826 – Antoni Franciszek Sotkiewicz, polski duchowny katolicki, biskup sandomierski (zm. 1901)
- 1852 – Joseph Joffre, marszałek Francji (zm. 1931)
- 1856 – John Singer Sargent, amerykański malarz (zm. 1925)
- 1861 – James Mark Baldwin, amerykański filozof, psycholog (zm. 1934)
- 1863 – Swami Wiwekananda, indyjski guru, popularyzator filozofii jogi i wedanty na Zachodzie (zm. 1902)
- 1874 – Marta Wiecka, błogosławiona katolicka ze Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia (zm. 1904)
- 1876:
- 1878 – Ferenc Molnár, węgierski pisarz (zm. 1952)
- 1880 – Arkadiusz Lisiecki, polski duchowny katolicki, biskup katowicki (zm. 1930)
- 1885 – Feliks Gwiżdż, polski dziennikarz, pisarz, poeta, tłumacz (zm. 1952)
- 1893:
- 1896 – Joaquín Maurín, hiszpański polityk (zm. 1973)
- 1899:
- 1902 – Saud ibn Abd al-Aziz al Saud, król Arabii Saudyjskiej (zm. 1969)
- 1903 – Igor Kurczatow, radziecki fizyk (zm. 1960)
- 1904 – Józef Ciszewski, polski piłkarz (zm. 1987)
- 1906 – Emmanuel Levinas, francuski filozof (zm. 1995)
- 1907 – Siergiej Korolow, radziecki inżynier, konstruktor rakiet (zm. 1966)
- 1908 – Jean Delannoy, francuski reżyser filmowy (zm. 2008)
- 1909 – Tadeusz Ruebenbauer, polski genetyk, hodowca roślin (zm. 1991)
- 1910:
- 1913 – Willi Birkelbach, niemiecki polityk (zm. 2008)
- 1915:
- 1916:
- 1917 – Jimmy Skinner, kanadyjski trener hokeja (zm. 2007)
- 1918 – Maharishi Yogi, indyjski guru (zm. 2008)
- 1919 – Jan Józef Szczepański, polski pisarz (zm. 2003)
- 1920 – Jerzy Zubrzycki, australijski socjolog, polskiego pochodzenia (zm. 2009)
- 1921 – Tadeusz Wybult, polski scenograf filmowy (zm. 2004)
- 1922 – Henryk Giedroyc, polski działacz emigracyjny (zm. 2010)
- 1923 – Alice Miller, szwajcarska psycholog (zm. 2010)
- 1924:
- 1925 – Katherine MacGregor, amerykańska aktorka
- 1926 – Andrew Laszlo, amerykański operator filmowy (zm. 2011)
- 1928:
- 1929:
- 1932 – Stanisław Wyszyński, polski aktor (zm. 2012)
- 1933:
- 1934 – Jan Zbigniew Słojewski, polski krytyk literacki, felietonista
- 1936 – Émile Lahoud, libański generał, polityk, prezydent Libanu
- 1937:
- 1939:
- 1940 – Zbigniew Jaworski, polski polityk
- 1941:
- 1942 – Michel Mayor, szwajcarski astronom
- 1943 – Tadeusz Mocarski, polski poeta
- 1944:
- 1946:
- 1948:
- 1949:
- 1950:
- 1951:
- 1952:
- 1953:
- 1954 – Jacek Drela, polski trener kick-boxingu (zm. 2008)
- 1955 – Michał Kula, polski aktor
- 1956:
- 1957:
- 1958 – Matthias Döschner, niemiecki piłkarz
- 1959:
- 1960:
- 1961:
- 1962:
- 1964 – Valdo, brazylijski piłkarz
- 1965:
- 1966:
- 1967:
- 1968:
- 1969:
- 1970:
- 1971:
- 1972 – Priyanka Robert Vadra, hinduska polityk
- 1973 – Hande Yener, turecka piosenkarka
- 1974:
- 1975 – Jason Freese, amerykański muzyk
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980:
- 1981:
- 1982:
- 1983:
- 1984:
- 1986 – Agnieszka Więdłocha, polska aktorka
- 1985 – Xiao Qin, chiński gimnastyk sportowy
- 1989 – Axel Witsel, belgijski piłkarz
- 1392 – Jan Radlica, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. ?)
- 1401 – Henryk Sorbom, biskup warmiński (ur. ?)
- 1519 – Maksymilian I Habsburg, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. 1459)
- 1665 – Pierre de Fermat, francuski matematyk (ur. 1601)
- 1856 – Ľudovít Štúr, słowacki językoznawca, filozof, pisarz (ur. 1815)
- 1860 – Jan Zygmunt Skrzynecki, polski generał (ur. 1787)
- 1875 – Tongzhi, cesarz Chin (ur. 1856)
- 1894 – Maurycy Madurowicz, polski lekarz, położnik (ur. 1831)
- 1909 – Hermann Minkowski, niemiecki matematyk, fizyk (ur. 1864)
- 1924 – Wincenty Rapacki, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1840)
- 1934 – Paweł Kochański, polski skrzypek (ur. 1887)
- 1937 – Teofil Bromboszcz, polski duchowny katolicki, biskup katowicki (ur. 1886)
- 1943 – Giorgio Montini, włoski adwokat, polityk, ojciec papieża Pawła VI (ur. 1860)
- 1944 – Juliette Atkinson, amerykańska tenisistka (ur. 1873)
- 1947 – Jonasz Cohn, niemiecki filozof, pedagog (ur. 1869)
- 1960 – Nevil Shute, brytyjski pisarz (ur. 1899)
- 1963 – Alina Świderska, polska pisarka, tłumaczka (ur. 1875)
- 1971:
- 1975 – Kazimierz Ulatowski, polski architekt, autor projektów odbudowy zabytków Poznania i Torunia (ur. 1884)
- 1976 – Agatha Christie, angielska pisarka (ur. 1890)
- 1977 – Henri-Georges Clouzot, francuski reżyser filmowy (ur. 1907)
- 1980:
- 1989 – Zygmunt Hübner, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1930)
- 1991 – Vasco Pratolini, włoski pisarz (ur. 1913)
- 1993 – Józef Czapski, polski malarz, eseista (ur. 1896)
- 1997:
- 1998 – C. Elmer Anderson, amerykański polityk (ur. 1912)
- 1999 – Kazimierz Grześkowiak, polski satyryk, piosenkarz, współtwórca kabaretu Silna Grupa pod Wezwaniem (ur. 1941)
- 2000 – Bolesław Fac, polski pisarz (ur. 1929)
- 2001:
- 2002 – Cyrus Vance, amerykański polityk, sekretarz stanu (ur. 1917)
- 2003:
- 2004 – Barbara Łopieńska, polska dziennikarka, reportażystka (ur. 1949)
- 2005:
- 2006:
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- Claude Berri, francuski reżyser filmowy (ur. 1934)
- Friaça, brazylijski piłkarz (ur. 1924)
- Joanna Guze, polska historyk sztuki, eseistka, tłumaczka, popularyzatorka malarstwa (ur. 1917)
- Henryk Majecki, polski uczony, badacz, popularyzator dziejów najnowszych regionu białostockiego (ur. 1932)
- Arne Næss, norweski filozof, działacz społeczny (ur. 1912)
- Julian Warzecha, polski duchowny katolicki, pallotyn, teolog, biblista (ur. 1944)
- Zbigniew Zaremba, polski aktor (ur. 1926)
- 2010:
- 2011 – Clemar Bucci, argentyński kierowca wyścigowy (ur. 1920)
- 2012:
- 2013:
Przypisy
