Longines

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy autora traktatu O wzniosłości. Zobacz też: Longines (zegarki).

Longines – według źródeł bizantyjskich, autor traktatu O wzniosłości (gr. Peri hypsous), wpływowego dzieła teoretycznego o celach literatury.

Wątpliwości[edytuj | edytuj kod]

Jego imię nie jest pewne, dlatego tez czasami opatruje się je dodatkiem: Pseudo-Longines; podobnie wątpliwe jest i datowanie jego dzieła: ze względu na zawarty cytat z biblijnej Księgi Rodzaju - i to w dodatku pochlebny, jawią się pytania, czy tak wczesne datowanie jego dzieła nie jest anachronizmem. Możliwe jest też, że przykład omawianego cytatu z Księgi Rodzaju jest późniejszym dodatkiem przepisującego. Za takim rozumieniem może przemawiać fakt, że jakakolwiek znajomość tekstów biblijnych w środowiskach literackich hellenizmu była w tak wczesnym czasie zgoła znikoma. W najstarszej formie źródło rękopiśmienne podaje nazwisko autora "longinos lub dionysos", co dało powód do licznych spekulacji, i prób utożsamienia autora traktatu ze znanymi z tamtych czasów pisarzami: żyjącym w pierwszym wieku naszej ery Dionizjuszem z Halikarnasu lub Kasjuszem Longinusem, żyjącemu w latach 213-273. Nazwisko autora w polskim piśmiennictwie występuje i w formie Longin, Longinus i Longines, według sugestii z innych języków i tradycji tłumaczenia.

O wzniosłości[edytuj | edytuj kod]

Traktat ten, którego najwcześniejsza zachowana kopia pochodzi dopiero z ok. 1000 roku n.e., jest zbudowany z komentowanych przykładów zaczerpniętych z kanonu klasycznej literatury greckiej, które podbudowują argumentację autora. Główną tezą jest przekonanie, że jakość w literaturze powstaje ponad poziomem przekonania, poprzez zachwycenie czytelnika i umożliwienie czytelnikowi obcowania z umysłem autora, który tworzył w stanie wzniosłości. Możliwe jest zatem zbieranie najlepszych dzieł literackich, w których zaświadczone jest uniesienie (wzniosłość) autora do poziomów niedostępnych żadnemu twórcy przez sama sztukę pojętą jako dobry warsztat i znajomość reguł dobrego pisania.

Jedyną radą dla twórców jest zagłębianie się w dziełach tych wyjątkowych umysłów, którym dane było pisać w stanie uniesienia, i dobrze robią ci, którzy próbują naśladować te znakomite wzory. Poprzez takie pośrednie obcowanie z tym, co wzniosłe, jakaś część tej wzniosłości może też przeniknąć do ich wysiłków.

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Traktat O wzniosłości dotrwał w najwcześniej zachowanym źródle w rękopisie średniowiecznym i doczekał się wydania przez włoskiego filologa Francesco Robortello w 1552 (różne daty są podawane); potem stał się, dzięki francuskiemu tłumaczeniu Nicolas Boileau w 1674, i rychło po nim tłumaczeniach angielskich, istotną podstawą gustu klasycznego w 17 i 18 wieku. Przekonanie o uczeniu się od geniuszów przeszłości i uznanie szczególnej wartości epoki klasycznej stają się w odróżnieniu od renesansowego poczucia odnowy, trwałą postawą pedagogiczną i opoką konsensusu o dobrym guście. Przekonanie to jest już obecne świadomie u Plutarcha, por. żywot Peryklesa, w którym autor zaświadcza przekonanie współczesnych o tym, że żyli w wyjątkowo uprzywilejowanym duchowo czasie.


Traktat nie przestawał dawać natchnienia rozmaitym umysłom od Johna Miltona, do Ernesta Curtiusa i Paula de Mana.

Polskie tłumaczenie[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

http://www.slu.edu/colleges/AS/languages/classical/latin/tchmat/pedagogy/latinitas/lgi/lgi-front.html