Spółka akcyjna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Spółka akcyjna (ang. Joint-stock company) – rodzaj powszechnej w gospodarce wolnorynkowej spółki kapitałowej, której forma opiera się na obiegu akcji będących w posiadaniu akcjonariuszy. Kapitał zakładowy składa się z wkładów założycieli, którzy stają się współwłaścicielami spółki.

Spółka akcyjna w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce spółki akcyjne działają obecnie na podstawie Kodeksu spółek handlowych, wcześniej regulował ją Kodeks handlowy. Kapitał zakładowy spółki akcyjnej podzielony jest na akcje o równej wartości. Akcje te mogą być notowane (kupowane i sprzedawane) na giełdzie (zobacz: spółka giełdowa).

Założenie spółki akcyjnej[edytuj | edytuj kod]

Z chwilą zawiązania spółki, tj. objęcia akcji przez akcjonariuszy, powstaje spółka akcyjna w organizacji.

Spółka akcyjna nabywa osobowość prawną w chwili wpisania do rejestru przedsiębiorców, stanowiącego część prowadzonego przez sądy gospodarcze (rejestrowe) Krajowego Rejestru Sądowego.

Własność[edytuj | edytuj kod]

  • akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki, ryzyko ponoszą jedynie do wysokości wniesionego kapitału oraz czerpią zyski (np. w postaci dywidendy);
  • minimalny kapitał zakładowy wynosi 100 000 zł[1], a minimalna wartość nominalna akcji to 1 grosz[2][a];
  • akcje: imienne i na okaziciela, aportowe i gotówkowe, zwykłe i uprzywilejowane; są niepodzielne, cena emisyjna nie może być niższa od nominalnej;
  • zysk dzielony jest proporcjonalnie do wysokości posiadanych udziałów.

Władze[edytuj | edytuj kod]

Kodeks przewiduje, że władze spółki akcyjnej są tworzone zgodnie z modelem systemu dualistycznego, w którym obowiązkowo istnieje stały organ nadzorczy. Organami spółki są zatem:

  • zarząd – powoływany maksymalnie na 5 lat, reprezentujący spółkę na zewnątrz i prowadzący jej sprawy;
  • rada nadzorcza – wykonująca stały nadzór nad zarządem, składa się z minimum 3 członków, w spółkach publicznych – minimum 5 osób, powoływanych i odwoływanych przez zgromadzenie akcjonariuszy;
  • walne zgromadzenie.

Na członkach zarządu ciąży tzw. zakaz konkurencji, natomiast nie ma ograniczenia liczby kadencji.

Prawa i obowiązki[edytuj | edytuj kod]

Prawa akcjonariuszy[3]:

  • prawo do otrzymania dywidendy w przypadku podziału wypracowanego zysku
  • prawo do udziału i zabierania głosu podczas walnego zgromadzenia
  • prawo do rozporządzania posiadanymi akcjami
  • prawo do pozyskania informacji na temat działalności spółki

Obowiązki akcjonariuszy[3]:

  • obowiązek wniesienia do spółki pełnego wkładu na akcje
  • obowiązek powtarzających się świadczeń niepieniężnych związany z akcjami imiennymi
  • obowiązek zwrócenia świadczeń, które zostały nienależnie przez akcjonariusza pobrane

Rozwiązanie spółki akcyjnej[edytuj | edytuj kod]

Rozwiązanie spółki może nastąpić:

Rozwiązanie następuje w drodze postępowania likwidacyjnego; likwidatorami są ostatni członkowie zarządu, likwidatorów może ustanowić sąd. W przypadku upadłości jest prowadzone postępowanie upadłościowe i dopiero po jego ukończeniu następuje rozwiązanie spółki.

Oznaczenie spółki akcyjnej[edytuj | edytuj kod]

W obrocie handlowym każda spółka akcyjna w Polsce zobowiązana jest podawać oprócz swojej firmy (czyli nazwy własnej) oznaczenie swojej formy prawnej dodając zwrot spółka akcyjna lub skrót S.A. Artykuł 305 kodeksu spółek handlowych stwierdza[4]:

Quote-alpha.png
§1. Firma spółki może być obrana dowolnie; powinna zawierać dodatkowe oznaczenie „spółka akcyjna”.
§2. Dopuszczalne jest używanie w obrocie skrótu „S.A.”

Natomiast zgodnie z zasadami języka polskiego powinno się używać skrótowca SA[5][6], bez kropek. Pomimo tego jedynym oficjalnym skrótem w Polsce jest błędny zapis S.A. z kropkami.

Poprawność językowa skrótu danego określenia[edytuj | edytuj kod]

W języku polskim nie występuje skrót dla zwrotu spółka akcyjna, mimo to często występuje w nazwach spółek forma S.A. Ten sam błąd językowy występuje również w Kodeksie spółek handlowych[4] oraz innych wydawnictwach. Zostało to negatywnie ocenione przez Radę Języka Polskiego[7], jednak zgodnie z zasadami polskiej ortografii[8], w nazwach spółek zwrot Spółka Akcyjna można zastąpić zwrotem SA, który jest skrótowcem[9][10].

Spółki akcyjne w państwach Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

Odpowiednikami polskiej spółki akcyjnej w poszczególnych państwach członkowskich UE są następujące rodzaje spółek[11]:

  • Belgia – la société anonyme/de naamloze vennootschap,
  • Bułgaria – акционерно дружество,
  • Republika Czeska – akciová společnost,
  • Dania – aktieselskaber,
  • Niemcy – die Aktiengesellschaft,
  • Estonia – aktsiaselts,
  • Irlandia – public companies limited by shares oraz public companies limited by guarantee having a share capital,
  • Grecja – ανώνυμη εταιρία,
  • Hiszpania – la sociedad anónima,
  • Francja – la société anonyme,
  • Włochy – la società per azioni,
  • Cypr – Δημόσιες εταιρείες περιορισμένης ευθύνης με μετοχές, δημόσιες εταιρείες περιορισμένης ευθύνης με εγγύηση που διαθέτουν μετοχικό κεφάλαιο,
  • Łotwa – akciju sabiedrība,
  • Litwa – akcinė bendrovė,
  • Luksemburg – la société anonyme,
  • Węgry – részvénytársaság,
  • Malta – kumpannija pubblika/public limited liability company, kumpannija privata/private limited liability company,
  • Holandia – de naamloze vennootschap,
  • Austria – die Aktiengesellschaft,
  • Portugalia – a sociedade anónima,
  • Rumunia – societate pe acțiuni,
  • Słowenia – delniška družba,
  • Słowacja – akciová spoločnosť,
  • Finlandia – julkinen osakeyhtiö/publikt aktiebolag,
  • Szwecja – aktiebolag,
  • Wielka Brytania – public companies limited by shares oraz public companies limited by guarantee having a share capital.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło spółka akcyjna w Wikisłowniku

Uwagi

  1. Pierwotnie w przepisach z 2000 r. minimalny kapitał wynosił 500 000 zł, a minimalna wartość akcji 1 zł. Por. art. 308 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych. (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037).

Przypisy

  1. Art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 217, poz. 1381).
  2. Art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2276).
  3. 3,0 3,1 Prawa i obowiązki akcjonariuszy.
  4. 4,0 4,1 Art. 305 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych. (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037).
  5. Prof. Jerzy Bralczyk o pisowni SA.
  6. S.A. czy SA?
  7. Rada Języka Polskiego. Porady językowe: „Spółka Akcyjna, czyli SA” (pol.). [dostęp 12.02.2010].
  8. Edward Polański: Nowy słownik ortograficzny PWN wraz z zasadami pisowni i interpunkcji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997.
  9. Zasady pisowni i interpunkcji (pol.). [dostęp 19.09.2009].
  10. SA i S.A.; DzU i Dz.U. (pol.). [dostęp 31.07.2008].
  11. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/35/UE z dnia 5 kwietnia 2011 r. dotycząca łączenia się spółek akcyjnych. (CELEX: 32011L0035).
Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.