M-72

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
M-72
M-72
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Typ pojazdu ciężki motocykl wojskowy
Trakcja kołowa
Historia
Prototypy 1939-1941
Produkcja 1941-1961
Wycofanie lata 70-80 XX w. (Wojsko Polskie)
Egzemplarze 400 000 - 450 000 szt.
Dane techniczne
Silnik silnik gaźnikowy, 4-suwowy, 2-cylindrowy o pojemności 746 cm³. Moc 22 KM
Transmisja mechaniczna
Długość 240 cm
Szerokość 82 cm; z wózkiem bocznym 165 cm
Wysokość 100 cm
Masa 187 – 220 kg; z wózkiem bocznym do 380 kg
Osiągi
Prędkość 110 km/h; z wózkiem bocznym 90 km/h
Zasięg 360 km
Dane operacyjne

M-72 – radziecki motocykl ciężki o dużej zdolności pokonywania terenu, przystosowany do użytku w wojsku.

W 1939 Niemcy i ZSRS podpisały porozumienie, które weszło do historii jako Pakt Ribbentrop-Mołotow. W jego ramach Niemcy zobowiązali się, w zamian za dostawy surowców, wesprzeć technologicznie przemysł sowiecki. Jednym z elementów tych działań było przekazanie Rosjanom planów konstrukcyjnych motocykla BMW R-71. W Związku Sowieckim pojazd ten nazwano M-72 i nieco zmodernizowano. Chodziło głównie o dostosowanie pierwowzoru do możliwości wytwórczych sowieckich fabryk, które wytwarzały metalowe podzespoły niższej jakości. Dostosowano go również do specyfiki komunikacyjnej Rosji to znaczy dróg o kiepskiej nawierzchni, a także słabo rozwiniętej sieci stacji paliw. W związku z tym konstrukcję motocykla wzmocniono i nieznacznie uproszczono. Prace nad pojazdem rozpoczęto już w 1939 roku, w biurze konstrukcyjnym zorganizowanym na bazie moskiewskiej fabryki "Iskra", pod kierownictwem N. Sierdiukowa, który w tym celu odbył staż w fabryce BMW. Dokumentacją silnika zajmowały się zakłady ZiS, skrzyni biegów - KIM. Wiosną 1941 zaprezentowano prototypy pojazdu, który został zaakceptowany i przyjęty na uzbrojenie Armii Czerwonej. Produkcję uruchomiono w fabryce MMZ (Moskowskij Motocikletnyj Zawod, Moskiewskie Zakłady Motocyklowe), byłej fabryce rowerów w Moskwie, która w sierpniu 1941 przekazała armii pierwsze motocykle. Przygotowywano się do uruchomienia produkcji w fabryce "Sierp i Mołot" w Charkowie oraz "Promet" w Leningradzie, lecz nie uruchomiono jej przed ewakuacją fabryk. Produkcję M-72 uruchomiono także w Gorkim w fabryce "Krasnaja Etna". Po ewakuacji fabryki MMZ i kilku innych z Moskwy do Irbitu, w tym mieście powstała fabryka motocykli IMZ, która pierwsze motocykle dostarczyła wojsku 25 lutego 1942. W 1942 r. ogółem dostarczyła ona wojsku 1587 motocykli M-72. W późniejszym okresie produkcję M-72 rozszerzono też na inne zakłady. Po II wojnie światowej produkowano je nadal, a zmodernizowany model M-72M pozostawał w produkcji do 1961 roku. Ogółem wyprodukowano od 400 000 do 450 000 egzemplarzy wszystkich wersji motocykli M-72.

Russia-1999-stamp-M-72.jpg

W wyposażeniu ludowego Wojska Polskiego motocykle M-72 znalazły się w latach 1945 - 1947. Początkowo występowały w niewielkich ilościach. Większe dostawy trafiły do Polski dopiero na przełomie lat 40 i 50 XX w. Były one kontynuowane przez całe lata 50. Motocykle stopniowo wycofywano z użytku na przełomie lat 70 i 80 XX w. Do zadań łącznikowych i patrolowych w służbie pozostały motocykle lekkie. Zadania rozpoznawcze przejęły opancerzone samochody rozpoznawcze, a zadania transportowe - samochody osobowe i dostawcze. Motocykle M-72, w dużych ilościach, trafiały wtedy na rynek cywilny.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Komornicki, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 3, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego. Formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek kawalerii, wojsk pancernych i zmotoryzowanych, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1987, ISBN 83-11-07419-4.