M-72

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
M-72
M-72
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Typ pojazdu ciężki motocykl wojskowy
Trakcja kołowa
Historia
Prototypy 1939-1941
Produkcja 1941-1961
Wycofanie lata 70-80 XX w. (Wojsko Polskie)
Egzemplarze 400 000 - 450 000 szt.
Dane techniczne
Silnik silnik gaźnikowy, 4-suwowy, 2-cylindrowy o pojemności 746 cm³. Moc 22 KM
Transmisja mechaniczna
Długość 240 cm
Szerokość 82 cm; z wózkiem bocznym 165 cm
Wysokość 100 cm
Masa 187 – 220 kg; z wózkiem bocznym do 380 kg
Osiągi
Prędkość 110 km/h; z wózkiem bocznym 90 km/h
Zasięg 360 km
Dane operacyjne

M-72 – radziecki motocykl ciężki o dużej zdolności pokonywania terenu, przystosowany do użytku w wojsku.

W 1939 Niemcy i ZSRR podpisały porozumienie, które weszło do historii jako Pakt Ribbentrop-Mołotow. W jego ramach Niemcy zobowiązali się, w zamian za dostawy surowców, wesprzeć technologicznie przemysł radziecki. Istnieją jednak dwie teorie jego powstania.

Pierwsza mówi, ze przed wojną sprowadzono do ZSRR kilka modeli BMW R71, które rozebrano na części, wszystkie elementy zwymiarowano, skatalogowano, sporządzono duplikaty części  i… rozpoczęto produkcję własnego motocykla. Motocykle od razu trafiły na front jako pojazdy Armii Czerwonej. 

Druga historia mówi zaś, ze dokumentacja techniczna była darowizną Hitlera w związku z paktem Ribbentrop Mołotow. Jest ona jednak mało wiarygodna, gdyż Hitler niczego nie dawał darmo, a ZSRR kupowało broń od Niemiec. Dodatkowo czas podpisania paktu i darowanie technologii jest stanowczo za długi.

W Związku Radzieckim pojazd ten nazwano M-72 i nieco zmodernizowano. Chodziło głównie o dostosowanie pierwowzoru do możliwości wytwórczych radzieckich fabryk, które wytwarzały metalowe podzespoły niższej jakości. Dostosowano go również do specyfiki komunikacyjnej Rosji to znaczy dróg o kiepskiej nawierzchni, a także słabo rozwiniętej sieci stacji paliw. W związku z tym konstrukcję motocykla wzmocniono i nieznacznie uproszczono. Prace nad pojazdem rozpoczęto już w 1939 roku, w biurze konstrukcyjnym zorganizowanym na bazie moskiewskiej fabryki "Iskra", pod kierownictwem N. Sierdiukowa, który w tym celu odbył staż w fabryce BMW. Dokumentacją silnika zajmowały się zakłady ZiS, skrzyni biegów - KIM. Wiosną 1941 zaprezentowano prototypy pojazdu, który został zaakceptowany i przyjęty na uzbrojenie Armii Czerwonej. Produkcję uruchomiono w fabryce MMZ (Moskowskij Motocikletnyj Zawod, Moskiewskie Zakłady Motocyklowe), byłej fabryce rowerów w Moskwie, która w sierpniu 1941 przekazała armii pierwsze motocykle. Przygotowywano się do uruchomienia produkcji w fabryce "Sierp i Mołot" w Charkowie oraz "Promet" w Leningradzie, lecz nie uruchomiono jej przed ewakuacją fabryk. Produkcję M-72 uruchomiono także w Gorkim w fabryce "Krasnaja Etna". Po ewakuacji fabryki MMZ i kilku innych z Moskwy do Irbitu, w tym mieście powstała fabryka motocykli IMZ, która pierwsze motocykle dostarczyła wojsku 25 lutego 1942. W 1942 r. ogółem dostarczyła ona wojsku 1587 motocykli M-72. W późniejszym okresie produkcję M-72 rozszerzono też na inne zakłady. Po II wojnie światowej produkowano je nadal, a zmodernizowany model M-72M pozostawał w produkcji do 1961 roku. Ogółem wyprodukowano od 400 000 do 450 000 egzemplarzy wszystkich wersji motocykli M-72.

Russia-1999-stamp-M-72.jpg

W wyposażeniu ludowego Wojska Polskiego motocykle M-72 znalazły się w latach 1945 - 1947. Początkowo występowały w niewielkich ilościach. Większe dostawy trafiły do Polski dopiero na przełomie lat 40 i 50 XX w. Były one kontynuowane przez całe lata 50. Motocykle stopniowo wycofywano z użytku na przełomie lat 70 i 80 XX w. Do zadań łącznikowych i patrolowych w służbie pozostały motocykle lekkie. Zadania rozpoznawcze przejęły opancerzone samochody rozpoznawcze, a zadania transportowe - samochody osobowe i dostawcze. Motocykle M-72, w dużych ilościach, trafiały wtedy na rynek cywilny.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Komornicki, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom 3, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego. Formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek kawalerii, wojsk pancernych i zmotoryzowanych, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1987, ISBN 83-11-07419-4.
  • Furora.tv - Ruskije technik