Gwiazdozbiór Wodnika

Wodnik
Nazwa łacińska	Aquarius
Dopełniacz łaciński	Aquarii
Skrót nazwy łacińskiej	Aqr
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja	22 h
Deklinacja	-13°
Charakterystyka
Powierzchnia	980 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3	2
Najjaśniejsza gwiazda	Sadalsuud (β Aquarii - 2,90m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące	Ryby Pegaz Źrebię Delfin Orzeł Koziorożec Ryba Południowa Rzeźbiarz Wieloryb
Roje meteorów	eta Akwarydy tau Akwarydy Południowe delta Akwarydy Południowe jota Akwarydy Północne delta Akwarydy Północne jota Akwarydy kappa Akwarydy
Widoczny na szerokościach geograficznych pomiędzy 90° S a 78° N.

Wodnik (łac. Aquarius, dop. Aquarii, symbol , skrót Aqr) – gwiazdozbiór sąsiadujący z Wielorybem, Rybami, Delfinem i Rybą Południową, położony na południe od równika niebieskiego. Wodnik to jeden z najstarszych (w sensie antropologicznym) gwiazdozbiorów. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 90. W Polsce widoczny jesienią.

Mity i legendy

W tradycji greckiej Wodnika przedstawia się jako młodzieńca rozlewającego wodę z dzbana. Ciecz, która wylewa się z dzbana kończy się przy zarysie głowy w konstelacji Ryby Południowej – Piscis Austrinus.
Istnieje kilka wersji opowieści wyjaśniającej pochodzenie postaci trzymającej dzban. Jedna z nich wyobraża Ganimedesa, najprzystojniejszego mężczyznę na ziemi. Zeus zauroczony Ganimedesem zapragnął mieć go u swego boku. Przemieniwszy się w orła, porwał młodzieńca i przeniósł na Olimp, gdzie służył bogom. Właśnie dlatego na niebie niedaleko Wodnika znajduje się konstelacja Orła.

Wodnik to nie imię, lecz nazwa mitologicznej czynności ewentualnie postaci. Najbardziej znanymi odpowiednikami wodnika w mitologii są: Ganimedes oraz Aristajos.

Wybrane obiekty

Psi¹ Aquarii (ψ¹ Aqr) – układ wielokrotny zawierający planetę pozasłoneczną. Układ składa się z trzech gwiazd, z których słabsze gwiazdy oddalone o 49,6″ tworzą układ podwójny znany pod nazwą HD 219430. Gwiazda jaśniejsza (91Aqr) jest olbrzymem o typie widmowym K0 i jasności obserwowanej 4,22^m, wokół której odnaleziono planetę o masie 2,9 masy Jowisza.
M 2- gromada kulista z jasnym jądrem otoczonym przez słabe halo gwiazd. Została okryta przez Jeana-Dominiquea Maraldi w 1746 roku.
NGC 7293 – mgławica planetarna zwana również mgławicą Ślimaka.
NGC 7009 – mgławica planetarna 7009 zwana mgławicą Saturna. Została odkryta przez Williama Herschela w 1782 roku. Jej nazwa wynika z podobieństwa do pierścieni Saturna.
M 72 – gromada kulista odkryta przez Pierrea Mechaina w 1780 roku.
M 73 – grupa czterech gwiazd odkryta przez Charlesa Messiera w 1780 roku.

W naszych czasach przez gwiazdozbiór Wodnika przebiega 24,0° ekliptyki: 1/12 znaku Wodnika i ponad 3/4 znaku Ryby. Słońce wędruje na tle gwiazdozbioru Wodnika pomiędzy 16 lutego a 12 marca.

Roje meteorów

W konstelacji Wodnika znajduje się kilka radiantów rojów meteorów, z których najważniejsze to eta-Akwarydy, związane z kometą Halleya, z maksimum około 5 maja – do 60 meteorów w ciągu godziny oraz delta-Akwarydy południowe, z maksimum około 27 lipca – do 20 meteorów na godzinę.

Zobacz też

• lista gwiazd w gwiazdozbiorze Wodnika

Bibliografia

• Ian Ridpath, Wil Tirion: Collins Stars and Planets Guide (Collins Guide). London: Collins, 2007. ISBN 978-0-00-725120-9.
• H. A. Rey: The stars, a new way to see them. Boston: Houghton Mifflin, 1980. ISBN 0-395-24830-2.
• J. Desselberger, J. Szczepanik, Tablice astronomiczne PARK, Bielsko-Biała 2002 ISBN 83-7266-156-1
• Encyklopedia Wszechświata, Praca zbiorowa Warszawa 2006 Wydawnictwo Naukowe PWN 2006 ISBN 978-83-14848-5

Linki zewnętrzne

• The Deep Photographic Guide to the Constellations: Aquarius
• NightSkyInfo.com: Constellation Aquarius
• WIKISKY.ORG: Aquarius constellation