Muszka owocowa
 |
Ten artykuł od 2011-01 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe. Informacje bez źródeł w każdej chwili mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Pomóż Wikipedii i dodaj przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
 |
Treść tego hasła może nie być zgodna z zasadami neutralnego punktu widzenia. Zajrzyj na stronę dyskusji i pomóż go poprawić. |
| Muszka owocowa | |
| Drosophila melanogaster[1] | |
| Meigen, 1830 | |
 Samiec i samica |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | stawonogi |
| Gromada | owady |
| Podgromada | uskrzydlone |
| Rząd | muchówki |
| Rodzina | wywilżankowate |
| Rodzaj | Drosophila |
| Gatunek | muszka owocowa |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Muszka owocowa, wywilżna[2] karłowata[3], wywilżnia[4][5], wywilżanka[2], drozofila[2][4][5], octówka[4] (Drosophila melanogaster) – niewielki owad (wielkości 2–3 mm) z rzędu muchówek. Jest gatunkiem należącym do bezkręgowych organizmów modelowych. Został użyty przez Thomasa Morgana w badaniach nad chromosomową teorią dziedziczności. Owad ten jest też jednym z pierwszych zwierząt wykorzystywanych w bioastronautyce – od 1952 w lotach balonowych w górne warstwy atmosfery – i pierwszym zwierzęciem umieszczonym przez ludzi w przestrzeni kosmicznej (20 lutego 1947).
W środowisku naturalnym owady te spotkać można w pobliżu drzew owocowych, wokół fermentujących owoców, ale przywabiają je także zapachy produktów jak wino, konfitury, dżemy i ocet. Nazwa muszka owocowa pochodzi stąd, iż owady te odżywiają się drożdżami żyjącymi na gnijących owocach. Taksonomicznie nie jest to prawdziwa mucha owocowa, bo nie rozmnaża się w owocach rosnących na drzewach, lecz w tych, które już opadną i zaczną gnić. Nie jest więc szkodnikiem upraw rolnych, choć może powodować szkody w przetworach owocowych.
Muszka owocowa jako gatunek modelowy [edytuj]
Jako gatunek modelowy funkcjonuje od czasów wybitnych dla genetyki prac Thomasa Morgana z początku XX wieku. Dzięki łatwej hodowli, prostemu sposobowi krzyżowania oraz szybkiemu wzrostowi (zdolne do rozmnażania po 8–12 godzinach po przepoczwarczeniu) są one powszechnie stosowane w badaniach genetycznych, a także jako żywy pokarm dla niektórych ryb akwariowych i gadów. Genom muszki jest niewielki, (haploid) zawiera ok. 131–165 milionów par nukleotydów, a liczba genów wynosi ok. 14 tysięcy. Drosophila melanogaster posiada jedynie 4 pary chromosomów – po 3 pary autosomów i 1 parę chromosomów płci (XY – samce, XX – samice). Ponad 25% każdego chromosomu to heterochromatyna zlokalizowana w części centralnej i telomerach. Ze względu na to, że większość genów znajduje się w euchromatynie ułatwia to mapowanie genowe. Istotne dla badań jest istnienie chromosomów politenicznych (np. dla hybrydyzacji in situ dla lokalizacji markerów w chromosomie). Powstają one przez 10-krotną replikację DNA, które nie jest przedzielone podziałami mitotycznymi. Występują w gruczołach ślinowych, komórkach przewodu pokarmowego, cewkach Malpighiego i komórkach tłuszczowych.
Największym odkryciem genetyków u muszki owocówki było stwierdzenie, iż niektóre geny powtarzają się u ludzi. Jednym z takich genów jest gen "p53" odpowiedzialny za hamowanie rozwoju nowotworów. Drosophila melanogaster jest jednym z pierwszych eukariotycznych organizmów, których DNA zostało całkowicie zsekwencjonowane.
Antennapaedia [edytuj]
Współczesna technologia pozwala na sztuczne wywołanie różnych deformacji ciała muszki, jak np. mutacja genetyczna, której skutkiem są dodatkowe odnóża zamiast czułków, tzw. Antennapaedia.
Zobacz też [edytuj]
Ciekawostki [edytuj]
- Grecka nazwa tego organizmu Drosophila melanogaster oznacza ciemnobrzucha miłośniczka rosy.
- Geny tej muszki (lub ich klasy), szeroko badane w genetyce i pokrewnych naukach, często nazywane są od obserwowanych fenotypów pojawiających się przy ich zaburzeniach (delecjach i podobnych), stąd powszechne są nazwy wingless (z ang. bezskrzydła) czy hedgehog (z ang. jeż).
- Rejon rzeki Murray (Australia) to oficjalna „strefa wolna od muszki owocowej”. Nie wolno przywozić tutaj owoców z zewnątrz (mandat 200 AUD), a po drodze z Melbourne kilkakrotnie tablice ostrzegawcze przypominają o zakazie, a na granicy strefy wystawiono kosze do utylizacji owoców, które komuś jeszcze zostały w bagażu[6].
Przypisy
- ↑ Drosophila melanogaster w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.
- ↑ muszka owocowa. Słownik terminów biologicznych PWN. [dostęp 2011-02-26].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Mały słownik biologiczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1972.
- ↑ 5,0 5,1 Multimedialna Encyklopedia Powszechna WIEM edycja 2006. Young Digital Poland S.A., 2006.
- ↑ Mallee Country
Bibliografia [edytuj]
- Anna Sadakierska-Chudy: Genetyka ogólna. Skrypt do ćwiczeń dla studentów biologii. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2004. ISBN 8323117101.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Muszka owocowa – hodowla w niewoli
- Interaktywny atlas budowy i rozwoju muszki owocowej
- Flybase
- Ensembl
- Muszka owocowa
