Oparzenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Oparzenia
combustio
Oparzenie wrzącym płynem w drugim dniu
Oparzenie wrzącym płynem w drugim dniu
ICD-10 T20
Oparzenie termiczne i chemiczne głowy i szyi
ICD-10 T21
Oparzenie termiczne i chemiczne tułowia
ICD-10 T22
Oparzenie termiczne i chemiczne barku i kończyny górnej z wyjątkiem nadgarstka i ręki
ICD-10 T23
Oparzenie termiczne i chemiczne nadgarstka i ręki
ICD-10 T24
Oparzenie termiczne i chemiczne biodra i kończyny dolnej z wyjątkiem okolicy stawu skokowego i stopy
ICD-10 T25
Oparzenie termiczne i chemiczne okolicy stawu skokowego i stopy
ICD-10 T26
Oparzenia termiczne i chemiczne ograniczone do oka i przydatków oka
ICD-10 T27
Oparzenie termiczne i chemiczne dróg oddechowych
ICD-10 T28
Oparzenie termiczne i chemiczne innych narządów wewnętrznych
ICD-10 T29
Oparzenia termiczne i chemiczne licznych okolic ciała
ICD-10 T30
Oparzenie termiczne i chemiczne, okolica ciała nieokreślona
ICD-10 T31
Oparzenia termiczne sklasyfikowane według rozległości objętej powierzchni ciała
ICD-10 T32
Oparzenia chemiczne sklasyfikowane według rozległości objętej powierzchni ciała
Oparzenie w drugim dniu po dotknięciu rozgrzanej patelni

Oparzenie (łac. combustio) – uszkodzenie skóry i w zależności od stopni oparzenia także głębiej położonych tkanek lub narządów wskutek działania ciepła, żrących substancji chemicznych (stałych, płynnych, gazowych), prądu elektrycznego, promieni słonecznych – UV, promieniowania (RTG, UV i innych ekstremalnych czynników promiennych). Przy rozległych oparzeniach ogólnoustrojowy wstrząs może doprowadzić do zgonu.

Głębokość oparzenia – wyrażana w stopniach ocena stopnia uszkodzenia tkanek spowodowanych oparzeniem. Stwierdzenie głębokości oparzenia bezpośrednio po urazie może być trudne – niekiedy pełna ocena głębokości oparzenia jest możliwa dopiero po 4–5 dniach.

Podział oparzeń w zależności od głębokości[edytuj | edytuj kod]

Schemat oparzeń skóry ilustrujący głębokość uszkodzeń

Wyróżnia się I, II (zazwyczaj dzielony na stopień IIA i IIB) i III stopień głębokości oparzenia. Czasem w obrębie oparzeń III stopnia wyróżnia się IV stopień obejmujący najgłębsze oparzenia.

Oparzenie I stopnia[edytuj | edytuj kod]

Obejmuje tylko naskórek, objawami są zaczerwienienie skóry i ból. Po 2-3 dniach następuje mocne swędzenie oparzonego obszaru.

Objawy ustępują po kilku dniach bez pozostawienia blizn.

Oparzenie II stopnia powierzchowne (IIA)[edytuj | edytuj kod]

Obejmuje naskórek i część skóry właściwej, pojawiają się pęcherze z surowiczym płynem, goi się w ciągu 10–21 dni, nie pozostawia blizn.

Rozwój oparzenia drugiego stopnia z zakażeniem:

Oparzenie II stopnia głębokie (IIB)[edytuj | edytuj kod]

Obejmuje naskórek i pełną grubość skóry właściwej. Skóra jest biała z czerwonymi punktami w okolicy cebulek włosowych. Bolesność mniejsza niż w przypadku oparzenia w stopniu IIA ze względu na uszkodzenie zakończeń nerwowych. Goi się przez kilka tygodni, pozostawia blizny.

Oparzenie III stopnia[edytuj | edytuj kod]

Oparzenie III stopnia

Martwica obejmuje skórę właściwą wraz z naczyniami i nerwami skórnymi, i z podskórną tkanką tłuszczową. Skóra przyjmuje barwę od perłowo białej, przez białoszarą do brunatnej, jest twarda i sucha. Goi się długo i zazwyczaj wymaga przeszczepu. Pozostawia widoczne blizny.

Oparzenie IV stopnia[edytuj | edytuj kod]

Martwica sięga tkanek głębiej położonych. Obejmuje mięśnie, ścięgna, kości. W najcięższych przypadkach tego typu oparzeń cechą charakterystyczną jest zwęglenie oparzonej części ciała. Czasami nie wyróżnia się odrębnego IV stopnia i wszystkie oparzenia tego typu zalicza się do oparzeń III stopnia. Czasami także rozróżnia się oparzenia IV stopnia, gdzie martwica obejmuje mięśnie, V stopnia, gdzie martwica sięga do kości i VI stopnia, gdzie martwica obejmuje całą kość.

Ocena powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Reguła dziewiątek Wallace'a[edytuj | edytuj kod]

Reguła ta służy do orientacyjnego określenia oparzonej powierzchni ciała. Pozwala przy uwzględnieniu głębokości oparzeń ustalić ciężkość urazu. Powierzchnia głowy, każdej z kończyn górnych stanowi 9% powierzchni ciała. Powierzchnia przednia tułowia to 18% (9% powierzchnia brzucha oraz 9% powierzchnia klatki piersiowej). Powierzchnia tylna tułowia stanowi również 18% powierzchni ciała. Powierzchnia każdej kończyny dolnej to odpowiednio 18%. Powierzchnia krocza 1%.

Reguła dłoni[edytuj | edytuj kod]

Reguła ta służy do oceny rozległości oparzeń ciała u osób dorosłych. Zakłada ona, że powierzchnia dłoni osoby oparzonej odpowiada 1% łącznej powierzchni jej ciała.

Reguła piątek[edytuj | edytuj kod]

Reguła ta ma zastosowanie do oceny rozległości oparzeń u niemowląt. Przyjmuje ona, że powierzchnia głowy, przodu i tyłu tułowia stanowi po 20% powierzchni ciała. Na każdą kończynę przypada 10% ogólnej powierzchni.

Metody tabelaryczno-diagramowe[edytuj | edytuj kod]

Do oceny służą gotowe tabele i diagramy zawierające informacje o dokładnej powierzchni różnych części ciała u osób w poszczególnych grupach wiekowych (czasem także dodatkowe dane korygujące zależne np. od budowy ciała pacjenta). Rozwiązania te pozwalają na dokładną ocenę powierzchni oparzenia i są stosowane przede wszystkim w ośrodkach leczenia oparzeń.

Ocena ciężkości oparzeń[edytuj | edytuj kod]

Oparzenia dzielą się na lekkie, średnio ciężkie i ciężkie. Aby dokładnie ocenić uraz należy uwzględnić głębokość i powierzchnię oparzenia.

Głębokość oparzenia Lekkie Średnio ciężkie Ciężkie
I i II stopień <15% powierzchni ciała 15-30% powierzchni ciała >30% powierzchni ciała
III stopień <5% powierzchni ciała 5-15% powierzchni ciała >15% powierzchni ciała

Właściwie udzielona pomoc w przypadku oparzenia[edytuj | edytuj kod]

  • Przemywamy skórę czystą, chłodną (nie lodowatą) wodą przez 20 minut lub do ustania bólu a następnie zakładamy wilgotny opatrunek z jałowej gazy i delikatnie nakładamy bandaż. Przy oparzeniu jamy ustnej poszkodowany powinien ssać kawałki lodu, lub płukać gardło zimną wodą;
  • Wzywamy pogotowie gdy oparzenie:
    • I stopnia obejmuje 30% powierzchni ciała,
    • II stopnia obejmuje 20% powierzchni ciała,
    • III stopnia obejmuje 5-10% powierzchni ciała.

Najczęściej popełnianym błędem jest stosowanie na oparzoną skórę wszelkiego rodzaju maści lub płynów oraz przekłuwanie pęcherzy.

Nie zdejmujemy ubrania z miejsca oparzenia w przypadku przywarcia do skóry.

Oparzenia słoneczne[edytuj | edytuj kod]

Za ból wywołany oparzeniami odpowiadać mogą neutrofile i makrofagi oraz bezpośrednia aktywność przyciągającej te komórki chemokiny CXCL5[1].

Przypisy

  1. Marta Żylicz. Ból obnażony. „Świat Nauki”. nr. 10 (242), s. 12, październik 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
  • Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową PZWL 2005, ISBN 83-200-3367-5.
  • Zbigniew Gruca, Zdzisław Wajda, Marek Dobosz Chirurgia dla studentów stomatologii AMG 2003, ISBN 83-87047-64-3.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.