Order Świętego Jerzego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Order św. Jerzego)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order św. Jerzego
Орден Святого Георгия
Awers
Awers insygniów orderu I klasy
Awers
Awers gwiazdy orderu
Awers
Awers insygniów orderu IV klasy
Baretka
Baretka
Ustanowiono 26 listopada 1769
20 marca 1992 – odnowiono
Dewiza ЗА СЛУЖБУ И ХРАБРОСТЬ
(Za Służbę i Odwagę)

Order św. Jerzego, pełna nazwa: Wojskowy Order św. Męczennika i Zwycięzcy Jerzego (ros. Военный Орден Св. Великомученика и Победоносца Георгия) – carski rosyjski order wojskowy, jedno z najwyższych rosyjskich odznaczeń, od 1992 odnowiony jako najwyższe odznaczenie wojskowe Rosji, pod nazwą Order św. Jerzego (Орден Святого Георгия).

Został ustanowiony 26 listopada 1769 roku przez carycę Katarzynę II; następnego dnia zatwierdzono pierwszy statut orderu. Postanowieniem Rady Najwyższej Federacji Rosyjskiej z 20 marca 1992 order został odnowiony, 8 sierpnia 2000 nadano mu nowy statut.

Klasy[edytuj | edytuj kod]

Order był nadawany w 4 klasach:

  • I klasa - duży krzyż noszony na wstędze z trzech czarnych i dwóch żółtopomarańczowych pasków, zakładanej przez prawe ramię pod mundurem oraz czteropromienna gwiazda po lewej stronie piersi
  • II klasa - duży krzyż noszony na wstążce na szyi oraz czteropromienna gwiazda po lewej stronie piersi
  • III klasa - mniejszy krzyż na wstążce na szyi
  • IV klasa - mały krzyż na wstążce po lewej stronie piersi

Od 2000 order jest nadawany w analogicznych 4 klasach.

Zasady nadawania[edytuj | edytuj kod]

Historyczne[edytuj | edytuj kod]

Orderem mogli być nagradzani oficerowie za wybitne odznaczenie się w boju. Mogli go otrzymywać również cudzoziemcy. Order czwartego stopnia początkowo można było także uzyskać za odpowiednią wysługę 25 lat w służbie polowej lub 18 lub 20 odbytych kampanii pływania w marynarce. W 1828 odebrano możliwość przyznawania tego orderu oficerom służby tyłowej, a w 1855 car Aleksander II całkiem zniósł możliwość uzyskania orderu św. Jerzego za wysługę lat (funkcję tę zaczął spełniać order św. Włodzimierza IV klasy). Od 1816 na orderach za wysługę lat widniał napis na poziomych ramionach krzyża: "25 let" (25 летъ) lub "18" lub "20 kamp." (18 камп.).

Order miał formę krzyża maltańskiego (z rozszerzającymi się ramionami), w kolorze białym i złotą obwódką na brzegach. Na złączeniu ramion krzyża okrągły medalion z wizerunkiem św. Jerzego na koniu porażającego smoka. Na rewersie krzyża na medalionie monogram św. Jerzego. Od 1845 ordery nadawane nie-chrześcijanom, zamiast wyobrażenia św. Jerzego miały czarnego orła carskiego.

Gwiazda orderu była czwororamienna, ze stylizowanymi promieniami rozchodzącymi się w kształt kwadratu od środkowego medalionu. Noszona była na szarfie po lewej stronie piersi ponad gwiazdami wszystkich orderów z wyjątkiem orderu św. Andrzeja. Na środkowym złotym medalionie monogram św. Jerzego, otoczony czarną obwódką z dewizą: "Za służbę i odwagę" (За службу и храбрость). Według statutu, order św. Jerzego należało zawsze nosić na mundurze.

Swojego rodzaju uzupełnieniem orderu było 5 krzyży, ustanowionych za udział w kampaniach bojowych dla oficerów, którzy nie zasłużyli jeszcze na nadanie orderu św. Jerzego lub św. Włodzimierza. Krzyż taki zaliczano jako 3 lata wysługi do nadania orderu św. Jerzego za wysługę, a nadawany później order św. Jerzego nadawano bez napisu oznaczającego wysługę. Były to: Krzyż za Oczakow (za zdobycie Oczakowa w 1788 roku), krzyż za Izmaił (za zdobycie Izmaiłu 11 grudnia 1790) i Krzyż za Pragę (za zdobycie Pragi podczas tłumienia powstania kościuszkowskiego w 1794), krzyż za Iławę Pruską (1807) i krzyż za Bazarjik (22 maja 1810).

Krzyż za Izmaił
Krzyż za Oczakow
Krzyż za Pragę
Krzyż za Iławę Pruską
Krzyż za Bazarjik

Nad orderem czuwała kapituła rosyjskich carskich orderów, której wielkim mistrzem był car. O nadaniu orderu I i II klasy decydował jedynie car, natomiast klasy III i IV nadawała rada (Duma) złożona z kawalerów orderu. Do odznaczenia przedstawiał bezpośredni przełożony oficera, w ciągu 4 tygodni od wydarzenia zasługującego na odznaczenie.

Order mógł otrzymać wyłącznie oficer. Dla podoficerów i szeregowych przeznaczony był wzorowany na orderze Krzyż św. Jerzego.

Order dawał liczne przywileje w służbie i na dworze carskim. Najstarszym kawalerom orderu przysługiwała roczna pensja.

Pierwszym oficerem nagrodzonym orderem był podpułkownik 1. pułku grenadierów F. I. Fabricjan, który odznaczył się przy zdobyciu Gałacza 8 grudnia 1769; nr 2 płk Rönne[1], nr 3 płk Drewicz[1]

Quote-alpha.png
za rozbicie 12 stycznia?/23 stycznia 1770 licznych sił nieprzyjacielskich w bitwie pod Dobrą w Polsce wraz z płk Rönne i odbicie 15 armat[2]

.

Obecne[edytuj | edytuj kod]

Według statutu, Orderem św. Jerzego odznaczani są starsi i wyżsi oficerowie za przeprowadzenie operacji wojskowych w obronie Ojczyzny przed zewnętrznym wrogiem, zakończonych pełnym rozgromieniem wroga, będących wzorem sztuki wojennej, których czyny służą przykładem dzielności i odwagi dla wszystkich pokoleń obrońców Ojczyzny.

Poszczególne klasy Orderu nadaje się w kolejności, od niższej klasy do wyższej.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też kategorię: Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego.

Polskimi kawalerami orderu zostali między innymi: Jerzy Wołkowicki, Kazimierz Porębski, Karol Namysłowski, Józef Dowbor-Muśnicki, Jan Błyskosz oraz Władysław Anders.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 КАВАЛЕРЫ СВ. ГЕОРГИЯ 3-го класса (trans. ros. kawalery sw. Georgija 3-go kłassa – pol. kawalerowie orderu św. Jerzego III klasy) (ros.). [dostęp 2010-08-20].
  2. Степанов В. С., Григорович П. И.: В память столетнего юбилея императорского Военного ордена Святого великомученика и Победоносца Георгия. (1769—1869). Petersburg: 1869. Cytat: За разбитие 12-го генваря 1770 года с полковником Ренне в Польше при м. Добре весьма многолюдной неприятельской партии и отбитие 15-ти пушек.. (ros.)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]