Order Podwiązki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order Podwiązki
Order of the Garter
Awers
Awers insygniów orderu
Awers
Awers orderu
Baretka
Baretka
Ustanowiono 1348
Dewiza HONI SOIT QUI MAL Y PENSE
(Hańba temu, kto źle o tym myśli)
Kruszec emaliowane złoto
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Herb Henryka III Walezego jako króla Polski
z łańcuchem Orderu Podwiązki

Order Podwiązki (pełna nazwa ang. The Most Noble Order of the Garter) – najwyższe cywilne i wojskowe odznaczenie Wielkiej Brytanii oraz jeden z orderów domowych panującej w tym kraju dynastii. W hierarchii starszeństwa orderów świata zajmuje drugie miejsce po papieskim Orderze Chrystusa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Order ustanowiony został w 1348 przez króla Anglii Edwarda III z dynastii Plantagenetów jako zakon rycerski dla 24 towarzyszy rycerskich (Knights Companions). Oprócz nich i samego króla do orderu mogą należeć książęta krwi (jako Royal Knights Companions) i cudzoziemcy z tytułem Extra Knights lub Stranger Knights. Warunkiem członkostwa jest wyznawanie religii chrześcijańskiej, szlachectwo nie jest wymagane.

Jedna z legend o powstaniu Orderu Podwiązki głosi, że w czasie balu dworskiego, na którym Edward III był obecny, jedna z dam (wymienia się hrabinę Salisbury) zgubiła ku uciesze zebranych podwiązkę. Król pochylił się, podniósł podwiązkę i zawiązał ją na własnej nodze z uwagą Honi soit qui mal y pense (Hańba temu, kto źle o tym myśli, do dziś dnia dewiza orderu) – "zrobię z niej najbardziej zaszczytną podwiązkę jaka kiedykolwiek istniała" i ustanowił order Podwiązki.

Nadanie orderu oznacza osobiste szlachectwo z tytułem Sir, posiadacze mogą do swego nazwiska dodać litery K.G. (Knight of the Garter). Flagi i tarcze herbowe rycerzy (które odznaczeni muszą sami opłacić) zawieszane są w kaplicy orderu, St.George's Chapel w zamku Windsor. Świętem orderu jest 23 kwietnia, dzień świętego Jerzego. W tym dniu rycerze są zobowiązani przywdziać uroczysty strój oraz Wielki Łańcuch (kollanę) orderu.

Order jest nadawany obywatelom brytyjskim (poza książętami krwi) gdy zwolni się jedno z 24 miejsc w kapitule, cudzoziemskim (tylko koronowanym głowom państwa, uznanym monarchom) przy drugiej czy trzeciej wizycie państwowej, i to nie zawsze. Nadanie orderu zależne jest wyłącznie od woli panującego, premier nie ma prawa ingerować w sprawy nadań. Obecnie nadawany jest także kobietom, które noszą miano Ladies of the Garter.

Nadania[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Podwiązki.

Od XIX wieku order jest również nadawany obcym monarchom wyznania niechrześcijańskiego. Otrzymali go: cesarze Japonii Mutsuhito w 1905, Yoshihito w 1912, Hirohito w 1929 (w 1941 odebrano mu order, ale przywrócono w 1981) i Akihito w 1998, szach Persji Zaffir al-Din w 1903 oraz sułtanowie tureccy Abdülmecid I w 1856 i Abdülaziz w 1867.

Spośród polskich monarchów Order Podwiązki otrzymali jedynie Kazimierz IV Jagiellończyk (1450) i Henryk III Walezy (1575), już jako król Francji.

Insygnia[edytuj | edytuj kod]

Główne insygnia to Łańcuch (kollana) orderu, noszona na nim odznaka zwana The George oraz Podwiązka i gwiazda. Łańcuch jest ze złota i waży 30 uncji. Składa się z 24 emaliowanych na czerwono róż Tudorów, otoczonych niebieską "podwiązką" z dewizą orderu i 24 złotych węzłów. The George to wykonana ze złota i emalii podobizna św. Jerzego na koniu, zabijającego smoka.

Podwiązka (opaska) orderu jest wykonana z błękitnego aksamitu i ozdobiona złotymi literami z dewizą oraz złotymi różami. Damy noszą ją na lewym ramieniu, zaś rycerze pod kolanem lewej nogi. Gwiazda jest ośmiopromienna i brylantowana, w swym centrum posiada medalion z czerwonym krzyżem greckim, otoczony błękitną "podwiązką" z dewizą orderową.

Przy mniej uroczystych okazjach noszony jest tzw.Lesser George – owalny nieemaliowany złoty medalion z podobizną św. Jerzego zabijającego smoka, otoczony dewizą i zawieszony na ciemnobłękitnej wstędze (z lewego ramienia na prawy bok) oraz gwiazda orderowa.

Wszelkie insygnia podlegają zwrotowi do Kancelarii Orderu po śmierci posiadacza (łańcuch z The George i gwiazdę powinien osobiście złożyć na ręce suwerena najbliższy krewny zmarłego w linii męskiej), stąd nigdy (oprócz opaski) nie pojawiły się na rynku kolekcjonerskim.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Gustav Adolf Ackermann, Ordensbuch sämmtlicher blühender und erloschener europäischer Orden, Annaberg 1855
  2. Arnhard Graf Klenau, Europäische Orden ab 1700, München 1978