Pałac Wiatrów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Wiatrów
Hawa Mahal
Fasada Pałacu Wiatrów od wschodu
Fasada Pałacu Wiatrów od wschodu
Państwo  Indie
Miejscowość Jaipur
Styl architektoniczny architektura radźputów
Architekt Lal Chand Ustad
Wysokość całkowita 15 m m
Ukończenie budowy 1799
Pierwszy właściciel Sawai Pratap Singh
Położenie na mapie Radżastanu
Mapa lokalizacyjna Radżastanu
Pałac Wiatrów  Hawa Mahal
Pałac Wiatrów
Hawa Mahal
Położenie na mapie Indii
Mapa lokalizacyjna Indii
Pałac Wiatrów  Hawa Mahal
Pałac Wiatrów
Hawa Mahal
Ziemia 26°55′26″N 75°49′35″E/26,923889 75,826389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Pałac Wiatrów
Pałac Wiatrów, ok. 1875 roku
Pałac Wiatrów, ok. 1875 roku

Pałac Wiatrów także Hawa Mahal (hindi हवा महल havā mahal) – pałac w Jaipurze wzniesiony w 1799 roku z inicjatywy maharadży Sawai Pratapa Singha (1778–1803), doskonały przykład architektury radźputów. Budowla z czerwonego piaskowca z monumentalną fasadą stanęła przy jednej z głównych ulic Jaipuru, aby umożliwić damom dworu obserwowanie życia codziennego miasta – w fasadzie budowli znajduje się 953 małych zabudowanych transenną balkonów tzw. dżarokh.

W budynku mieści się Muzeum Archeologiczne z kolekcją rzeźb i wyrobów lokalnego rzemiosła. Najstarsze eksponaty pochodzą z II wieku p.n.e.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Pałac Wiatrów została nadana budowli z uwagi na jej lekką konstrukcję i panującą we wnętrzach lekką, chłodną „bryzę”[1][2][3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac został wzniesiony w 1799 roku z inicjatywy maharadży Sawai Pratapa Singha, panującego w latach 1778–1803, patrona literatury, sztuki i architektury[4]. Pratapa Singh dedykował pałac Krysznie, stąd fasada budowli przypomina kształtem mukut – koronę Kryszny[2][5]. Projekt wykonał Lal Chand Ustad[4]. Budowla stanęła w południowo-wschodnim rogu kompleksu pałacowego maharadży sarahad[4].

Nie zachowały się żadne dokumenty odnośnie oryginalnego przeznaczenia pałacu[2]. Pałac został zbudowany w okresie, kiedy restrykcyjnie przestrzegano praktyki purdah – uniemożliwiania publicznej obserwacji kobiet[2]. Stąd powszechne przekonanie, że budowla stanęła by umożliwić damom dworu obserwowanie z ukrycia życia codziennego miasta[1][6][2].

Z pałacu roztacza się widok na Jantar Mantar – średniowieczne obserwatorium i na cały Jaipur[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Powstały z czerwonego piaskowca pałac to struktura okalająca dwa dziedzińce z monumentalną fasadą w części wschodniej[4]. Pięciopiętrowa fasada z 953 małymi, zabudowanymi transenną balkonami tzw. dżarokhami przypomina ul[4][7]. Dekoracyjna fasada bazuje na powtarzanym w pionie i w poziomie motywie trzech dżarokh złożonych z trzech elementów – większego oflankowanego dwoma mniejszymi[4]. Trzy piętra zdobione w ten sposób, nakrywają dwa piętra wieńczące budowlę[4]. Czwarte piętro powtarza motyw potrójnych dżarokh o zmiennej wysokości, by utworzyć zwieńczenie[4]. Ostatnie, piąte piętro dźwiga dach bangaldar[4]. Wszystkie piętra są wąskie, mieszcząc jedno pomieszczenie[4], a ściany budowli mają jedynie 20 cm grubości[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Mark M. Jarzombek, Vikramaditya Prakash: A Global History of Architecture. John Wiley & Sons, 2011. ISBN 9780470902486. [dostęp 2015-01-25]. (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Renu Saran: Monuments of India. Diamond Pocket Books Pvt Ltd, 2014. ISBN 9789351652984. [dostęp 2015-01-25]. (ang.)
  3. Giles Henry Rupert: Jaipur Nama: Tales from the Pink City. Penguin Books India, 2006, s. 68–69. ISBN 9780144001002. [dostęp 2015-01-25]. (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Vibhuti Sachdev, Giles Henry Rupert Tillotson: Building Jaipur: The Making of an Indian City. Reaktion Books, 2002, s. 71–72. ISBN 9781861891372. [dostęp 2015-01-25]. (ang.)
  5. 5,0 5,1 Anuradha Chaturvedi, Dharmendar Kanwar, Ranjana Sengupta: DK Eyewitness Travel Guide: Delhi, Agra & Jaipur. Dorling Kindersley Ltd, 2013, s. 186. ISBN 9781409335870. [dostęp 2015-01-25]. (ang.)
  6. Manohar Sajnani: Encyclopaedia of Tourism Resources in India, Volume 1. Gyan Publishing House, 2001, s. 287. ISBN 9788178350172. [dostęp 2015-01-25]. (ang.)
  7. iloveIndia.com: Hawa Mahal (ang.). [dostęp 2015-01-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia – Indie. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2007, s. 290–291. ISBN 978-83-7448-611-8.