Ul

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy ula. Zobacz też: Unia Lewicy III RP.
Ul w pasiece w Krzywem
Pszczoły w ulu
Pasieka z ulami XIX/XX wiek z różnych miejscowości Pogórza
Dekoracyjny ul w okolicach kaplicy w Janikowie.

Ul – w rzemiośle pszczelarskim, konstrukcja, najczęściej drewniana, używana do hodowli pszczół.

Ul służy do życia, rozwoju rodziny pszczelej oraz do zbierania zapasów pożywienia. Z tego powodu ule muszą zapewniać właściwe warunki życia pszczół. Budowa ula zapewnia ponadto łatwy dostęp pszczelarzowi do rodziny tak, aby pszczoły były jak najmniej niepokojone w czasie pracy pszczelarza.

Zbiorowisko większej ilości uli w jednym miejscu nazywane jest pasieką.

Rodzaje uli[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na rodzaj prowadzonej gospodarki pasiecznej, pasiekę dzieli się na dwa podstawowe typy: stacjonarną i wędrowną.

Ze względu na budowę, ule dzieli się na:

  • stojaki – których część magazynową zwiększamy poprzez rozbudowę pionową ula
  • leżaki – których pojemność rozbudowuje się poprzez powiększenie poziome ula.

W Polsce najczęściej używane są ule typu dadant, langstroth, wielkopolski, warszawski (zwykły i poszerzany), ostrowskiej, apipol. Coraz popularniejsze stają się ule styropianowe, oraz poliuretanowe, które znajdują zastosowanie w pasiekach wędrownych ze względu na niską wagę, oraz relatywnie niską cenę. Ule te jednak nie zapewniają rodzinie pszczelej komfortowych warunków bytowania, szczególnie w okresie zimowli kiedy to naturalna wentylacja jest niemożliwa i pszczelarz musi sztucznie doprowadzić do niej przez otwieranie dodatkowych otworów wentylacyjnych np. w dennicy (ze względu na skraplanie się pary wodnej na wewnętrznych ścianach ula), co pociąga za sobą nadmierne oziębienie gniazda pszczelego, a w konsekwencji zwiększone zużycie pokarmu przez zimującą rodzinę pszczelą.

W warunkach polskich ważnym elementem każdego ula jest jego izolacja przed przegrzaniem w okresie letnim, ocieplenie w okresie zimowym, dobra wentylacja i odpowiednia higroskopijność materiału, z którego powstał ul.

Mimo postępu nadal najlepszymi materiałami do budowy wewnętrznych ścian ula pozostają naturalne materiały takie jak: drewno miękkie (lipa, osika, topola, jodła), a do ocieplenia: słoma, sieczka słomiana, wióry z drewna liściastego.

Pierwszy na świecie udany ul szafkowy z ruchomą zabudową, pierwowzór współczesnego ula ramowego, skonstruował ok. 1840 roku śląski pszczelarz Jan Dzierżon.

Ule figuralne[edytuj | edytuj kod]

Ule figuralne to ule wyrzeźbione na kształt ludzi – chłopów, szlachciców, żołnierzy, karczmarzy, świętych, duchownych, postaci związanych z historią Polski, jak np. Turków, a nawet postaci literackich, np. Zagłoby – lub rzadziej zwierząt (takich jak niedźwiedzie czy lwy). Sięgają one do 2 metrów wysokości.

Wykonywano je na Dolnym Śląsku i dalej na wschód, we wsiach leżących u podnóża Karpat, z wyjątkiem części rzeszowskiej; a także w południowej Wielkopolsce.

Powodem tworzenia uli figuralnych było przekonanie, że takie ule ochronią pszczoły przed złymi mocami, złym spojrzeniem czy złodziejami.

Dawniej całe pasieki składały się z uli figuralnych. Obecnie takie ule znaleźć można w zbiorach muzeów etnograficznych[1].

Znane skanseny i pasieki[edytuj | edytuj kod]

Duży skansen pszczelarski, z bogatą kolekcją uli, znajduje się na terenie Swarzędza, miejscowości położonej niedaleko Poznania[2].

W 2007 roku w okolicy Rechov w Izraelu odkryto trzy rzędy glinianych, cylindrycznych uli z przełomu XI i X wieku p.n.e. Ustawione były piętrowo na wysokości co najmniej trzech kondygnacji. Są to najstarsze znane ule z tego obszaru[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
związanych z ulem
Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło ul w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Władysław Strojny: Spotkania z owadami. Warszawa: PZWS, 1971, s. 196–197.
  2. Turystyka. Co warto zobaczyć?. [dostęp 27-08-2008].
  3. Mazar, Amihai and Panitz-Cohen, Nava (December 2007) It Is the Land of Honey: Beekeeping at Tel Rehov Near Eastern Archaeology, Volume 70, Number 4, ISSN 1094-2076.