Papa

Zrywanie gontów asfaltowych dachu. Tą samą metodą zrywa się papę.

Papa (niem. Pappe) - materiał budowlany stosowany do wykonywania izolacji przeciwwilgociowych i przeciwwodnych elementów budynku lub budowli (izolacje fundamentów, posadzek, ścian piwnic i pokryć dachowych). Otrzymywany przez nasączenie masą asfaltową lub smołową osnowy z tektury (tzw. papy tradycyjne), welonu z włókna szklanego lub poliestrowego.

Budowa pap

Papa zbudowana jest warstwowo. Licząc od góry są to:
- zabezpieczenie wierzchnie (najczęściej posypka - bazalt, skaleń, piasek);
- masa asfaltowa (bitum, wypełniacz mineralny, modyfikator);
- wkładka nośna (poliester, welon szklany, tkanina szklana, tektura);
- masa asfaltowa (j.w.);
- zabezpieczenie spodnie (najczęściej folia z tworz. sztucznego).

Parametry pap

Główne parametry, rozróżniające rodzaje pap, to:
- grubość [mm];
- wytrzymałość mechaniczna (siła zrywająca [N/50mm] i wydłużenie przy zerwaniu [%]);
- giętkość w niskich temperaturach [°C];
- odporność na spływanie [°C];

Grubość - zależy od ilości asfaltu i posypki.

Wytrzymałość mechaniczna - zależy od wkładki nośnej. Papy zbudowane na:
- włókninie poliestrowej (siła i wydłużenie ok. 600-1000 N/50mm i ok. 40-60%);
- tkaninie szklanej (siła i wydłużenie ok. 1200-1800 N/50mm i ok. 5-10%);
- welonie szklanym (siła i wydłużenie ok. 300-600 N/50mm i ok. 2-5%);
- tekturze (siła i wydłużenie ok. 400-800 N/50mm i ok. 5-15%);
*Uwaga: wartości siły i wydłużenia podano na podstawie informacji handlowych (dostępnych na stronach producentów).

Giętkość - zależy od ilości modyfikatora. Typowe wartości to:
- papy niemodyfikowane: 0 °C;
- modyfikowane SBS: od -5 °C do -25 °C (zależnie od stopnia modyfikacji);
- modyfikowane APP: od 0 °C do -15 °C (zależnie od stopnia modyfikacji);
Parametr ten świadczy jedynie o stopniu modyfikacji, nie jest tożsamy z temperaturą układania ani temperaturą użytkowania.

Spływanie - zależy od ilości modyfikatora i grubości. Typowe wartości to:
- papy niemodyfikowane: 70 °C;
- modyfikowane SBS: od +80 °C do +100 °C (zależnie od stopnia modyfikacji);
- modyfikowane APP: od +100 °C do +140 °C (zależnie od stopnia modyfikacji);

Sposób mocowania

Obecnie papy mocuje się na kilka sposobów, przy czym każda papa powinna mieć określony sposób jej montowania przed producenta:
- mocowanie mechaniczne - np. przy użyciu gwoździ,
- mocowanie tradycyjne (metodą klejenia), przy użyciu lepików na zimno bądź na gorąco,
- zgrzewanie (przy użyciu palnika lub gorącego powietrza)
- papy samoprzylepne.

Nazewnictwo

W Polsce w obrocie handlowym papy z osnową z welonu szklanego mają w symbolu oznaczenie V oraz liczbę oznaczającą gramaturę welonu, np. "W-V 60 S42" oznacza papę z osnową z welonu szklanego o gramaturze 60g/m². Papy na osnowie z włókniny poliestrowej mają w symbolu oznaczenie PV (często także PY lub PYE) oraz gramaturę osnowy, np. "W-PYE250 S52" oznacza papę na osnowie z tkaniny poliestrowej o gramaturze ok. 250g/m²., a papy z tkaniną szklaną - symbol G.
Należy jednak pamiętać, że wszystkie symbole i wartości w nazwach pap są umowne (!) (ich jednoznaczne użycie jest tylko 'dobrą' wolą producenta') i nie są sankcjonowane przez żadne przepisy. Stosowanie odpowiednich symboli było sankcjonowane przez nieobowiązujące już normy PN/B.

W Polsce w obrocie handlowym rozróżnia się pierwszą literą oznaczenia: P dla papy podkładowej oraz W dla papy wierzchniego krycia, np.

• W-PYE150 S30 - to papa wierzchniego krycia,
• P64/1200 - to papa podkładowa.

Papy zawierające modyfikator SBS często mają w nazwie handlowej oznaczenie SBS lub PYE.

Grubość papy jest często określana literą S oraz liczbą określającą grubość w milimetrach, np. "W-PYE250 S52" to papa o grubości 5,2mm.

Cechy charakterystyczne

Papę na osnowie z welonu szklanego (lub tektury) od papy na osnowie z tkaniny poliestrowej (lub tkaniny szklanej) można bardzo łatwo odróżnić doświadczalnie - tę pierwszą można bez problemu przerwać w rękach, gdy tymczasem papy na tkaninie poliestrowej praktycznie nie da się ręcznie rozerwać.

Ma to istotne znaczenie przy wyborze rodzaju stosowanej papy: papa na welonie szklanym ma dużo mniejszą wytrzymałość na rozrywanie i nie może być stosowana na dachach, które mocno pracują, np. pod wypływem zmian temperatury. Siły temu towarzyszące mogą prowadzić do rozrywania papy i tworzenia pęknięć.

W przypadku używania papy na powierzchnie zewnętrzne, narażone na działanie promieni słonecznych i innych czynników pogodowych, stosuje się papę z posypką mineralną na wierzchniej warstwie. Tego typu papy wierzchnie bywają ostatecznym pokryciem poziomych dachów np. hal produkcyjnych, bloków mieszkalnych itp. Wykonanie pokrycia dachowego z papy może być jedno- lub dwuwarstwowe. W wersji dwuwarstwowej stosuje się najpierw papę podkładową, a następnie papę wierzchniego krycia. W wersji jednowarstwowej stosuje się od razu papę wierzchniego krycia.

Inną ważną cechą pap jest ich odporność na zginanie w niskich temperaturach. Aby uzyskać odporność na niższe temperatury dodaje się do pap modyfikatorów. Najczęściej spotykanym modyfikatorem jest SBS (styren-butadien-styren). Dzięki zastosowaniu tego modyfikatora, papy te są odporne na zginanie w temperaturach ujemnych, przy czym odporność ta jest różna i należy sprawdzać w dokumentacji technicznej do jakiej ujemnej temperatury dana papa jest wytrzymała.

Spotyka się także papy specjalne np. z wkładką z folii metalowych, odporne na wrastanie korzeni. Obecnie coraz częściej stosuje się papy z innych materiałów, np. z elastycznych tworzyw sztucznych.

Przepisy prawne

Od 2005 roku w Polsce produkuje się papy w oparciu o zharmonizowane normy europejskie:
Wg PN-EN 13707 (dla pap przeznaczonych na pokrycia dachowe),
Wg PN-EN 13969 (dla pap przeznaczonych do izolacji na poziomie gruntu i pod wylewki), itp.
Papy nie objęte normami produkuje się w oparciu o aprobaty techniczne (np. papy mostowe).

Inne dokumenty: Dla każdej papy producent wystawia (sam) deklarację zgodności. Każda papa powinna posiadać certyfikat ZKP lub certyfikat zgodności.

Zobacz też

• Podstawowe materiały budowlane