Plik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Historyczne już pliki kart dziurkowanych, we wspólnej kartotece

Plik (ang. file) – uporządkowany zbiór danych o skończonej długości, posiadający szereg atrybutów i stanowiący dla użytkownika systemu operacyjnego całość. Nazwa pliku nie jest częścią tego pliku, lecz jest przechowywana w systemie plików.

Typy plików[edytuj | edytuj kod]

Pliki dzieli się na kilka typów:

  • katalogi (stosuje się też nazwy foldery lub teczki) – (ang. directory), pliki zawierające spis odwołań do innych plików (w tym także do katalogów),
  • dowiązania symboliczne – (ang. symbolic link) odwołanie do innego pliku; większość operacji na tego typu plikach będzie w rzeczywistości wywoływane na plikach, na które one wskazują,
  • kolejki FIFO (ang. First In, First Out, w skrócie FIFO), gniazda (ang. sockets), strumienie danych itd. – realizujące bardziej złożone zadania, nie występują w każdym systemie,
  • pliki wykonywalne (ang. executable files), skrypty (ang. scripts), pliki wsadowe (ang. batch files) – zawierające program do wykonania lub polecenia dla interpretera (często powłoki).

Ponadto system DOS rozróżnia pliki:

  • tekstowe – dane zapisane w formie kodów ASCII łącznie z kodami sterującymi urządzeniami (np. drukarka, terminal, ekran) do których mają być wysłane,
  • binarne – pozostałe pliki.

W systemach uniksowych pliki binarne i tekstowe są tożsame.

Atrybuty[edytuj | edytuj kod]

Każdy plik może posiadać określone atrybuty.

DOS i Windows[edytuj | edytuj kod]

W systemie DOS istnieje 6 atrybutów pliku:

  • Tylko do odczytu – chroni pliki przed zmianą, usunięciem czy przeniesieniem;
  • Ukryty – ukrywa pliki w widoku katalogu go zawierającym;
  • Systemowy – przydzielony dla plików wykorzystywanych przez system operacyjny i należących do tego systemu;
  • Archiwalny – atrybut pliku archiwalnego (określa czy dany plik został zmodyfikowany od momentu jego ostatniej archiwizacji, zazwyczaj jest nadawany każdemu plikowi zaraz po jego utworzeniu lub zmodyfikowaniu);
  • Katalog – oznacza, że plik jest katalogiem
  • Volume – oznacza, że jest to tylko etykieta partycji (wolumenu)

Dodatkowo, w systemach Windows obsługujących partycje NTFS używane są atrybuty:

  • Szyfrowany – oznacza, że podczas zapisu zawartość pliku jest szyfrowana, a podczas odczytu deszyfrowana w sposób niewidoczny dla użytkownika. Zabezpiecza to przed nieautoryzowanym dostępem do danych w nim zawartych;
  • Skompresowany – oznacza, że podczas zapisu, zawartość pliku jest kompresowana i tak zapisywana na zewnętrznym nośniku pamięci, a podczas odczytu dekompresowana w sposób niewidoczny dla użytkownika. Taki plik potrzebuje mniej miejsca do zapisania jego zawartości;
  • Offline – oznacza, że zawartość pliku może nie być dostępna w systemie plików i znajdować się w innym miejscu (na przykład na taśmie)
  • Tymczasowy – oznacza, że w miarę możliwości, system operacyjny powinien przechowywać plik w pamięci zamiast na dysku, dzięki czemu dostęp do pliku będzie znacznie szybszy.

Ponadto, znaczenie atrybutów może być modyfikowane flagami (na przykład FILE_FLAG_DELETE_ON_CLOSE oznacza że plik tymczasowy po zamknięciu nie jest zapisywany, tylko od razu usuwany). Niezależnie od tak zdefiniowanych atrybutów, w systemie plików NTFS istnieją listy uprawnień (Access Control List), dzięki którym dla każdego pliku można zdefiniować indywidualnie uprawnienia dotyczące każdego użytkownika i grupy w systemie.

Unix[edytuj | edytuj kod]

W systemach unix-owych te atrybuty są następujące:

Information icon.svg Osobny artykuł: chmod.
  • Prawo odczytu przez właściciela
  • Prawo odczytu przez grupę
  • Prawo odczytu przez wszystkich
  • Prawo zapisu przez właściciela
  • Prawo zapisu przez grupę
  • Prawo zapisu przez wszystkich
  • Prawo wykonania przez właściciela
  • Prawo wykonania przez grupę
  • Prawo wykonania przez wszystkich[1]
  • Sticky bit
  • SGID
  • SUID

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło plik w Wikisłowniku

Przypisy